Ron Brandsteder was een van de populairste figuren uit de geschiedenis van de Nederlandse televisie, met vele miljoenen Nederlanders die naar zijn shows keken. Hij wist zijn zogenaamde onbeholpenheid tot zijn handelsmerk te maken.
is kunstredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over films, series en fotografie.
Hij was de laatste grote quizmaster uit de geschiedenis van de Nederlandse televisie. De op 74-jarige leeftijd overleden Ron Brandsteder was decennialang een van de populairste figuren op de Nederlandse televisie met programma’s als de Showbizzquiz (1978-1986) en Ron’s Honeymoonquiz (1987-1996), die vele miljoenen kijkers per aflevering trokken.
Zijn stijl was te omschrijven als een in de loop der jaren tot in de perfectie geslepen charmante ‘onbeholpenheid’, geholpen door zijn uitstraling en stem. En hoewel hij met zijn lengte altijd hoog boven de kandidaten uittorende, wist hij precies wie de ware sterren van de shows waren.
In een van de weinige grote interviews die hij gaf, in 1990 aan Frénk van der Linden in NRC, sprak hij zich uit over de rol van quizmaster: ‘De essentie van het goede quizmasterschap is: niet zelf de ster willen zijn. Niet jezelf constant naar voren ellebogen, dan kotst het publiek je snel uit.’
Met de Showbizzquiz werd Brandsteder voor de leeuwen geworpen, toen hij een paar weken voor de eerste uitzending werd ontdekt door Ivo Niehe, de chef amusement van de Tros. Brandsteder praatte het programma in de Sony-stand op de Firato van 1978 met zoveel flair en improvisatie aan elkaar dat Niehe dacht dat hij hier de toekomst van de Nederlandse televisie had gezien.
De overweldigende chaos van een grote televisieshow met de bloednerveuze kandidaten, de showbizztrap, de krankzinnige spelelementen en de internationale sterren bleek hem perfect te passen. Hij werd bij de Tros de grote tegenhanger van Willem Ruis, die tot zijn overlijden in 1986 bij de Vara de man van het grote amusement was.
Was Ruis de perfectionist, Brandsteder liet zich in de eerste shows aankondigen met ‘En hierrr is-ie dan, uw on-be-hol-pen presentator: Rooon Braaandsteder!’ Het was tegelijk een manier om de critici te vlug af te zijn, vertelde hij in NRC. ‘Alsof de Karel Doorman binnenvoer – maar dan wel met een gigantisch gat in de romp.’
De toevalsfactor die bij zijn carrièretraject een grote rol speelde, een gesjeesde Nyenrode-student die dacht dat zijn pad naar de showbusiness liep via het pluggen van platen in Hilversum, kwam hem bij de Showbizzquiz heel goed van pas. Het was immers door bedenker Dimitri Frenkel Frank oorspronkelijk bedoeld als een parodie op grote televisieshows. Alles was hyper aan de show, inclusief de puntentelling die tot in de miljoenen liep. Een stuntelende presentator was hier niet een belemmering; het was het concept.
Brandsteder: ‘Ik mocht geen blunders maken, nee, ik móest.’ Maar een wekelijks miljoenenpubliek haalde die postmoderne glans er snel af en showonderdelen als ‘de mystery guest’ en het duet dat de kandidaten met een gerenommeerde artiest moesten zingen, waren razendpopulair en de parodie geheel voorbij.
Brandsteder werd met zijn overgang van de Tros naar aanvankelijk TV10 van Joop van den Ende en na het sneuvelen van dat idee naar RTL 4 in 1990, een van de bekende gezichten van de nog jonge commerciële televisie in Nederland. En als een van de kopstukken van het televisieamusement voelde hij zich kennelijk ook een slachtoffer in de vuurlinie van een cultuuroorlog.
Uit hetzelfde interview in NRC, afgenomen toen Brandsteder de publieke omroep achter zich liet: ‘Ik word passioneel gehaat. Ik behoor tot het verkeerde kamp, hè: Telegraaf, commerciële omroep, Joop van den Ende. Dat ik van meet af aan door de critici in de grond ben geboord heeft hier alles mee te maken. Ik werk voor de massa, en de semi-intellectuelen die pissige stukjes schrijven hebben nu eenmaal een minachting voor de massa.’
Brandsteder werd in 1950 geboren in de Amsterdamse volkswijk de Pijp en groeide vanaf zijn zijn 7de jaar op in Bussum waar hij op de Gooische HBS terechtkwam. Zijn vader Ton Brandsteder was een bekende importeur (Brandsteder Electronics) van Sony-artikelen op de Nederlandse markt en was ook bestuurslid bij voetbalclub Ajax.
Voor Ron Brandsteder was de spagaat van het opgroeien in de Pijp en in Het Gooi, waar hij heel bewust zijn Amsterdamse accent achter zich liet, een levensles over het negeren van verwachtingen gebaseerd op afkomst: ‘Ik wil een leven leiden waarin ik de scheidslijnen uitgum; het laatste wat ik ambieer is een hokje.’
Maar pas toen hij de opleiding van Nyenrode verruilde voor een aanvankelijk hoogst onzeker gescharrel in de marge van de Nederlandse showbusiness, liet hij ook het idee achter dat hij zijn vader ooit zou opvolgen. Vanaf het eerste moment dat hij ergens in de jaren zeventig vanaf een showbizztrap het leven van de Nederlandse kijkers binnenliep, omarmde hij alle facetten van het artiestenleven.
Hij speelde Vledder in de Baantjerfilm De Cock en de Moord in Extase (1984) en deed een serieus dramatisch uitstapje in Field of Honor, waarin hij een Nederlandse militair in Korea speelt. En we horen hem ook op de klassieke smartlap Dokter Bernard van Bonnie St. Clair, waarin hij het geruststellende timbre van de dokter vertolkte (in witte jas): ‘Maakt u zich niet zoveel zorgen, net was ik nog bij hem.’
Een kleine tien jaar geleden gaf Brandsteder aan dat hij ging stoppen met televisiewerk, misschien ook ingegeven door het feit dat latere programma’s minder succes hadden. Zijn kenmerkende stemgeluid was nog wel lang te horen in een aantal audioboeken en op Radio 5 waar hij de vrijdagavondshow Ron wacht op de nacht presenteerde. ‘Ik heb een enorme hang naar het voetlicht,’ zei hij al in 1990 over zijn ambities.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant