Het Duitse CDU loopt voorop in de peilingen voor de parlementsverkiezingen op 23 februari. Tijdens het eerste debat tussen uitgaand kanselier Olaf Scholz (SPD) en CDU-leider Friedrich Merz ging het op zijn Duits: hard maar beleefd. ‘U bent niet te vertrouwen.’
is correspondent Duitsland van de Volkskrant. Hij woont in Berlijn.
Pas na ruim 25 minuten, bijna een derde van de tijd, valt voor het eerst het woord: economie. En dan alleen omdat co-presentatrice Sandra Maischberger zegt: heren, we willen ook nog tijd inruimen voor iets anders dan migratie.
Eerst gaat het over de flirt van de CDU met de ‘extreemrechtse’ (dixit bondskanselier Olaf Scholz) AfD, een week eerder. Rondom de AfD geldt een cordon sanitaire. De CDU verbrak dit door te pogen met stemmen van de AfD een streng migratieplan door het Duitse parlement te krijgen. Afgelopen weekend trokken honderdduizenden Duitsers de straat op om te protesteren tegen de AfD en samenwerking met deze partij.
‘U zei dat u Merz niet meer kunt vertrouwen’, zegt debatleidster Maybrit Illner. ‘Nee’, zegt Scholz. ‘De heer Merz heeft een taboe en zijn woord gebroken.’
Daarop ontspint zich het welles-nietes-spel dat de afgelopen maanden de Duitse politiek in haar greep kreeg. CDU-leider Friedrich Merz, met zijn partij ruim bovenaan de peilingen, belooft dat onder zijn bewind geen asielzoeker meer het land inkomt.
Scholz, bijna zuchtend: ‘Onder mijn bewind zijn de immigratieaantallen sterk gedaald en zijn we in gesprek met herkomstlanden over het terugnemen van hun burgers. Vlak voordat we er zijn, wilt u wetgeving invoeren waarvan u dondersgoed weet dat de rechtbanken ze van tafel zal vegen. Dan zijn we terug bij af.’
Wanneer de debatleider ingrijpt en beide partijleiders dwingt het onderwerp te laten rusten, volgt een cijferspervuur. CDU-leider Merz: ‘We hebben drie jaar economische stagnatie, onder uw leiderschap zijn er 700 duizend werklozen bij gekomen, de miljarden vliegen het land uit.’ Ondernemingen staan in de rij om naar het buitenland te verhuizen, volgens Merz. In Duitsland zijn de loon-, belasting- en sociale kosten te hoog, de regels teveel, de bureaucratie te verlammend.
Over dit laatste zegt Scholz: klopt, ‘maar ik ben Oekraïne niet binnengevallen, ik heb het Russische gas niet afgesloten, en ik heb er niet voor gezorgd dat de energieprijzen in Duitsland zo gestegen zijn. Daarvoor moet u bij Poetin zijn.’
Oekraïne verdient zoveel steun als het nodig heeft, voor zolang als nodig is, daarover zijn beide partijleiders het eens, Merz zegt dat de oorlog niet drie jaar had hoeven duren als Oekraïne eerder meer hulp had gehad. ‘Nu is het afwachten wat de VS doen. Zonder de VS zal het niet gaan.’
Scholz, onder wiens leiderschap Duitsland de grootste Europese steunpilaar van Oekraïne werd maar die aarzelt bij het toezeggen van geavanceerde wapens, waarschuwt. ‘Het blijft een ontzettend gevaarlijke oorlog, en we moeten oppassen dat het geen directe confrontatie wordt tussen Rusland en de Navo.’
Over het plan van Donald Trump om inwoners van Gaza gedwongen te verplaatsen, is Scholz kort: ‘een schandaal.’ Merz zegt het diplomatieker: er komt veel retoriek uit Amerika, we moeten maar even kijken wat ze echt menen.
Een korte vraag, ruim een uur in het debat, gaat over het wel of niet ‘genderen’. In Duitsland is het een progressieve gewoonte om woorden te ontdoen van associatie met het doorgaans mannelijk geslacht, wat soms tot krampachtige oplossingen leidt. Genderen, doen of niet? Scholz meent dat iedereen moet doen wat hij of zij wil. Merz is formeler. Volgens hem moet de ambtenarij zich houden aan de grammaticaregels.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant