Met het decreet van president Trump tegen het Internationaal Strafhof worden niet alleen rechters en aanklagers getroffen. Zelfs Nederlandse ambtenaren lopen risico.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Het Internationaal Strafhof (ICC) roept zijn 125 lidstaten op zich te verzetten tegen het besluit van de Amerikaanse president Donald Trump om sancties op te leggen aan functionarissen van het hof en alle anderen die meewerken aan onderzoeken die de VS niet zinnen. De maatregelen ‘brengen schade toe aan de onafhankelijke en onpartijdige’ werkzaamheden van het hof, aldus een verklaring.
Trump tekende donderdag een decreet dat voorziet in financiële sancties en inreisverboden voor eenieder die meewerkt aan ‘overtredingen’ door het hof. De president was altijd al gekant tegen het in Den Haag gevestigde instituut, maar zijn nieuwe stappen volgen op de arrestatiebevelen die het hof in november deed uitgaan tegen de Israëlische premier Benjamin Netanyahu en diens oud-minister van Defensie Yoav Gallant.
Het ICC heeft ‘onwettige en ongegronde acties ondernomen tegen Amerika en onze nauwe bondgenoot Israël’ en heeft daarmee ‘zijn macht misbruikt’, aldus het decreet. De VS zullen ‘tastbare en significante gevolgen’ doen voelen aan degenen die daarvoor verantwoordelijk zijn.
Internationaal is vooral kritisch gereageerd op Trumps mededeling. Het Internationaal Strafhof ‘moet zijn strijd tegen straffeloosheid ongehinderd kunnen voortzetten’, aldus Ursula von der Leyen, de voorzitter van de Europese Commissie. ‘Europa zal altijd opkomen voor rechtvaardigheid en respect voor het internationaal recht.’
Trumps decreet ‘plaatst de Verenigde Staten feitelijk aan de kant van oorlogsmisdadigers, ten koste van slachtoffers van ernstige misdrijven’, aldus Liz Evenson, adjunct-directeur van Human Rights Watch, in een verklaring. ‘De ICC-lidstaten moeten het hof krachtig steunen bij dat waarvoor het is opgericht: ervoor zorgen dat niemand boven de wet staat.’
De Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa’ar verwelkomt de Amerikaanse sancties. De acties van het hof zijn ‘immoreel en zonder juridische basis’, schrijft hij op X. Volgens de Hongaarse premier Viktor Orbán, een bondgenoot van Trump, is het misschien tijd voor Hongarije om uit het ICC te stappen. ‘Er waait een nieuwe wind in de internationale politiek: de Trump-tornado’, schrijft hij op X.
Nederland betreurt het Amerikaanse decreet, aldus minister Caspar Veldkamp (Buitenlandse Zaken, NSC) op X. ‘Het werk van het hof is essentieel in de strijd tegen straffeloosheid. Ons land heeft een sterke verantwoordelijkheid als gastland van belangrijke internationaalrechtelijke instituten.’
Volgens PVV-leider Geert Wilders heeft het Strafhof niets in Nederland te zoeken (op X: ‘Kan het niet naar België of zo worden verplaatst?’), maar de linkse oppositie vindt dat het kabinet het Amerikaanse besluit niet scherp genoeg veroordeelt. Het felst was Rob Jetten (D66). ‘Slappe hap’, noemt hij Veldkamps reactie. Jetten vindt dat de Amerikaanse ambassadeur op het matje moet worden geroepen. ‘Den Haag heeft de bijnaam ‘stad van vrede en recht’. Dat moeten we met hand en tand verdedigen.’
De Kamerleden zeiden niets over de mogelijke gevolgen voor Nederlandse functionarissen van justitie en politie, maar die zijn er in potentie wel degelijk. Vorige maand behandelde het Amerikaanse Congres al een wetsvoorstel dat hetzelfde beoogt als het decreet van Trump. Het lijkt er in eerste instantie op gericht hoofdaanklager Karim Khan te weerhouden van stappen tegen Netanyahu en Gallant, maar de tekst is veel breder. Ook het verzamelen van bewijs en de hele keten van aanhouding, detentie en ondervraging van verdachten vallen eronder.
Nederland wordt niet specifiek genoemd, maar loopt als gastland extra risico. Alle verdachten, waar dan ook gearresteerd, komen immers op Nederlands grondgebied terecht. Detentie is zaak van het hof, maar voor alles tussen Schiphol en Scheveningen (waar de ICC-cellen zijn) is Nederland verantwoordelijk.
‘Hierbij valt te denken aan transport en detentie van gedetineerden, beveiliging van gebouwen en van vertegenwoordigers van de gerechtshoven en het verschaffen van toegang tot Nederland voor getuigen en slachtoffers’, aldus de website van het ministerie van Justitie.
Het wetsvoorstel kreeg onvoldoende steun in de Amerikaanse Senaat, maar krijgt nu een tweede kans door Trumps decreet. Ook daarin wordt gedreigd met sancties tegen eenieder die meewerkt aan pogingen om ‘beschermde personen’ te ‘onderzoeken, arresteren, vasthouden of vervolgen’. Het gaat immers om een ‘buitengewone dreiging voor de nationale veiligheid’ van de VS.
In 2002 nam het Congres wél een tegen het ICC gerichte wet aan. Als Amerikaanse burgers of militairen door het hof worden gedetineerd, mogen de VS ‘alle mogelijke middelen’ inzetten om hen te bevrijden. Omdat ook inzet van het leger mogelijk is, kreeg de wet de bijnaam ‘The Hague Invasion Act’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant