In Italië zorgt een strengere verkeerswet voor onrust in de horeca- en wijnsector. De invoering valt samen met meer ruimte voor de productie van alcoholvrije alternatieven. ‘Dit is gebrek aan respect voor onze cultuur.’
is correspondent Italië, Griekenland en de Balkan van de Volkskrant. Ze woont in Rome.
Een glaasje limoncello of amaro na de lunch? Restauranteigenaar Roberta Pepi schudt haar hoofd: dat weigeren haar klanten tegenwoordig met veelbetekenende blik. Volgens Pepi heeft het alles te maken met de nieuwe verkeerswet, die half december in werking trad. Sindsdien is de wijziging het gesprek van de dag in de Italiaanse horecasector.
Restauranteigenaren en wijnhandelaren in heel Italië vrezen dat de nieuwe wet, die rijden onder invloed zwaarder bestraft, hun alcoholomzet de nek omdraait. Voor cijfers over de consumptie is het een maand na de invoering nog te vroeg, zeker omdat januari altijd een stille maand is, maar een psychologisch effect is er zeker.
Op papier is er weinig veranderd: de alcoholgrens zelf – 0,5 promille, net als in Nederland – is hetzelfde gebleven. Wel zijn boetes hoger, rijontzeggingen langer en is intrekking van het rijbewijs laagdrempeliger. Maar meer dan de wet zelf, met veel bombarie aangekondigd door minister van infrastructuur Matteo Salvini, boezemt de intensievere handhaving die ermee gepaard gaat mensen angst in, ziet restauranteigenaar Pepi.
Begrijp haar niet verkeerd: ze is een voorstander van het vergroten van de veiligheid op de vaak onstuimige Italiaanse wegen. In Italië ligt het aantal verkeersdoden met 52 per miljoen inwoners hoog. Het EU-gemiddelde is 46 per miljoen, in Nederland slechts 34. Italië doet het ook slechter dan Frankrijk (48) en Spanje (38).
Maar of dat aan het alcoholgebruik ligt? Pepi betwijfelt het. ‘Smartphones zijn een groter probleem’, denkt de horecaonderneemster. De kasten van haar restaurant Da Robertino staan vol met flessen wijn, maar Pepi spreekt niet uit eigenbelang, benadrukt ze. Haar zaak ligt in het centrum van Rome, dus het merendeel van haar klanten arriveert niet per auto. Om die paar misgelopen limoncello’s is het haar ook niet te doen – die zijn meestal van het huis.
Voor Pepi, die opgeleid is als sommelier, is kritiek op de verkeerswet een principekwestie. ‘Ik maak bezwaar tegen het demoniseren van ons werk, en van de wijnsector in bredere zin.’ Want het glas wijn bij de lunch of avondeten is in Italië zoveel meer dan een alcoholische consumptie. ‘Het is een van de belangrijkste producten van onze gastronomische cultuur’, stelt Pepi. ‘En aan de consumptie van wijn zou opvoeding verbonden moeten zijn.’
De restauranthouder doet daar zelf een poging toe, bijvoorbeeld door haar klanten aan te moedigen wel een fles te bestellen, maar niet alles op te drinken. Wat overblijft krijgen ze mee naar huis in een speciaal ontworpen doggybag voor wijnflessen.
Campagnes voor de bewust onbeschonken bestuurder (bob), zoals die vanaf de jaren negentig en 2000 in België, Nederland, Duitsland en Frankrijk, zijn er in Italië nooit geweest. Dat concept is hier en daar wel doorgedrongen, maar niet algemeen geaccepteerd. ‘Waarom zou een van mijn vrienden niet mogen drinken?’, zegt wijnmaker Daniele Presutti (41) verontwaardigd. Op zijn wijnmakerij ten zuiden van Rome produceert hij biodynamische wijnen.
Hij heeft er zojuist tijdens het wijnmaken nog eens goed over nagedacht, zegt hij aan de telefoon, en hij beschouwt de nieuwe verkeerswet en strengere controles hoofdzakelijk als een middel om de vrijheid van de Italianen in te perken. ‘Waarom zou ik goed uit eten gaan en er dan water bij moeten drinken?’
Ja, dat ze in Nederland of Duitsland kunnen afspreken dat één iemand aan tafel niet drinkt, begrijpt Presutti wel. ‘Maar hier is dat raar. Wijn is onze manier van samenzijn. Het hoort bij onze eetcultuur, waar toeristen voor naar Italië komen.’
In haar restaurant trekt eigenaar Roberta Pepi intussen een van de kasten open. Ze diept een fles op die helemaal achteraan staat en trekt een sceptisch gezicht: het is alcoholvrije wijn, die ze cadeau kreeg van een vertegenwoordiger. ‘Er zijn er wel twintig langsgekomen de afgelopen weken.’
Want sinds begin dit jaar is het voor het eerst toegestaan om in Italië zelf alcoholvrije wijn te produceren. De ontwikkeling kwam praktisch tegelijk met de strengere verkeerswet, en viel daardoor in de voor complotdenken altijd vruchtbare aarde.
Maar complot van de alcoholvrije wijnlobby of niet, restauranteigenaar en wijnmaker zijn eensgezind in hun oordeel over het product: dat mag de naam wijn in de verste verte niet dragen. ‘Een gebrek aan respect’, bromt Pepi, terwijl ze de fles snel weer uit het zicht opbergt.
Ook op het hoofd van Presutti peinst geen haar erover om ooit alcoholvrije wijn te gaan produceren. ‘Het is een totaal ander product’, zegt de wijnmaker. ‘Ik maak me ook geen zorgen over de concurrentie ervan. Onze klanten kopen zoiets niet.’
De komende maanden zal de effectiviteit van de gewijzigde verkeerswet moeten blijken, net als de reële impact op de wijnsector. Er zijn geen extra politieagenten bijgekomen, dus of de controles echt structureel strenger worden en zelfs leiden tot gedragsverandering, valt te bezien. Maar aan de verontwaardiging van wijnmaker Presutti doet dat alles niets af. ‘Ze vallen onze manier van leven aan.’
Source: Volkskrant