De linkse partijen moeten niet denken dat ze zich moeten verenigen omdat rechts de dienst uitmaakt en er een puinhoop van maakt.
De discussie of er een nieuwe linkse partij moet komen, begint surrealistische trekken te krijgen. Het begint menigeen nu te duizelen. Gaat het om een samensmelting van GroenLinks en PvdA, een verdergaande samenwerking met ook andere linkse partijen als de SP en de Partij voor de Dieren of een geheel nieuwe partij? Een soort CDA, maar dan anders? En wat gebeurt er dan met de oude partijen?
Nog ingewikkelder is dat zowel de voorstanders als de tegenstanders van één linkse beweging dezelfde argumentatie hanteren: ze willen terug naar het oude concept van de volkspartij, zoals de PvdA en het CDA ooit waren. Simpel gezegd, een volkspartij die groepen kiezers aan zich bindt die eigenlijk tegengestelde belangen hebben. Bij de PvdA is daarbij ‘solidariteit’ het sleutelbegrip, met als afgeleide ‘bestaanszekerheid’, al is dat intussen gekaapt door rechtse partijen.
Over de auteurs
Gijs Korevaar en Ruud Slotboom zijn auteurs van het boek Het Haagse Ravijn. De vrije val van twee volkspartijen
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Tegenstanders zoals Ad Melkert en Gerdi Verbeet vrezen dat een fusie van GroenLinks en de PvdA de hardwerkende Nederlander en vele praktisch opgeleide vakmensen wegjaagt. Kortom, het einde van een linkse volkspartij. Wat Frans Timmermans dan weer onzin vindt, want de nieuwe partij moet juist de verbindingen herstellen. Dus waar de één geen eenheidspartij wil omdat het dan geen volkspartij meer is, wil de ander juist een eenheidspartij, omdat het dan weer een volkspartij is.
Beide kampen zitten vast in achterhaalde retoriek. Ze kunnen zich niet neerleggen bij het feit dat de tijd van de volkspartij voorbij is. Ooit waren PvdA en CDA trotse volkspartijen die samen meer dan honderd zetels hadden. Toen begonnen de kiezers te zweven en werden ze in een tweetrapsraket gedecimeerd. Het CDA in 1994 met het drama rond lijsttrekker Elco Brinkman, gevolgd door een harde klap in 2010 aan het eind van de periode-Balkenende.
De PvdA van Ad Melkert ging tijdens de Fortuyn-revolte in 2002 onderuit en zakte door zijn hoeven met de ‘moeder aller nederlagen’ in 2017. Van de ruim honderd zetels bleven er 5 over bij het CDA en 9 bij de PvdA. Hoezo volkspartij?
De partijleiders probeerden uit alle macht de neergang tegen te houden, maar verergerden daarmee alleen maar het probleem. Het leidde tot dramatische politieke momenten, denk aan het legendarische CDA-congres in 2010 over samenwerking met de PVV, en de suïcidale lijsttrekkersstrijd in de PvdA in 2016, waarin Diederik Samsom en Lodewijk Asscher elkaar kapotmaakten. Beide waren voorbeelden van zelfoverschatting en politieke blindheid: hun partij kon dat helemaal niet aan, de leden keken met verbijstering toe en ‘het volk’ keerde zich van de partijen af.
Wat moet links dan doen? In ieder geval niet denken dat een nieuwe partij de oplossing van alle problemen is. Want dan ontstaat dezelfde politieke blindheid. Iets te vaak wordt gezegd dat links zich moet verenigen omdat rechts de dienst uitmaakt en er een puinhoop van maakt. Zoals Timmermans keer op keer herhaalt: ‘Het is gepruts. Ik heb het nog nooit meegemaakt: een kabinet met zo’n gebrek aan kwaliteit’.
Ongetwijfeld waar, maar om daar een linkse partij als ‘noodzaak’ tegenover te zetten, leidt tot nieuwe teleurstelling bij de kiezer. Want, zoals dat gaat in de politiek, ook zo’n linkse partij gaat niet waarmaken wat ze belooft.
Er is een veel eenvoudiger reden om te bedenken waarom linkse partijen moeten opgaan in één beweging: de kiezer heeft de grootste moeite om de partijen uit elkaar te houden. Dat geldt zeker voor de PvdA en GroenLinks, mogelijk ook voor de SP, wellicht zelfs voor de Partij voor de Dieren. Natuurlijk, er zijn verschillen in toon en inhoud, soms zeer stevig. Maar op hoofdlijnen zijn ze het vaak met elkaar eens. Is dat nog uit te leggen aan de kiezer?
PvdA en andere linkse partijen, vergeet het begrip volkspartij, begrijp dat je niet anders bent dan een soort D66: je kunt de kiezer net zo snel winnen als verliezen. En geef de kiezer vanuit dat realisme en die nederige houding een herkenbare linkse partij die de belangrijkste uitdager van de macht kan worden, of het kabinet nu prutswerk levert of niet. Want anders valt ook die nieuwe partij, net als het CDA en de PvdA, uiteindelijk in het Haagse ravijn.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant