Zondagnacht spelen Kansas City Chiefs en Philadelphia Eagles de Super Bowl, de finale van het Americanfootballseizoen. Aan de vooravond van dit enorme evenement legt Thomas Odukoya (27), de enige Nederlander in de NFL, deze vrij ingewikkelde sport uit.
schrijft voor de Volkskrant vanuit New York over Amerikaanse sporten.
‘American football is een ingewikkeld spelletje’, zegt Thomas Odukoya. Toen hij als 16-jarige voor het eerst ging kijken bij een wedstrijd van de Flevo Phantoms in Almere, de stad waar hij opgroeide, kon hij het zelf ook niet volgen. ‘Ik snapte er helemaal niets van. Zelfs toen ik even later voor de club speelde, dacht ik tijdens een wedstrijd soms nog: wat gebeurt hier?
Zijn sport staat bol van de complexe regels, tactieken en spelsituaties, weet de speler van Tennessee Titans. ‘In het begin is het lastig om te volgen’, zegt hij, ‘maar na een paar wedstrijden krijg je er meestal goed zicht op.’
Het was een memorabel seizoen voor Thomas Odukoya: in zijn derde jaar in de NFL maakte hij zijn debuut in de hoofdmacht van zijn club Tennessee Titans. Op 20 oktober mocht hij voor het eerst het veld in tegen Buffalo Bills. ‘Een mooi moment’, zegt hij, ‘omdat ik er zo veel jaren naartoe heb gewerkt.’
Odukoya kwam uiteindelijk in drie van de zeventien wedstrijden in actie. Richting het einde van het jaar werd hij teruggezet naar de reserves. Maar de club heeft vertrouwen in hem, zegt hij. ‘Ik heb niet zo veel gespeeld als ik zou willen, maar het was een stap in de goede richting. Als ik zo doorga, kan ik volgend jaar een grotere rol spelen.’
Aan de vooravond van de Super Bowl, tussen Kansas City Chiefs en Philadelphia Eagles, verklaart Odukoya de basisprincipes van een voor veel Nederlanders vreemde sport.
Wat is het doel van het spel?
‘Terrein veroveren op je tegenstander. Het veld is 100 yard lang (een yard is ruim 90 centimeter, red.), verdeeld in stukjes van 10 yard. Het team dat de bal heeft, krijgt vier pogingen, die downs worden genoemd, om de bal minimaal 10 yard vooruit te verplaatsen. Dat kan dus ook in één keer 40 yard zijn, bijvoorbeeld.
‘Als die minimaal 10 yard overbrugd zijn, krijg je weer vier nieuwe downs voor de volgende 10 yard. Het doel is om de end zone te bereiken, het laatste stukje van het veld. Dat is zes punten waard.’
Het is elf tegen elf, net als bij voetbal. Hoe staan de teams bij een aanval opgesteld?
‘De spelers staan tegenover elkaar bij de line of scrimmage, de lijn waar de bal op ligt. Bij het aanvallende team staan vijf grote, zware gasten op een rij in het midden: de offensive line. De middelste, de center, heeft de bal in zijn handen.
‘Achter dat rijtje staan de quarterback en de running backs. De quarterback is de spelverdeler, de belangrijkste man; die krijgt daar ook naar betaald. Aan de zijkant stellen de tight end – dat ben ik – en de wide receivers zich op. De tight end moet de tegenstander blokkeren, maar kan ook de bal ontvangen. Receivers zijn snelle flankspelers die naar voren rennen.
‘De aanval begint als de center de bal achterwaarts tussen zijn benen door naar de quarterback gooit. Dat wordt de snap genoemd. De quarterback kan naar de tight end of de receivers gooien, of de bal meegeven aan de running back, die dan begint te rennen. Of hij gaat zelf met de bal aan de haal.’
En de verdediging?
‘Die staat daar in een soortgelijke formatie tegenover. Een rijtje zware mannen in het midden, de defensive line, en iets daarachter de linebackers. Die groep probeert de quarterback aan te vallen en moet door de offensive line van de aanvallende partij heen zien te komen. Aan de zijkanten staan de defensive backs die de wide receivers moeten verdedigen.
‘In American football heeft elk team een aanvallende en een verdedigende ploeg. Als de tegenstander de bal heeft, komen er elf andere spelers het veld in. De quarterbacks van de twee teams staan dus nooit tegelijk op het veld.’
Welke middelen hebben verdedigers om de aanval af te stoppen?
‘Dat kan door de aanvaller die de bal heeft te tackelen of over de zijlijn te duwen. Daarin hebben verdedigers best veel vrijheid. Het is een gewelddadige sport, daarom dragen we allemaal een helm en beschermende kleding. Je mag de tegenstander niet hard op zijn hoofd raken. Verder zijn er vrij weinig regels.’
Na de eerste pass van de quarterback wordt de bal vrijwel nooit overgespeeld, zoals in rugby. Waarom is dat?
‘In American football mag je de bal maar één keer voorwaarts gooien, daarna alleen naar achteren. Dat laatste zie je bijna nooit, omdat het risico groter is dan de beloning. Als je teamgenoot de bal laat vallen, heet dat een fumble. Dat is het laatste wat je wilt als aanvallende partij. De tegenstander kan er dan met de bal vandoor.’
Het heet football, maar de voeten worden zelden gebruikt. Wanneer wordt de bal getrapt?
‘Dat gebeurt bij de aftrap, maar ook als een team een touchdown heeft gescoord. De kicker, een specialist die alleen dan binnen de lijnen komt, kan daarna een bonuspunt binnentrappen. Het doel, met hoge, gele palen, staat op de achterlijn.
‘Teams gaan ook voor een field goal als ze nog maar één down over hebben en weinig kans zien om nog verder te komen. Als het doel dichtbij genoeg is, kun je met een rake trap alsnog drie punten krijgen. Als het buiten bereik is, komt de punter, een andere specialist, het veld in. Die trapt de bal uit zijn handen, zo diep mogelijk op de helft van de tegenstander. Die moet dan daar aan de aanval beginnen.’
Wat gebeurt er bij overtredingen?
‘Er zijn zeven scheidsrechters op het veld. Als zij wat zien, gooien ze een gele vlag, een soort servet, op het veld. Als het spel vervolgens stil ligt, lichten ze hun beslissing toe over de intercom, zodat iedereen in het stadion en voor de tv het kan horen. Het team dat de overtreding maakt, wordt gestraft in yards.’
Hoelang duurt een wedstrijd?
‘Aan het begin staan er zestig minuten op de klok. Die worden verdeeld over vier speelkwarten. In verschillende scenario’s wordt de klok gestopt, bijvoorbeeld als de speler met de bal over de zijlijn is gegaan. Teams hebben veertig seconden om de volgende aanval te beginnen.
‘Vooral tegen het einde van een wedstrijd speelt de klok een belangrijke rol. Als je voorstaat, kun je op strategische wijze tijd ‘verbranden’; als je achterstaat doe je dat juist zo min mogelijk. Je kunt de klok bijvoorbeeld stoppen met een time-out. Vooral de Chiefs zijn goed in dat soort situaties, beter dan de Eagles. Daarom geef ik ze meer kans om de Super Bowl te winnen.’
De Super Bowl is zondag 9 februari te zien op ESPN. Vanaf 23:15 uur is er een vooruitblik, de wedstrijd begint om 00:30 uur.
Voor de vijfde keer in zes jaar speelt Patrick Mahomes (29) met zijn Kansas City Chiefs in de Super Bowl, de finale van het Americanfootballseizoen. Hij wordt de beste quarterback aller tijden genoemd. Maar sommigen zijn hem inmiddels beu.
Liefhebbers van American football kunnen de klok er inmiddels op gelijk zetten: in februari staat Patrick Mahomes met zijn Kansas City Chiefs in de Super Bowl. Zo ook dit jaar, zondagnacht tegen Philadelphia Eagles. Mahomes, hard op weg om de beste speler ooit te worden, kan dan zijn vierde kampioenschap winnen.
Toen de Chiefs twee jaar geleden de finale van Philadelphia wonnen (38-35), wilde Mahomes nog niet van een dynastie spreken; die term wordt in de VS vaak uit de kast getrokken bij een langdurige hegemonie van één bepaald team. Maar inmiddels begint het er toch op te lijken.
De Chiefs wonnen ook vorig jaar de Super Bowl, toen van San Francisco 49ers, en staan zondag voor de vijfde keer in zes seizoenen in de finale van het Americanfootballseizoen. De Chiefs gaan voor een three-peat, drie kampioenschappen op rij. Het is nog nooit gedaan.
Mahomes is de spelverdeler om wie het allemaal draait, goed voor een salaris van ruim 50 miljoen dollar. In de laatste zeven seizoenen haalde hij altijd minstens de halve finale. In de Super Bowl wist alleen Tampa Bay Buccaneers zijn team in 2021 te verslaan. De illustere Tom Brady behaalde toen zijn zevende kampioenschap.
Volgens sommige kenners is Mahomes nu al beter dan Brady, die twee jaar geleden op zijn 45ste met pensioen ging. In vrijwel elke aanvallende categorie is Mahomes de betere, berekende sportblog The Athletic. Brady was 37 jaar oud toen hij zijn vierde kampioenschap won, Mahomes is pas 29.
Veel neutrale fans zullen zondag op de hand van Philadelphia zijn. Het is zoals het gaat met heerschappijen: op een gegeven moment raken mensen de winnaars beu. Dat geldt zelfs voor Mahomes, een frisse, creatieve speler met een ongekend spelinzicht. ‘We zullen blijven winnen’, verklaarde hij in aanloop naar de Super Bowl. ‘Ook al zijn we dan de slechterik.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant