Met een verbluffende persconferentie zei Donald Trump woensdag dat de VS de Gazastrook ‘langdurig overnemen’. Trump toont zijn aard als vastgoedmagnaat, maar de vraag is of het zover zal komen: betrokken partijen reageren vol afkeuring.
schrijft vanuit Istanbul over Turkije, Iran, Israël en de Palestijnse gebieden.
Ongeloof en afkeuring overheersten woensdag de internationale reacties op de verbluffende aankondiging van president Donald Trump, tijdens zijn persconferentie met de Israëlische premier Benjamin Netanyahu, dat de Verenigde Staten de Gazastrook willen ‘overnemen’ en ontwikkelen tot ‘de Rivièra van het Midden-Oosten’.
Meent hij het echt, of neemt hij een extreem standpunt in om zo zijn onderhandelingsruimte te vergroten?
De afkeuring betrof vooral Trumps suggestie dat de Palestijnse bevolking de verwoeste ‘hel’ van Gaza zal moeten verlaten, om elders in de regio te worden gehuisvest. Hij noemde, zoals hij vorige week ook al deed, Egypte en Jordanië als mogelijke opvanglanden, maar suggereerde dat er ook andere ‘buurlanden met grote rijkdom’ zijn die ‘domeinen willen bouwen die uiteindelijk zullen worden bezet door de 1,8 miljoen Palestijnen die in Gaza wonen’.
Op de vraag wie zich dan in Gaza zullen vestigen, zei hij: ‘Ik voorzie dat mensen uit de hele wereld er zullen wonen. Ook Palestijnen, veel mensen zullen er wonen.’ De Gazastrook zal een ‘internationale, ongelooflijke plek’ worden. Nadere toelichting gaf hij niet.
De president liet zich in zijn presentatie weer eens kennen als de onroerendgoedmagnaat die hij ooit was. Gazastrook is in zijn ogen een kolossaal bouwproject, dat een ‘onbeperkt aantal banen’ zal opleveren. Trump ‘ziet de wereld als één grote business opportunity’, stelt persbureau Reuters vast.
Ook dringt de vergelijking zich op met zijn recentelijk geuite voornemens om Groenland, het Panamakanaal en mogelijk zelfs Canada over te nemen. Zo nodig zullen de VS ‘langdurige controle’ over Gaza uitoefenen, volgens Trump. De inzet van Amerikaanse militaire troepen sloot hij daarbij niet uit.
VN-secretaris-generaal António Guterres vindt dat Trumps plan om de bevolking van Gaza te verplaatsen zou neerkomen op ‘etnische zuivering’, zo meldt The New York Times. Bovendien kan het plan volgens hem ‘een Palestijnse staat voor altijd onmogelijk maken’.
Ook Saoedi-Arabië reageerde ogenblikkelijk scherp. Het standpunt van het koninkrijk over de noodzaak van een Palestijnse staat is een ‘standvastige en onwrikbare positie’. Het blijft bij zijn ‘absolute afwijzing van inbreuk op de legitieme rechten van het Palestijnse volk, hetzij door annexatie van Palestijnse gebieden of pogingen het Palestijnse volk van zijn land te verdrijven’.
De positie van Riyad in het diplomatieke spel rond de toekomst van Gaza is belangrijk. Trump is erop gebrand een akkoord tussen Israël en Saoedi-Arabië tot stand te brengen, zoals hij in zijn eerste termijn al vier Arabische landen zover kreeg betrekkingen aan te knopen met Israël. De Saoediërs stellen echter Palestijnse zelfbeschikking als absolute voorwaarde.
Tijdens hun persconferentie zeiden Trump en Netanyahu te geloven dat een akkoord met Saoedi-Arabië er inderdaad zal komen, zonder daar nader op in te gaan. Op een vraag over mogelijke erkenning door de VS van Israëls Bijbelse recht op ‘Judea en Samaria’ (de Westelijke Jordaanoever) zei Trump dat ‘de mensen het prachtig vinden’ en dat zijn regering daarover binnen vier weken met een standpunt zal komen.
Opvallend was dat met geen woord werd verwezen naar mogelijke betrokkenheid van Arabische landen bij de wederopbouw van de Gazastrook, noch van de VN of andere internationale spelers, laat staan van de Palestijnse Autoriteit. Veel waarnemers gingen er tot nu van uit dat Palestijnse technocraten, met internationale steun, een rol zullen moeten spelen in het herstel en het toekomstige bestuur van Gaza.
Daarover zou in de derde fase van het bestandsakkoord tussen Israël en Hamas meer duidelijkheid moeten komen. Als de woorden van de Amerikaanse president letterlijk genomen moeten worden, is van Palestijnse betrokkenheid in de wederopbouw echter geen sprake. Het wordt dan gewoon een Amerikaans megaproject.
De vraag is of het zover kan komen, want zonder de medewerking van Hamas is van uitvoering van de derde fase van het akkoord niet aan de orde. De organisatie reageerde woensdag uiterst negatief op de uitlatingen van Trump. Volgens woordvoerder Sami Zuhri is het discours van de president een ‘recept voor chaos’ in het Midden-Oosten. ‘Onze mensen in de Gazastrook zullen niet toelaten dat deze plannen uitgevoerd worden.’
Netanyahu van zijn kant had niets dan lof voor de ‘grootste vriend die Israël ooit heeft gehad in het Witte Huis’. Trump heeft in de eerste dagen van zijn tweede termijn ‘de draad opgepakt waar hij vier jaar geleden was gebleven’. Hij levert Israël weer alle wapens die het nodig heeft, hij beëindigde ‘onrechtvaardige sancties tegen wetsgetrouwe Israëlische burgers’ en stopte met het financieren van organisaties als UNRWA, ‘die terroristen steunen en financieren’.
De premier prees zijn gastheer omdat hij ‘out-of-the-box’ denkt. Dat laatste leek, hoe eenieder het resultaat ervan ook mag waarderen, een juiste constatering.
Overigens had Trumps schoonzoon Jared Kushner, die in Trumps eerste termijn Midden-Oosten-adviseur was, vorig jaar al gewezen op het ‘zeer waardevolle’ potentieel van Gaza’s kustlijn. Hij suggereerde dat de strook voor de ontwikkeling van vastgoed zou moeten worden leeggeruimd, met burgers en al.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant