is tv-recensent voor de Volkskrant en schrijft over film.
Grote woorden, in de openingsminuten van de documentairereeks Het mondkapjesgoud, als het gaat over de ‘meest gehate mannen van de coronacrisis’, de drie ‘cowboys’ die voor 100 miljoen euro een mondkapjesdeal sloten met de overheid, zogenaamd ‘om niet’ en zonder winstoogmerk. Zoals voice-over Jacob Derwig het samenvat: ‘Wat een oplichters, dat dacht jij toch ook? Maar wat als je achter de schermen kijkt? Zit het dan toch net even anders?’
Op de dag dat de rechter oordeelde dat Sywert van Lienden, Camille van Gestel en Bernd Damme 20,7 miljoen euro moeten terugbetalen aan Stichting Hulptroepen Alliantie, komt KRO-NCRV met deze vierdelige documentairereeks, waarin de hele zaak wordt gereconstrueerd, inclusief gesprekken met betrokkenen, ‘nooit eerder vertoonde’ audio- en video-opnamen en appberichten van het trio onderling, maar ook de communicatie met ministers en topambtenaren. De eerste drie afleveringen zijn inmiddels te zien op NPO Start, de vierde volgt half februari, inclusief de meest actuele ontwikkelingen.
Uit die gedegen reconstructie valt vooral weer op hoezeer de begindagen van de coronapandemie iets weg hadden van het ‘Wilde Westen’, met talloze ‘cowboys’ die hun slag konden slaan door een wat traag handelende overheid. Mondkapjes waren schaars, en die schaarste leidde tot een enorme vraag.
Daarvan konden ook Van Lienden, Van Gestel en Damme profiteren, mede omdat het drietal elkaar perfect complementeerde: Van Gestel als ‘durfal die dingen kan regelen in China’, Damme als ‘bluffende boekhouder die goed is in het verkopen van matige ondernemingen voor de hoofdprijs’, en Van Lienden als ‘welbespraakte lobbyist, die precies weet op welke knoppen hij moet drukken in Den Haag’.
Opvallend aan Het mondkapjesgoud is de grote rol die is weggelegd voor Van Gestel, die ‘al bijna vier jaar rondloopt’ met zijn verhaal, en de serie ziet als kans om zelf zijn verhaal te doen (al schoof hij in 2023 ook al aan in de talkshow van Eva Jinek). De makers mogen hem alles vragen, en doen dat ook, zelfs als dat tot de nodige pijnlijke momenten leidt.
Naast de focus op het bekende trio – waarover ook in de Volkskrant eerder veel is geschreven – wordt er ook kritisch gekeken naar de rol van de overheid, die op z’n zachtst gezegd nogal in de paniekstand schoot en wel erg gevoelig bleek voor de vele kritische tweets van Van Lienden.
Belangrijk aspect aan deze hele zaak blijft dat het trio door de uitwassen en de volharding dat alles ‘om niet’ was, ook een perfecte bliksemafleider vormt voor wat er fout ging op andere plekken. In een latere aflevering benadrukt de documentaire niet voor niets dat er veel meer mensen zijn die konden profiteren van de mondkapjesschaarste. Zo blijkt maar weer: profiteren in stilte is toch een stuk strategischer dan profiteren onder het mom van nobele intenties.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant