Vier decennia nadat Sam Nujoma zijn land naar de onafhankelijkheid had geleid, is de eerste president van Namibië overleden. Nujoma was populair, maar niet onomstreden. Hij zou drie termijnen dienen als staatshoofd.
is nieuwsverslaggever van de Volkskrant.
Met de dood van Sam Nujoma (1929) verliest Namibië de man die in 2005 officieel werd uitgeroepen als founding father, de stichter van de onafhankelijk natie. De huidige president, Nangolo Mbumba, roemde hem als de man die het Namibische volk ‘door de duisterste tijden van onze bevrijdingsstrijd’ had weten te leiden.
Nujoma overleed zaterdag in Windhoek, de hoofdstad van Namibië. Over de doodsoorzaak is niets bekendgemaakt, maar bekend is wel dat Nujoma drie weken geleden werd opgenomen in een ziekenhuis. Nujoma werd 95 jaar.
Twitter bericht wordt geladen...
Nujoma stond aan het begin en het einde van de decennialange strijd die Namibië voerde tegen de overheersing door Zuid-Afrika, dat het land in de Eerste Wereldoorlog had veroverd op de Duitsers. Het zou er, net als in eigen land, een apartheidsbeleid invoeren, waarbij rassenscheiding de zwarte meerderheid tot tweederangs burgers maakte.
Eind jaren vijftig raakte Nujoma, toen een net getrouwde twintiger, betrokken bij een van de bewegingen die streefde naar onafhankelijkheid. Hij werd in 1959 de leider van de net opgerichte Ovamboland People’s Organization, die een jaar later zou opgaan in Swapo. De South West Africa People’s Organisation zou vanaf dat moment de strijd om onafhankelijkheid voeren, eerst alleen met woorden, maar vanaf 1966 ook met wapens.
Nujoma stond aan het hoofd van enkele duizenden Swapo-strijders. Zij waren geen partij voor het grote Zuid-Afrikaanse leger, al maakten hun guerillatechnieken het de blanke overheersers wel lastig.
Diplomatiek boekte Nujoma meer succes. Op 12 juni 1968 kreeg Namibië zijn huidige naam, dankzij een resolutie in de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties, dat toen al Zuid-Afrika regelmatig had opgeroepen zijn ‘provincie’ op te geven.
Het zou nog ruim twintig jaar duren voordat Zuid-Afrika de gevechten aan zijn noordwestelijke grens beu was. De bevrijding betekende dat Nujoma kon terugkeren naar zijn land. Sinds 1960 had hij veelal in ballingschap geleefd. De wijze waarop Nujoma destijds het land ontvluchtte, leest als een spannend jongensboek over hoe Nujoma met vermommingen en bluf via trein en vliegtuig wist te ontkomen.
In 1990 werden er voor het eerst democratische verkiezingen gehouden in Namibië. Nujoma werd met een grote meerderheid gekozen tot de eerste president van vrij Namibië. Er zouden nog twee ambtstermijnen volgen. De derde daarvan raakte Nujoma omstreden, omdat hij daarvoor de grondwet liet wijzigen zonder de daarvoor benodigde tweederdemeerderheid in het parlement.
Ook andere autocratische trekken leidde ertoe dat Nujoma’s leiderschap later aan glans verloor. In zijn kabinetten won de grote mond het vak van beleefd debat. Wie het aandurfde om de president te bekritiseren, kon soms rekenen op een stortvloed aan verwensingen.
Het deed weinig af aan Nujoma’s grootste verdiensten. Door van Namibië een stabiele natie te maken op een continent dat gebukt gaat onder veel conflicten, wist hij het vertrouwen te winnen van de blanke minderheid in het land en dat van internationale investeerders.
In 2005 trad hij af als president, twee jaar later legde hij ook zijn functie neer als leider van de Swapo. Nujoma trok zich vervolgens terug uit het openbare leven. In 2015, in een toespraak op zijn 86ste verjaardag, hamerde de oud-president eens te meer op het belang van vrede en politieke stabiliteit. ‘Zonder dat is er geen ontwikkeling mogelijk. We moeten voortbouwen op succes van het verleden, voor toekomstige generaties’.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant