Onder ambtenaren in Washington heerst dezer dagen woede en verwarring. Velen vrezen voor hun baan - of zijn die al kwijt. Zoals de medewerkers van hulporganisatie Usaid. ‘Het is allemaal zo maf en onredelijk.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Hij staat met een lege tas in Washington voor het kantoor van Usaid, het overheidsagentschap voor ontwikkelingshulp. Zijn werkgever – tot voor een paar dagen geleden.
‘Ik hoop dat mijn toegangspas nog werkt’, zegt de 39-jarige, die niet met zijn naam in de krant durft uit angst voor repercussies van de regering-Trump. Hij loopt met lood in zijn schoenen naar de ingang en houdt zijn pas voor de lezer. Rood licht. ‘Wat een bullshit!’
Hij werkt bij een afdeling die wereldwijd humanitaire hulp verleent. Of moet je zeggen: werkte? ‘Weet je hoeveel mensen hierdoor geen hulp ontvangen?’, zegt hij. ‘Het Congres had onze fondsen al lang goedgekeurd, we zouden ons werk moeten kunnen doen.’
Woede en verwarring zie je deze dagen overal in Washington. Sinds Donald Trump is begonnen met zijn grootschalige ideologische zuiveringen van de overheid leeft de hoofdstad in onzekerheid.
Trump heeft twee miljoen overheidsmedewerkers gevraagd om nú op te stappen, met een ontslagregeling (ze ontvangen tot september hun loon). Zo’n 65 duizend mensen zijn hiermee akkoord gegaan, dat is 3 procent van alle ambtenaren in de hoofdstad. De regering wil dat 5 tot 10 procent vertrekt. De rest heeft tot maandag om een besluit te nemen.
De veertienduizend ambtenaren van Usaid zijn vooralsnog het hardst getroffen. Trump wil het departement laten doodbloeden, omdat Usaid geleid zou worden door ‘radicaal-linkse gekken’ die ‘enorme fraude’ plegen. Hiervoor heeft hij geen bewijs geleverd.
Dan verschijnen voor het Usaid-kantoor uit het niets drie mannen. Ze lopen naar de vlaggenmast voor de deur en halen de witte vlag met het logo naar beneden. De vlag wordt opgepropt en meegenomen. Met zwarte tape plakken ze op het welkomstbord de naam van het ministerie af. ‘We doen gewoon wat ons gevraagd is’, zegt een van hen desgevraagd, ‘door de big people’.
De meeste ambtenaren zijn met verlof verstuurd zonder verdere informatie. Ze weten niet of ze een toekomst hebben bij de overheid en of ze de komende maanden salaris ontvangen. Hun mail komen ze niet meer in. Overzeese projecten zijn tot stilstand gekomen.
‘Hoe kan een instituut dat zestig jaar bestaat in enkele weken worden opblazen?’, zegt de ambtenaar, die voor zijn neus ziet gebeuren hoe de vlag wordt neergehaald. ‘Kun je snel een foto van mij maken, voordat het gebouw onherkenbaar is?’
De chaos voor het Usaid-gebouw staat niet op zichzelf. Trump heeft een decreet in de maak om het ministerie van Onderwijs op te doeken dat 50 miljoen Amerikaanse scholieren bedient. Hij wil dat het onderwijs aan de staten wordt overgelaten. Zonder federaal geld zal er geen openbaar onderwijs meer beschikbaar zijn op veel plekken.
Elders in de hoofdstad valt het team van Elon Musk ongevraagd overheidsgebouwen en financiële instellingen binnen. Hij wordt bijgestaan door veertig jonge Amerikanen – de jongste is 19 jaar – die data van overheidsdiensten, ambtenaren en staatsburgers verzamelen.
Onder Democraten klinken grote zorgen over de zuiveringen van de nieuwe regering die zonder goedkeuring van het Congres worden uitgevoerd. Musks onofficiële adviesorgaan DOGE wil 2.000 miljard dollar bezuinigen op het overheidsbudget.
Tot woede van Trumps tegenstanders. ‘We gaan niet zitten toekijken hoe jullie onze grondwet bezoedelen’, riep het Democratische Congreslid Jasmine Crockett uit Texas afgelopen week tijdens een persconferentie. De Democratische minderheid in het Huis van Afgevaardigde deed donderdag een poging de niet-gekozen Musk op het matje te roepen, maar hun motie werd niet gesteund door Republikeinen.
Vakbonden en rechtbanken proberen intussen uit alle macht de grondwettelijkheid van Trumps acties te toetsen. Aan de uitvoering van sommige decreten is door rechters een halt toe geroepen. Daar staat tegenover dat een rechter vrijdag bepaalde dat Musk en zijn medewerkers toegang mogen houden tot de privégegevens van burgers op het ministerie van Arbeid.
Een ambtenaar sjouwt twee zware tassen het zebrapad over. Deze zestiger kon vandaag wél zijn kantoor binnenkomen. Uit zijn blauwe Ikea-tas steken een wereldkaart, wat kabels en documenten. Aan de overkant houdt hij stil, volledig buiten adem.
‘Ik ga naar huis totdat ik een andere opdracht krijg van bovenaf’, zegt hij. ‘Maar ik heb er geen vertrouwen in dat ik nog een baan heb. Ik denk dat ik maar beter snel op zoek kan naar iets anders.’ Meer dan twintig jaar werkte hij voor de overheid. Ook hij wil anoniem blijven.
Afgelopen week werden er op verschillende plekken in het land protesten georganiseerd tegen de ontslagrondes bij de overheid. Daar komen weinig mensen op af. Trumps strategie – de staat overweldigen met decreten – maakt het voor Amerikanen lastig om te begrijpen wat er precies gebeurt.
Sommige experts denken dat veel van deze besluiten onwettig zullen blijken en daarna zullen worden teruggedraaid. Maar voor de ambtenaren in Washington is het helder dat er voortaan een nieuwe, radicaal-rechtse wind waait door de stad.
Ontrouw geachte ambtenaren worden vervangen door nieuwe gezichten die een loyaliteitstest moeten afleggen. In sollicitatiegesprekken voor belangrijke posities moet bijvoorbeeld de leugen worden herhaald dat Donald Trump de winnaar was van de presidentsverkiezingen van 2020, in plaats van Joe Biden, schrijven Amerikaanse media.
Wie hier niets meer te zoeken heeft is Ryan Omid (36) die net een bosje bloemen heeft gelegd voor het gebouw van Usaid. ‘Het is toch een soort begrafenis’, zegt hij. Twaalf jaar geleden kwam hij vanuit Dallas (Texas) naar de Amerikaanse hoofdstad, waar hij aan de slag ging bij Usaid.
Omid had nu in Egypte moeten zitten, voor een uitzending van een maand. Inmiddels is de ziekte- en honger- en armoedebestrijding op veel plekken stil komen te liggen en zitten hij en een aantal van zijn vrienden zonder baan.
‘Het is allemaal zo maf en onredelijk wat hier gebeurt’, zegt Omid. ‘Ik kan mij niet voorstellen dat de nieuwe leiders een beter plan hebben liggen.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant