Vanuit zijn vliegtuig dreigde Donald Trump afgelopen weekeinde met verhoogde importtarieven op staal en aluminium. Die raken ook Europa. Maar vooralsnog is er zowel in IJmuiden als in Brussel geen paniek.
Met zijn aankondiging van stevige importheffingen op staal en aluminium heeft Donald Trump de wereld een nieuw schot voor de boeg gegeven in zijn tarievenoorlog.
Zondagavond maakte Trump die tarieven bekend aan boord van Air Force One. Een Amerikaan die staal wil importeren, moet straks aan de grens 25 procent van de importwaarde bovenop het aanschafbedrag betalen, zei Trump. Voor aluminium wordt het importtarief 10 procent.
Wanneer Trump die heffingen officieel zal afkondigen, maakte hij niet bekend, evenmin als het moment waarop de tarieven zouden moeten ingaan. Toch werd er maandag in de hele wereld gereageerd. Vooral in Canada, dat een grote staal- en aluminiumindustrie heeft die veel geld verdient aan de export naar de VS, was de reactie fel. Ook Brazilië schermde direct met tegenmaatregelen, met name straftarieven voor Amerikaanse techbedrijven. Europa is bezorgd, maar reageert gereserveerd.
Amerika importeert nu ongeveer een kwart van al het staal dat het land gebruikt en bijna de helft van het aluminium. Die staalimport is voor ongeveer een kwart afkomstig uit Canada. Brazilië, Mexico en Zuid-Korea zijn ook grote staalexporteurs naar de VS. Aluminium haalt Amerika voor 50 procent uit het buitenland, die import komt voor maar liefst 80 procent uit Canada.
Europese landen zijn samen goed voor 15 procent van al het staal dat de VS importeren. Een aanzienlijk deel daarvan komt van Tata Steel in IJmuiden. Zo’n 12 procent van de totale staalproductie in IJmuiden wordt in Amerika afgezet. ‘Hoewel de details nog niet bekend zijn, bereiden we ons voor op alle mogelijke scenario’s’, schreef Tata maandag in een persverklaring.
Toch blijkt uit die verklaring ook dat de zorgen niet heel groot zijn. Tata levert namelijk zeer gespecialiseerd staal, dat in Amerika niet direct voorhanden is. Zoals staal voor batterijen (voor elektrische auto’s), hoogwaardig verpakkingsstaal en zeer sterk staal dat verwerkt wordt in bijvoorbeeld hefkranen en graafmachines.
Een vergelijkbare verklaring werd afgegeven door ThyssenKrupp, de grootste Duitse staalfabriek.
De opsomming van die speciale Tata-producten maakt direct duidelijk hoe wankel Trumps verhaal over zijn tariefmuren is. Talloze economen hebben er bij herhaling op gewezen dat het de Amerikaanse burgers zijn die opdraaien voor de kosten van tariefsverhogingen. Ofwel doordat de kosten van in Amerika geproduceerd staal omhooggaan, ofwel omdat de tariefkosten van het staal dat Amerika blijft importeren gewoon in de prijs voor de afnemers worden verdisconteerd.
Voor de Amerikaanse maakindustrie levert dat nog een extra risico op. Neem een bedrijf dat graafmachines maakt en daarvoor afhankelijk is van speciaal staal uit Europa. Als dat staal duurder wordt, zullen de graafmachines ook duurder worden en schaadt dat dus de concurrentiepositie van dat bedrijf buiten de VS.
Met dat mechanisme heeft Trump al kennisgemaakt in zijn eerste regeerperiode. Toen legde hij precies dezelfde handelstarieven op voor staal en aluminium en ook toen bleven Tata en andere bedrijven die speciaal metaal produceren gewoon leveren. De regering Trump besloot daarop voor ‘kritieke producten’ een uitzondering te maken.
In de hele wereld wordt er dan ook rekening mee gehouden dat Trump de nieuwe tarieven vooral inzet als breekijzer om deals te sluiten. Precies zoals hij vorige week al deed met Mexico en Canada. In ruil voor relatief bescheiden toezeggingen over betere grensbewaking gingen de importtarieven die Trump een dag eerder had opgelegd alweer in de ijskast.
De Europese Commissie heeft met die kennis en de eerdere aankondiging van Trump dat Europa zeker ook verhoogde tarieven zou krijgen al een stappenplan klaarliggen. Die tegenreactie begon maandag met een onderkoelde reactie vanuit Brussel. De Commissie stelde dat het een officiële aanzegging van eventuele tarieven nog niet heeft ontvangen en wil ook niet ingaan op uitspraken van Trump zolang er geen details op papier staan.
In algemene zin stelde de Commissie wel dat het ‘geen rechtvaardiging ziet’ voor hogere tarieven en dat de Unie op onrechtmatige tarieven zal reageren met maatregelen ‘in het belang van Europese bedrijven, werknemers en consumenten’.
Als Trump zijn tarieven officieel afkondigt, zal de EU eerst proberen het voorbeeld van Canada en Mexico te volgen en een deal proberen te sluiten. Een logisch moment daarvoor is dinsdag als voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie de Amerikaanse vicepresident JD Vance ontmoet in Parijs. Daar zal Von der Leyen in eerste plaats proberen de Amerikanen ervan te doordringen dat de handelsbalans van de VS en de EU er lang niet zo negatief uitziet als Trump denkt. Amerika importeert weliswaar veel meer goederen uit de EU dan andersom, maar bij diensten (zoals van Google en Facebook) is de verhouding juist omgekeerd.
Daarnaast wil Europa best enkele deals sluiten die Trump als overwinning kan verkopen. Bijvoorbeeld met contracten voor de import van Amerikaans vloeibaar gas (lng) en wapens uit de VS. Producten waarvan in de EU nu sowieso een tekort is. ‘Het is nu de tijd voor samenwerking, niet voor confrontatie’, zei een Commissiewoordvoerder maandag.
Mocht dat allemaal niet helpen, dan heeft de EU ook al een lijst klaarliggen met gerichte tegenmaatregelen. Net als in Trumps vorige periode zet Europa daarbij vooral in op maatregelen die Europese consumenten zo min mogelijk raken en de politieke en zakelijke achterban van Trump juist harder. Destijds gebeurde dat onder meer met gerichte tarieven voor Harley-Davidson-motoren en bourbon whiskey.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant