De Chinese AI-software DeepSeek doorbreekt de veronderstelde technologische voorsprong van de Verenigde Staten. Net zoals de Russische lancering van Spoetnik dat in 1957 deed.
is historicus en verslaggever van de Volkskrant.
Een ijzeren bol van 84 kilo, 58 centimeter in doorsnee, met drie radioantennes en regelmatig gebliep, meer was het niet. En toch hadden de geluiden van de Spoetnik ‘een grotere uitwerking op de Amerikanen dan de Japanse aanval op Pearl Harbor’, zoals de Volkskrant op 7 oktober 1957 schreef.
Drie dagen eerder hadden de Sovjets die Spoetnik in een baan om de aarde gebracht, het eerste door mensen gemaakte object dat door de dampkring was geschoten, de ruimte in. Daar draaide de kunstmaan sindsdien rondjes om de aarde, met de ontzaglijke snelheid van 28 duizend kilometer per uur.
In de rubriek Toen duiken historici en specialisten van de Volkskrant in het verleden om de actualiteit beter te kunnen begrijpen.
De schok in de Verenigde Staten was gigantisch, want niemand had dit zien aankomen. De VS dachten een geruststellende voorsprong te hebben op het gebied van wapen- en rakettechnologie. Nu bleken de Sovjets hen voorbij te zijn gestreefd. De Volkskrant citeerde een anonieme Amerikaanse raketgeleerde: ‘Eerlijk, ik ben me ziek geschrokken. Nu de Russen dit kunnen, kunnen ze ook intercontinentale raketten op ons laten neerregenen.’
Twee weken geleden was daar opeens DeepSeek in de toplijsten van de appstore; ontwikkeld door een bedrijf dat pas twee jaar bestaat, en naar eigen zeggen slechts 6 miljoen dollar in het trainen van de algoritmes heeft gestoken. Toch kan DeepSeek zich meten aan de nieuwste generatie Amerikaanse AI-modellen. Én het is voor iedereen gratis te gebruiken. Niet verwonderlijk dat Marc Andreessen, uitvinder van Netscape, investeerder en adviseur van president Donald Trump, de komst van DeepSeek typeerde als ‘AI’s Spoetnik-moment’.
Net als de ruimtevaart destijds had ook de Amerikaanse AI-voorsprong geruststellend moeten zijn, daarvan waren alle analytici en techbazen overtuigd. De Chinezen waren bezig met een AI-opmars, zeker, maar zij moeten het vanwege handelsbeperkingen met tweederangschips doen en missen de brute rekenkracht waarvan hun Amerikaanse collega’s wel gebruik kunnen maken. Maar dat bleek minder uit te maken dan gedacht.
In 1957 waren de Democraten er als de kippen bij om de zittende Republikeinse president Dwight Eisenhower als laks af te schilderen. De defensiepolitiek moest onmiddellijk veranderen, zei een woedende senator Stuart Symington uit Missouri, anders ‘gaan de Sovjets van superieur naar suprematie. Als dat ooit gebeurt, wordt onze positie onmogelijk.’
De stemming in het land werd er niet beter op, toen op 6 december live op televisie de Amerikaanse Vanguard-raket nog geen meter opsteeg, en met een spectaculaire vuurbal weer ter aarde stortte. Het fiasco kreeg de naam ‘Kaputnik’.
Ondertussen stroomden de rapporten binnen van officiële en zelfbenoemde experts die pleitten voor enorme extra investeringen in defensie – tot 44 miljard dollar, te betalen uit een begrotingstekort. Bereken je de inflatie, dan zou dat nu neerkomen op zo’n 500 miljard.
President Eisenhouwer, gedecoreerd generaal uit de Tweede Wereldoorlog, vond extra uitgaven onverantwoord. De Amerikanen lagen op het gebied van militaire raketten en nucleaire wapens nog steeds mijlenver voor, dus meer wapens waren volgens hem niet nodig. ‘Hoe vaak kun je dezelfde man doden?’, herhaalde hij tot in den treure in 1958.
Aan ruimtevaart had Eisenhower sowieso weinig behoefte. ‘Kijk’, zei hij zijn ministers eind 1957, ‘ik wil ook graag weten wat er aan de andere kant van de maan is, maar ik ga er dit jaar niet voor betalen.’
Ondertussen pionierden de Russen verder: Ze schoten hondje Lajka de ruimte in, en in 1961 astronaut Joeri Gagarin. Tijdens de verkiezingscampagnes van 1958 en 1960 hamerden de Democraten op de onwenselijkheid van deze ‘missile gap’. John F. Kennedy, inmiddels president, koos wel voor de ruimte-aanval en beloofde het Congres dat voor het eind van het decennium een Amerikaan op de maan zou staan – en veilig zou terugkeren.
Hoewel chatbot DeepSeek met de nodige aanloopproblemen kampt, kwamen de Amerikaanse beurzen vorige week in een duikvlucht terecht.
Anders dan in de tijd van Eisenhouwer had de VS al wel besloten de portemonnee te trekken. Op zijn eerste werkdag als president (nog voor de lancering van DeepSeek) kondigde Trump project Stargate aan om Amerika’s AI-suprematie te bestendigen. Totale waarden aan investeringen (voornamelijk van Amerikaanse bedrijven): 500 miljard.
In een eerdere versie stond dat Trump de portemonnee trok voor project Stargate. Dat klopt niet, het geld is afkomstig van Amerikaanse techbedrijven.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant