Was klimaat vier jaar geleden nog hét grote thema bij de Duitse parlementsverkiezingen, nu hebben kiezers andere zaken aan hun hoofd. De partij Die Grünen merkt dat op campagne in Münster. ‘Kiezers geloven liever partijen die zeggen dat ze al hun problemen in één keer kunnen oplossen.’
is buitenlandredacteur van de Volkskrant. Ze schrijft over Afrika en het Mondiale Zuiden.
‘Klima, Klima, Klima.’ Als mensen vragen waarom oud-dierentuindirecteur Jürg Alten op zijn 78ste nog lid is geworden van de partij Die Grünen? Of als ze willen weten waarom iedereen zo’n hoge gasrekening heeft? Of waarom zoveel migranten Europa proberen te bereiken? Dan geeft Alten altijd hetzelfde antwoord: ‘Klima, Klima, Klima.’ Klimaat, klimaat, klimaat.
Maar terwijl Alten op de weekmarkt van Roxel, een stadsdeel van Münster, zieltjes probeert te winnen voor de links-liberale klimaatpartij, moet hem één ding van het hart. Want waar klimaat vier jaar geleden nog hét grote thema bij de Duitse parlementsverkiezingen was, spreekt nu haast niemand er meer over. Hij bladert ietwat gefrustreerd door de folder die hij aan de marktbezoekers uitdeelt. ‘Kijk, het woord ‘Klima’ verschijnt pas voor het eerst op pagina 3.’
Alten heeft gelijk. Met nog een kleine drie weken tot aan de Duitse Bondsdagverkiezingen is het klimaat de grote afwezige tijdens de campagne. Na een regering die de Klimawende, de energietransitie, tot een van haar speerpunten had gemaakt, lijkt Duitsland even genoeg te hebben van het onderwerp. Andere zaken vragen om aandacht, zoals de haperende Duitse economie, de oorlogen in Oekraïne en Gaza, en de problemen in de asielopvang.
Die Grünen hebben moeite om zich tot deze nieuwe werkelijkheid te verhouden. Dat bleek vorig jaar al bij de Europese verkiezingen, toen de partij van 21 naar 9 zetels zakte. Ook deze verkiezingen worden waarschijnlijk geen succes. Die Grünen profiteren in de peilingen nauwelijks van de populariteit van hun nieuwe kandidaat-bondskanselier Robert Habeck. De partij staat op zo’n 13 procent in de polls en doet het daarmee zelfs iets slechter dan vier jaar geleden.
Wat ook niet helpt, is dat andere partijen, vooral de christendemocraten van CDU/CSU en de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD) Die Grünen de schuld geven van de huidige economische malaise. De partij geldt namelijk als het gezicht van het klimaatbeleid van de huidige regering, en dat ambitieuze beleid wordt weer gezien als de oorzaak van alle economische tegenspoed. Op de markt in Roxel worden daarom wel windmolentjes en folders uitgedeeld, maar lange gesprekken over de opwarming van de aarde voeren de vrijwilligers niet.
Nadat ze een Grünen-folder hebben aangepakt, wandelen Eva (69) en haar man Jochem (69) naar huis. Het echtpaar, dat niet met achternaam in de krant wil als het over politiek gaat, heeft nog geen keuze gemaakt. Althans, een van de twee zweeft nog. Jochem stemt over een kleine drie weken wat hij altijd stemt. ‘Zelfs ik mag niet weten wat dat is’, zegt zijn vrouw.
Eva weet nog niet wat ze gaat stemmen, net als 20 miljoen andere Duitse kiezers. Maar één ding weet ze zeker: Die Grünen wordt het niet. ‘We hebben financieel de wind tegen’, zegt ze. ‘Het is tijd om ons iets minder druk te maken over klimaat.’ Eva herhaalt daarmee de campagneteksten van partijen als CDU en FDP. Om de Duitse industrie te redden, moeten de klimaatambities naar beneden worden bijgesteld, zeggen zij.
Het thema dat wel vooraan in de hoofden van de kiezers uit Roxel zit, is asiel. Die Grünen heeft ook daarover ook een totaal ander standpunt dan de twee partijen die aan kop gaan in de peilingen, CDU/CSU en AfD. ‘We hebben asielzoekers en migranten juist nodig’, zegt Sylvia Rietberg, de dertiende kandidaat voor Die Grünen op de lijst van Noordrijn-Westfalen die vandaag in Roxel campagne voert. ‘We komen nu al overal personeel tekort.’
Tegenover de campagnekraam van Die Grünen, bij een SRV-wagen die tot snoepkraam is omgebouwd, staat Simone Charwat (41) met haar zoon van 4 en dochter van 3. In hun puntzak snoep verdwijnen zure blauwe tongen, kikkertjes en snoepjes met colasmaak. Charwat stemt over drie weken voor Die Grünen. Maar ze weet dat ze tot een krimpende groep van links-pogressieve kiezers behoort. Ook de sociaaldemocratische SPD, vier jaar geleden nog de winnaar van de verkiezingen, staat immers op verlies in de peilingen.
Charwat merkt bovendien dat het racisme in Duitsland toeneemt. Haar twee kinderen, die een Nigeriaanse vader hebben, worden continu ‘dom aangestaard’, zegt ze. ‘En dan moet je bedenken dat wij nog in Münster wonen, een vrij tolerante stad.’ Ze vreest, zeker nadat vorige week de ‘brandmuur’ viel (de afspraak om niet met radicaal-rechtse partijen samen te werken) voor de kant die Duitsland na de verkiezingen op gaat. ‘Als AfD de grootste wordt, dan emigreer ik.’
Sylvia Rietberg verplaatst zich later op de middag naar een andere wijk van Münster, de stad waar vier jaar geleden nog een derde van de kiezers voor haar partij koos. Samen met partijgenoot Philipp Mathmann duwt ze eerst folders in de aluminium brievenbussen van studentencomplexen. Daarna belt ze bij de jongvolwassenen aan, die soms slaperig de deur opendoen.
‘Ja, het is best een lastige tijd voor ons’, zegt ze. ‘Kiezers vinden het makkelijker om partijen te geloven die zeggen dat ze al hun problemen in één keer kunnen oplossen. Dat is de kracht van populisme.’ Hoe zij daar weerstand aan biedt? ‘Reden, reden, reden’. Praten, praten, praten. ‘Dat is de enige manier om mensen die afgehaakt zijn, terug te halen. En praten met mensen die anders denken dan jij, is de kern van democratie.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant