Zelfs de medestanders van Donald Trump werden verrast door zijn plan om van Gaza ‘de Rivièra van het Midden-Oosten’ te maken. Na kritiek uit de hele wereld wordt het idee een dag een later weer afgezwakt. Een reconstructie.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant en schrijft over de EU en internationale samenwerking.
Glunderend stond Benjamin Netanyahu dinsdag naast Donald Trump bij hun gezamenlijke persconferentie in Washington, alsof de Amerikaanse president hem een totaal onverwacht cadeau gaf: de etnische zuivering van Gaza door Amerikaanse troepen.
Dat was niet helemaal waar: volgens een reconstructie in The New York Times had Trump de Israëlische premier vlak voor hun gezamenlijke persconferentie ingelicht. Voor alle anderen kwam het alom als bizar bestempelde plan als een grote verrassing; niet alleen voor Israëliërs, maar ook voor velen uit de directe omgeving van Donald Trump.
In privékring sprak hij al een paar weken over de mogelijkheid om van Gaza ‘de Rivièra van het Midden-Oosten’ te maken. Steve Witkoff, de projectontwikkelaar die zijn speciale gezant voor het Midden-Oosten is, was teruggekomen uit Gaza met verhalen over de verschrikkelijke omstandigheden ter plekke.
Vorig jaar al wees Trumps schoonzoon Jared Kushner, ook een projectontwikkelaar, op de vele mogelijkheden van Gaza’s kuststrook. Zo lijkt Trumps plan in enkele weken te zijn ontstaan. Maar zelfs het handjevol mensen dat op de hoogte was had niet verwacht dat hij zijn idee zo snel en plompverloren op een persconferentie zou presenteren.
Staande naast een zichtbaar tevreden Netanyahu sprak Trump over Gaza als een ‘hel’ waar geen menswaardig bestaan meer mogelijk is. Buitengewoon ironisch, vond de linkse Israëlische krant Haaretz: ‘Wie precies is volgens Trump degene die elk gebouw in Gaza onbewoonbaar maakte?’
Trump improviseerde niet, maar las zijn voorstel voor van papier. Toch was het allerminst goed voorbereid, schrijft The New York Times. ‘Er zijn geen vergaderingen geweest met Buitenlandse Zaken en het Pentagon (ministerie van Defensie, red.), zoals normaal gesproken zou gebeuren bij serieuze voorstellen op het gebied van buitenlands beleid, laat staan bij een voorstel van deze betekenis’, aldus de krant.
Het Pentagon maakte vooraf geen schatting van de kosten en het aantal troepen dat nodig was. Er was zelfs geen ruwe schets van de manier waarop het plan zou moeten werken. Verslaggevers vroegen naar details. Tevergeefs – om de simpele reden dat er geen details waren. ‘Er was weinig, behalve een idee in het hoofd van de president’, aldus The New York Times.
Het idee viel niet alleen slecht in de Arabische wereld, maar ook bij Republikeinse medestanders van Trump. ‘Ik dacht dat we gestemd hadden voor America First’, zei senator Rand Paul, niet voor ‘weer een gedoemde bezetting’ en ‘het verspillen van bloed van onze soldaten’.
Woensdag maakten Trump en het Witte Huis alweer terugtrekkende bewegingen, hetgeen suggereert dat de president enigszins verrast was door de kritiek uit eigen kring, schrijft The Washington Post. Karoline Leavitt, de woordvoerder van het Witte Huis, zei dat de Gazanen slechts tijdelijk uit Gaza zouden moeten vertrekken, en niet permanent, zoals Trump dinsdag had gezegd.
Ook minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio sprak opeens over een ‘tijdelijke’ evacuatie van de Palestijnen. Er zullen echter maar weinig Palestijnen zijn die erop vertrouwen dat ze na verloop van tijd weer kunnen terugkeren.
Daarnaast weersprak Leavitt dat er Amerikaanse troepen naar Gaza zouden gaan, hoewel Trump dinsdag zei dat het leger militair zou ingrijpen ‘als dat noodzakelijk was’.
Ook Trump zelf probeerde de zorgen over een Amerikaanse gewapende bezetting weg te nemen: er is geen sprake van dat Amerikaanse troepen gaan vechten met Hamas, en Gaza wordt pas overgedragen als de oorlog ten einde is, schreef hij op zijn sociale mediaplatform Truth Social. Ondertussen zijn de Palestijnen dan ‘al geherhuisvest in veel veiliger en mooiere gemeenschappen, met nieuwe en moderne huizen, in de regio’.
Woordvoerder Leavitt hield ook vol dat de ‘overname’ van Gaza door de Verenigde Staten geen cent Amerikaans belastinggeld zal kosten. Hoe dat te verenigen valt met het feit dat Trump dinsdag sprak over een ‘langetermijn-eigendom’ kon zij niet duidelijk maken.
Andere medestanders van Trump suggereerden dat zijn plan gezien moet worden als een openingszet in onderhandelingen. Trump ‘legt een paar heel gedurfde, frisse nieuwe ideeën op tafel’, zei Mike Waltz, Trumps nationale veiligheidsadviseur. ‘Daardoor zal de hele regio met zijn eigen oplossingen komen, als ze Trumps oplossing afkeuren.’ Per slot van rekening is Donald Trump ‘de grootste dealmaker op de planeet’, stelde woordvoerder Leavitt.
Maar ook bizarre plannen hebben hun weerslag op de werkelijkheid, zei Daniel Shapiro, Amerikaans ambassadeur in Israël, in The New York Times. Het voorstel van Trump kan van Amerikanen in het Midden-Oosten een doelwit voor terroristen maken, doorkruist Trumps streven naar een deal tussen Israël en Saoedi-Arabië en is volgens hem een aanmoediging voor extreemrechts in Israël. Zo liet de Israëlische minister van Defensie Israel Katz woensdag meteen al weten dat hij het leger opdracht had gegeven de ‘vrijwillige’ evacuatie van burgers uit Gaza voor te bereiden.
Het bezoek van Netanyahu aan Washington verliep in opperbeste sfeer. Netanyahu gaf Trump een vergulde pieper cadeau, verwijzend naar de aanslag op Hezbollah-leiders in Libanon. Trump gaf de Israëlische premier een foto van hen beiden, met het opschrift ‘Voor Bibi, een grote leider’.
Bovendien wierp Trump Netanyahu een politieke reddingsboei toe, schreef Haaretz. Hij zette hem niet onder druk om het fragiele bestand in Gaza overeind te houden en de gijzelaars vrij te krijgen. In plaats daarvan leidde hij de aandacht af met zijn vergezicht van Gaza als de droom van de projectontwikkelaar die 25 kilometer Middellandse Zeekust mag volbouwen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant