Omwonenden van geitenboerderijen hebben meer kans op een longontsteking, blijkt uit onderzoek van het RIVM. Geitenhouders vrezen nieuwe maatregelen en een slechte naam. ‘Het voelt onrechtvaardig.’
De lammerperiode is een van de spannendste momenten van het jaar op de geitenboerderij van Jeannette en Jan van de Ven in Oirschot, maar dit jaar is het niet hun enige zorg. In hun huis achter de boerderij, op de eettafel, ligt een regionale krant. Op de voorpagina, in grote, zwarte letters: ‘Tot wel 100 doden extra in de buurt van geitenhouderijen.’ ‘Dat mensen hier nog durven te komen’, lacht Jan.
‘Totaal misplaatst’, vindt Jeannette de krantenkop. ‘We volgen het onderzoek al lang, we zijn echt teleurgesteld. We hebben zelf geen verstand van statistieken, maar wetenschappers vertellen ons dat het statistisch bewijs écht flinterdun is. Het voelt onrechtvaardig.’
Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) maakte dinsdag bekend dat er een verhoogd risico bestaat voor de gezondheid van mensen die in buurt wonen van geitenboerderijen. Wie binnen een straal van twee kilometer van zo’n stal woont, zou meer kans lopen op een longontsteking, volgens het rapport. In Nederland gaat het om ongeveer 1,5 miljoen mensen.
Onderzoekers vonden in de stallucht van geitenhouderijen meer dan dertig verschillende soorten bacteriën, waarvan bekend is dat ze tot longontsteking kunnen leiden. Van die bacteriën kwamen er 23 eveneens voor bij patiënten, omwonenden, geitenhouders, of in de buitenlucht rondom een geitenhouderij.
Het gaat nog niet om hard bewijs, aldus het RIVM, maar de bacteriën zijn nu wel hoofdverdachten bij het veroorzaken van de longontstekingen. Andere verklaringen zijn volgens de wetenschappers ‘minder aannemelijk’.
In de schuur van de Oirschotse boerderij ruikt het naar stro en dieren. Honderden geiten mekkeren en blaten. Aan een kant van de stal staan de drachtige beesten, aan de andere kant dieren die geen lammeren verwachten en rammen, legt Jeannette van de Ven uit. ‘Het is lammertijd, de geiten kunnen écht elk moment bevallen, maar voorlopig is het gelukkig rustig.’
De boerderij van Jan (65) en Jeannette (59) is door de jaren heen sterk gegroeid, maar sinds 2010 is de omvang stabiel. Ze begonnen de boerderij in 1995 met tweehonderd geiten, tegenwoordig zijn dat er meer dan 1.500. De boerderij produceert ieder jaar ongeveer 2 miljoen liter melk.
Vorig jaar produceerden de geiten minder vanwege blauwtong, vertelt Jeannette. Slechts enkele dieren zijn gestorven, maar een groter aantal was ziek waardoor de productie wat is teruggevallen. Die wordt afgenomen door Amalthea, een Nederlandse coöperatie die kaas verkoopt in meer dan 35 landen.
Het aantal melkgeiten in Nederland is sinds de eeuwwisseling met 475 duizend stuks bijna vervijfvoudigd. Een Q-koortsuitbraak in 2007 en een geitenstop, ingevoerd in de loop van meerdere jaren in negen provincies - waar bedrijven geen nieuwe stallen mogen openen en bestaande stallen niet mogen uitbreiden - hebben die stijging amper afgevlakt. Sinds de Q-koortsuitbraak is het aantal geiten in Nederland bijna verdubbeld.
‘Dat is het gevolg van de groei en professionalisering van de geitenzuivelketen’, zegt voorzitter Nico Verduin van de Nederlandse Geitenzuivel Organisatie. ‘Nederlandse geitenhouderijen staan internationaal bekend om hun effectiviteit.’ Daarbij heeft zuivel in het algemeen een grote plaats gekregen in de schijf van vijf. In het bijzonder producten van geitenmelk worden door de consument gezien als ‘extra gezond’, verklaart hij.
Consumenten zijn ook steeds nieuwsgieriger naar geitenzuivelproducten, stelt Verduin. ‘Supermarkten en leveranciers spelen daarop in en verbreden het geitenzuivelassortiment. De vraag naar geitenzuivelproducten is momenteel groter dan het aanbod.’
Het kabinet legt de groeiende sector voorlopig niet meer maatregelen op, maar vraagt wel advies aan de Gezondheidsraad. Dat moet eind dit jaar komen, waarna een beslissing kan vallen over de toekomst van de geitenboerderijen.
Een goede zaak, vindt Jeannette. ‘De Gezondheidsraad kijkt objectief naar het onderzoek en de conclusies, in tegenstelling tot de politiek. Het debat is op dit moment heel politiek gekleurd, het is niet verstandig om emotionele beslissingen te nemen, die misschien een onomkeerbaar effect hebben. Als er uiteindelijk écht een causaal verband gevonden wordt, en we kunnen iets verbeteren aan ons bedrijf, zullen we dat zeker doen.’
Jan en Jeannette zijn niet alleen bang voor mogelijke maatregelen, maar ook voor de angst die het nieuws mogelijk creëert bij buurtbewoners. Maar bij Wim Luyten (83), die iets verderop in de straat woont, is daar geen sprake van. ‘Heel eerlijk, ik lig er niet wakker van’, zegt hij. ‘Ik woon hier al 26 jaar en heb nooit ergens last van gehad. Het lijkt mij ook een heel eind voor die bacteriën en dat fijnstof om af te leggen’, wijst Wim op de enkele honderden meters afstand van zijn huis tot de boerderij van Jan en Jeannette.
Daar is het plotseling zover in de stal. De eerste drachtige geit gaat bevallen, het lammerseizoen is begonnen. Alles verloopt goed, niet veel later bewegen drie kleine lammetjes in het stro. ‘Uitzonderlijk’, zegt Jeannette. ‘Een geit die voor het eerst lammert, en meteen drie lammetjes.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant