Als tiener zat ik geregeld met vriendinnen en vrienden uit de buurt op een Zwolse dijk voor een praatje en een jointje. Voor ons lag het Zwarte Water, achter ons het woonwagenterrein. Daarachter de arbeidershuizen en verwaarloosde flats.
Hier leefde je als vanzelfsprekend samen als je tot de marginalen en gestigmatiseerden behoorde – al waren er ook genoeg conflicten, discriminerende oprispingen van wit en bruin, fratsen van criminele en verwarde mensen en andere onveilige situaties om het leven in een achterstandswijk niet te romantiseren. Maar we waren op de hoogte van elkaars omstandigheden en worstelingen, en belangrijker: we hadden er oog voor.
Over de auteur
Nadia Ezzeroili is opinieredacteur en columnist voor de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Als we de politieke en culturele elites (ja, die bestaan) moeten geloven, horen we elkaar nu te bevechten omdat de ene buurtbewoner uit buitenlandistan is gevlucht of geëmigreerd en de andere op de PVV stemt. Maar in de woorden van Famke Louise: ik doe niet meer mee. Althans, niet aan het vijanddenken ten aanzien van PVV-stemmers uit de lagere arbeiders- en onderklasse die zich met recht in de steek gelaten mag voelen door de elite. Ook niet nu een tot Amerikaans president verkozen crimineel de oorlog heeft verklaard aan ‘woke’, en trans mensen als collateral damage op straat naar adem liggen te happen.
Dat laatste presenteren (radicaal)rechts georiënteerde denkers en politieke commentatoren nu graag als bewijs dat de ‘social justice’-beweging is doorgeschoten, met alle gevolgen van dien. Woke wilde te veel, ten koste van de armlastigen – alsof (radicaal)rechts wel altijd heeft gegeven om deze groep.
De vraag is eerder of die beweging überhaupt ooit woke is geweest. Volgens Musa al-Gharbi, een Amerikaanse socioloog en auteur van We have never been woke, hebben gemarginaliseerden, gekleurd en wit, zelfs niet tot nauwelijks geprofiteerd van ‘The Great Awokening’.
En dat is ook mijn sombere voorlopige conclusie. In Nederland is ‘woke’ tot nu toe vooral een elitaire bezigheid gebleken, waarbij bedrijven en instellingen hun deugdzaamheid konden afvinken met het optuigen van een diversiteitsbeleid, dat vooral hoogopgeleide Nederlanders met een migratieachtergrond meer particuliere macht en invloed heeft opgeleverd. De ongelijkheid in Nederland is er allesbehalve minder van geworden.
Dat betekent niet dat woke een flop is. Er bestaan wel degelijk initiatieven die achterstelling aankaarten én inclusief zijn, maar die opereren vaak bottom-up, zoals het Baanbrekersprogramma voor eerstegeneratiestudenten, opgezet door universitair docent en auteur Milio van de Kamp. Of de Rotterdamse Woonopstand, inmiddels een landelijke beweging, die onder anderen door Mustapha Eaisaouiyen werd geleid.
Maar gearriveerde ‘wokies’ en progressieve autochtone bondgenoten doen er goed aan om eens onder ogen te zien dat smetvrees voor PVV-stemmers uit de lagere arbeiders- en onderklasse nog altijd een grotere luxe is dan een machteloze stem op de PVV door witte armlastigen. Onze (al dan niet bullshit-) banen en bestaanszekerheid lopen niet zomaar weg. Voor de lagere arbeidersklasse en de onderkant van de samenleving, van welke kleur ook, is het groene licht uit The Great Gatsby niet eens zichtbaar, laat staan, alas!, net niet binnen bereik.
En eigenlijk is het ook niet eens zo ingewikkeld. Geïnstitutionaliseerd racisme, moslimhaat en xenofobie verdienen niet minder aandacht omdat in sommige migrantenkringen ondemocratische en conservatieve opvattingen heersen. Dus verdient de strijd tegen uitbuiting van de lagere arbeiders- en onderklasse ook niet minder prioriteit omdat in sommige kringen gestemd wordt op een xenofobe partij die niks voor elkaar krijgt.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant