De Raad van State adviseert het kabinet maandag over de asielnoodwetten van PVV-minister Faber. Als de adviseurs grote bezwaren hebben, komt met name Pieter Omtzigts NSC voor een lastige afweging te staan. Maar Geert Wilders laat weinig ruimte voor twijfel.
Er zijn dagen dat adviezen van de Raad van State ongemerkt voorbijgaan, maar maandag is niet zo’n dag: in het kabinet en de Tweede Kamer wordt met spanning gewacht op het oordeel dat de Raad gaat vellen over de asielwetten die minister Faber met spoed wil invoeren.
Met zoveel spoed zelfs dat zij ze in het najaar liefst meteen van kracht had willen verklaren. Omdat Faber er niet in slaagde om voor die wetgevende noodgreep de ‘dragende motivering’ te formuleren, die de fractie van Nieuw Sociaal Contract van haar verlangde, besloot het kabinet uiteindelijk toch maar de normale wetgevingsprocedure te volgen.
Die procedure begint altijd met een adviesaanvraag aan de Raad van State, het belangrijkste adviesorgaan van de regering als het gaat om nieuwe wetsvoorstellen. Het kabinet vroeg de vrijdag voor Kerstmis om ‘spoedadvies’. Maandag brengt de Raad dat advies naar buiten. Eind vorige week wisten bronnen in de regeringscoalitie al te melden dat de Raad verre van enthousiast is. Nu is de vraag wat dat politiek betekent.
Het gaat om twee wetsvoorstellen die Faber nog dit voorjaar door beide Kamers hoopt te loodsen: de Asielnoodmaatregelenwet en de Wet invoering tweestatusstelsel.
De eerste is een zogeheten ‘verzamelwet’ met een aantal maatregelen waarmee Faber het Nederlandse asielbeleid ‘het strengste van Europa’ wil maken. Het gaat, onder meer, om de volgende regels: de asielvergunning voor onbepaalde tijd wordt afgeschaft; de geldigheidsduur van een asielvergunning voor bepaalde tijd wordt teruggebracht van vijf naar drie jaar; de mogelijkheden om iemand ongewenst te verklaren na een veroordeling worden verruimd; een asielzoeker die een verblijfsstatus krijgt, kan meerderjarige kinderen en ongehuwde partners niet langer laten nareizen; en asielzoekers die niet op een afspraak met de IND verschijnen, krijgen te horen dat hun asielaanvraag ongegrond is.
De Wet invoering tweestatusstelsel betekent een terugkeer naar de situatie van voor het jaar 2000. Toen had Nederland al een tweestatusstelsel en dat komt nu terug. Wie aantoonbaar persoonlijke vervolging heeft te vrezen, krijgt een A-status.
Wie op de vlucht slaat voor oorlog of geweld, krijgt een B-status. Die gaat per definitie uit van terugkeer op termijn naar het land van herkomst, zodra het daar veiliger is. Deze status, waar doorgaans veruit de meeste asielzoekers onder vallen, geeft dus geen uitzicht meer op permanent verblijf.
Het ligt voor de hand dat de afdeling advisering van de Raad van State maandag zal wijzen op de praktische consequenties. Dat deed de andere tak van de Raad, de afdeling bestuursrechtspraak, laatst namelijk ook al, net als de Raad voor de Rechtspraak. De juristen vrezen dat met name het tweestatusstelsel zal leiden tot heel veel meer juridische procedures, omdat de meeste asielzoekers zullen gaan proberen op persoonlijke titel een A-status te krijgen.
De juristen voorzien dan ook ‘zeer substantiële verzwaring van de werklast’ voor de rechterlijke macht. De afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State wees daarnaast op de ‘forse extra werkbelasting’ voor de immigratiedienst IND.
Minister Faber bracht daar tegenin dat zij ervan uitgaat dat de immigratiedienst en de rechters het juist rustiger zullen krijgen omdat er, wat haar betreft, veel minder asielzoekers naar Nederland zullen reizen zodra zij de teugels van het beleid heeft aangetrokken. Zij rekent op de ‘afschrikwekkende werking’ van de nieuwe regels.
De afdeling advisering van de Raad zal ook hebben gekeken hoe de wetsvoorstellen zich verhouden tot Europese verdragen en de mensenrechten van asielzoekers. Als daar kritiek op komt, staat Pieter Omtzigts NSC – dat campagne voerde met de belofte van herstel van de rechtsstaat en meer respect voor de handhaving van grondwettelijke rechten – opnieuw voor een lastige afweging.
Dat NSC er dan ook echt een punt van gaat maken, staat lang niet vast. De bezwaren van de partij richtten zich in het najaar op de noodwetprocedure die Faber wilde volgen, niet op de inhoud van haar voorstellen. Faber bouwt immers voort op het Hoofdlijnenakkoord van de regeringsfracties, waar ook Omtzigt vorig jaar maandenlang over heeft onderhandeld en uiteindelijk voor heeft getekend.
Veel ruimte om nog een keer bezwaar te maken, wordt hem waarschijnlijk ook niet gegund. PVV-leider Wilders maakt al maanden duidelijk dat hij zeer geërgerd is door de vertraging die Faber heeft opgelopen. De asielwetten zijn de kroonjuwelen van de PVV. Voor Wilders ligt het hele bestaansrecht van het kabinet-Schoof erin besloten.
Onlangs nog eiste hij dat de wetten ‘als ze dadelijk van de Raad van State komen, ongewijzigd en snel worden ingevoerd’. De hoofdrolspeler zelf, minister Faber, liet vrijdag weten dat zij bij voorbaat niet bereid is om nog veel te wijzigen, wat de Raad daar ook van mag vinden. ‘Misschien een punt. Of een komma.’
Het kabinet kan dat ook doen: adviezen van de Raad van State zijn uiteindelijk gewoon adviezen, die dus ook genegeerd kunnen worden. In Fabers woorden: ‘Ik kan ermee doen wat ik zelf wil.’
Alles over politiek vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant