Nederland moet zich ondubbelzinnig uitspreken voor verdere Europese integratie. ‘De huidige omstandigheden ontnemen ons de luxe van een dubbelzinnige positie of het wedden op twee paarden.’ Dat heeft Frans Timmermans gezegd in de eerste Mathieu Segers-lezing, die maandag in Den Haag werd gehouden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
‘Om historische en culturele redenen heeft Nederland zich nooit helemaal kunnen verzoenen met de verregaande gevolgen van de Europese lotsverbondenheid die ons als het ware door omstandigheden is opgedrongen’, zei Timmermans maandag. ‘Liever bleven we afzijdig, neutraal, ongebonden. Maar zeer zelden werd ons dat gegund, in haast vijfhonderd jaar geschiedenis.’ Nu is volgens hem het moment gekomen voor een ‘bekentenis tot verdergaande Europese integratie’. Die zou nodig zijn ‘om onze burgers mee te nemen naar een toekomst die de grootste kans biedt op de borging en versterking van vrede, veiligheid en welvaart’.
Volgens Timmermans, die negen jaar Eurocommissaris was voordat hij in 2023 lijsttrekker werd van GroenLinks-PvdA, wordt de Europese Unie in Nederland nog niet genoeg gezien als ‘soevereiniteitsversterker’ van de lidstaten. Trumps aantreden in de VS brengt uitdagingen, maar schept ook kansen, meent Timmermans. Globalisering heeft de wereld sinds de val van de Muur in termen van armoedebestrijding en verheffing ‘ontzettend veel’ gebracht.
‘Europa zou dit als een kans moeten zien en veel meer moeten investeren in partnerschappen in het mondiale Zuiden. Zeker nu Trump daar een vacuüm laat ontstaan, doet de EU er verstandig aan ook in dat gat te springen, en dat niet alleen aan China over te laten.’
Timmermans hekelt dan ook de bezuinigingen van dit kabinet op ontwikkelingshulp. Tegen Geert Wilders (PVV) en andere nationalistische politici zegt hij: ‘Europese integratie tilt nationale soevereiniteit naar het niveau waarbij Europese landen gezamenlijk de handelingsbekwaamheid herwinnen die zij, ieder voor zich, allang zijn kwijtgeraakt. Berusten in dat verlies, betekent berusten in machteloosheid en vluchten in valse nostalgie naar een verleden dat nooit heeft bestaan.’
De EU staat ‘sterk genoeg’ tegenover Trumps ‘provocaties’, zegt Timmermans. Maar wel als eenheid bewaard wordt. Volgens hem geeft het kabinet op dat punt niet thuis. ‘Sinds november vragen we aan de Nederlandse regering om een plan, maar we krijgen niks. En dat is funest. Nederland is compleet stuurloos op een moment dat stuurloosheid het slechtste is dat we ons kunnen permitteren.’ Hij verklaart die vermeende stuurloosheid doordat ‘er in het kabinet zowel realisten als verstokte Trump-bewonderaars zitten. Die staan diametraal tegenover elkaar.’
Volgens Timmermans is het cruciaal dat ‘recht niet buigt voor macht’, wat hij het wezenskenmerk noemt van Europese integratie. Het gaat hierbij om een ‘existentiële strijd’ die cruciaal is voor het voortbestaan van de EU. ‘Als recht buigt voor macht, wordt wie machteloos is ook rechteloos, en zijn we terug in een hobbesiaanse wereld. (...) De EU zal dit niet overleven.’
Timmermans, wiens GroenLinks-PvdA voorstander is van het aangaan van nieuwe gezamenlijke Europese schulden (zogeheten eurobonds), pleit ervoor de aanbevelingen van oud-ECB-voorzitter Mario Draghi uit te voeren om de Europese economie competitiever te maken, inclusief de investering van 150 miljard euro per jaar. De EU moet ook een industriebeleid krijgen, en een energie-unie, een kapitaalunie, en een defensie-unie worden. Zowel de EU als de Navo zijn ‘essentieel voor onze veiligheid’. ‘Vanuit Europees perspectief is kiezen voor de een óók kiezen voor de ander. De een kan nooit de ander vervangen.’ Timmermans wil ook dat ‘Europa zich inkoopt in een aantal grote defensiebedrijven om fragmentatie tegen te gaan en ervoor te zorgen dat wapenfabrikanten niet de winnaars worden van de oorlog.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant