Vandaag moest het zover zijn: een mijlpaal in de klimaatdiplomatie, een sluitstuk van jaren onderhandelen en een startpunt voor nieuwe gesprekken. Landen moesten uiterlijk vandaag hun klimaatdoelen voor 2035 hebben ingediend, en - zo hadden ze elkaar plechtig beloofd - die moesten ambitieuzer zijn dan vorige keer.
Dat was althans de bedoeling, maar nu de deadline er is, laten veel landen het moment stilletjes passeren. Sterker nog, slechts een handvol van de ongeveer 200 landen heeft zijn geüpdatete doelen ingediend. Prominente afwezige is de Europese Commissie, wat ogenschijnlijk in strijd is met de rol die Eurocommissaris Hoekstra voor zich ziet. Net als andere grote uitstoters zoals China, India en Australië laat de EU verstek gaan.
De kaarten liggen anders dan bij het tekenen van het Parijsakkoord. Het feit dat de wereld met de huidige doelen afkoerst op een opwarming van minstens 2,6 graden, veel meer dan de afgesproken 1,5 tot 2 graden van het Parijsakkoord, maakt op politiek gebied minder los dan destijds.
Het Amerikaanse vertrek uit het Parijsakkoord heeft de terugtrekkende bewegingen alleen maar verder kracht bijgezet. Zo zal de VS onder president Trump het doel dat zijn voorganger Biden (op tijd) heeft ingestuurd loslaten. En als een grote uitstoter als de VS zich niet meer verbindt aan de afspraken, waarom zouden andere landen dat wel doen?
Internationaal gaat de discussie dan ook die kant op. Argentinië heroverweegt bijvoorbeeld de deelname aan het klimaatverdrag en ook Indonesië heeft zich hardop afgevraagd hoe eerlijk en nuttig het Parijsakkoord nog is zonder de Verenigde Staten.
We zullen een leidende stem blijven voor internationale klimaatactie.
"Veel landen zijn ook afwachtend, willen bijvoorbeeld eerst zien wat de politiek van Trump voor ze gaat betekenen", zegt klimaatfinancieringsexpert Pieter Pauw van de TU Eindhoven. "Dat geldt ook voor de EU. Er is net een nieuwe Commissie. Ik kan me ook voorstellen dat ze meer tijd voor afstemming nodig hebben."
Eurocommissaris Hoekstra laat aan de NOS weten dat de Europese Commissie "ruim voor" de klimaattop in Brazilië in november met een plan komt. "De acties en de intenties van de EU zijn duidelijk. We zullen een leidende stem blijven voor internationale klimaatactie", meldt zijn team.
Hoekstra benadrukt dat het Europese klimaatdoel voor 2030 al ambitieus was. Uit het nieuwe doel, voor 2040 ditmaal, zal volgens Hoekstra ook het Europese klimaatdoel voor 2035 zijn af te leiden.
Maar, waarschuwt Pauw, als Hoekstra de klimaatambities wil waarmaken, is haast geboden. "Iedereen wacht nu ook op wat de Europese Unie gaat doen. Als ze andere landen willen motiveren om meer te doen, kunnen ze beter zo snel mogelijk alsnog met hun doel komen. Dat moet dan binnen enkele weken of maanden gebeuren, niet pas in augustus, want dan is van die voortrekkersrol geen sprake meer."
Ook China zal Brussel ongetwijfeld nauwlettend in de gaten houden. Het land laat vandaag enkel weten dat er "op den duur" een nieuw klimaatplan wordt gepubliceerd. India komt eveneens met de aankondiging dat er nu geen klimaatdoel wordt ingeleverd. Ook dat is geen verrassing: India is diep teleurgesteld over de uitkomst van de afgelopen klimaattop in Bakoe, waar India op veel meer geld voor klimaatfinanciering had gehoopt.
"India zit een speciale positie", legt klimaatfinancieringsexpert Pauw uit. "Gemeten naar totale emissies per jaar, is India de op twee na grootste uitstoter ter wereld. Anderzijds wonen honderden miljoenen mensen onder de armoedegrens. India had graag aanspraak gemaakt op klimaatfinanciering en had dus graag in Bakoe een hoger doel voor financiering gezien."
Onder de landen die wel op tijd hun doel hebben ingediend, zijn naast de VS (in 2035 61 tot 66 procent minder uitstoot dan in 2005) ook het Verenigd Koninkrijk (81 procent minder uitstoot), Zwitserland (65 procent minder uitstoot) en Brazilië (59 tot 67 procent minder uitstoot). Zeker Brazilië kon als organisator van de klimaattop eind dit jaar niet achterblijven.
De VN lijkt ruimte te zien voor uitstel, ongetwijfeld daartoe genoopt door het totale gebrek aan animo. VN-klimaatgezant Simon Stiell suggereerde dat landen later dit jaar met hun doelen komen. "Iets meer tijd nemen om er zeker van te zijn dat deze plannen eersteklas zijn, is logisch", zei hij.
Of de landen dan op zijn minst voor september hun doel willen indienen, was zijn oproep aan de vele deadlinemissers. Dan kan in ieder geval nog voor de top in november worden beoordeeld of de plannen de opwarming überhaupt in de buurt houden van de afspraken in het Parijsakkoord.
Buitenland
Deel artikel:
Source: NOS nieuws