is chef van de politieke redactie van de Volkskrant.
Ogenschijnlijk geeft Schoofs extraparlementaire constructie de Tweede Kamer meer invloed, in de praktijk dreigt besluiteloosheid.
We waren gewaarschuwd. Toen deze krant vorig jaar navraag deed in Limburg hoe het extraparlementaire provinciebestuur beviel dat tussen 2019 en 2023 regeerde, kwamen er niet alleen enthousiaste verhalen los. Jazeker, de volksvertegenwoordigers in de Provinciale Staten hadden meer macht gekregen, maar daar stond tegenover dat de provinciebestuurders soms zelf niet meer tot besluiten kwamen. Zeker niet zodra het ingewikkeld werd. Dan werden de opties voorgelegd aan de Statenleden, die het dan maar moesten zeggen.
En die hadden daar dan weer niet altijd zin in. Als niemand zich eindverantwoordelijk voelt, gaat iedereen naar elkaar zitten kijken. Ex-gouverneur Theo Bovens waarschuwde: ‘Een extraparlementair kabinet zal nooit een meerderheid vinden voor bijvoorbeeld bezuinigingen op de zorg. Hoe kan een fractie dat uitleggen als er geen eigen kabinet zit met een gemeenschappelijke visie?’
Dat Dick Schoofs ‘extraparlementaire programkabinet’ inderdaad niet automatisch bijdraagt aan een doortastend landsbestuur, begint na een half jaar duidelijk te worden. Er kwam veel samen in de afgelopen week.
Minister David van Weel (Justitie en Veiligheid, VVD) ziet de voordelen van een algemeen vuurwerkverbod. En ook de nadelen. De Tweede Kamer moet het maar zeggen, dan zal het kabinet gaan kijken of zoiets uitvoerbaar is, of het kan worden gehandhaafd en ‘wat de haalbaarheid van een verbod is’. Maar de Kamer – de VVD voorop– blijft aarzelen. Nog niet zo lang geleden zou een minister zo’n onderzoek eerst doen, dan zelf een besluit nemen en dat voorleggen aan de volksvertegenwoordiging voor het finale oordeel. Ogenschijnlijk heeft de Kamer in deze nieuwe constructie meer invloed, in de praktijk dreigt besluiteloosheid.
Minister Eddy van Hijum (Sociale Zaken, NSC) ontving eind vorig jaar het langverwachte advies van de commissie-Vermeij om het vastgelopen stelsel voor arbeidsongeschiktheid vlot te trekken. Een drastische versimpeling is noodzakelijk, aldus het advies, en de commissie presenteerde drie mogelijke varianten. Het kabinet mocht kiezen. Deze week liet Van Hijum weten dat hij daar nog niet aan toe is en nu eerst ruimte wil geven aan de ‘politieke en maatschappelijke discussie’. Alsof deze door en door gepolariseerde Tweede Kamer nog veel inzichten gaat toevoegen die de commissie heeft gemist.
De ultieme test voor de bestuurskracht van het extraparlementaire experiment volgt de komende weken. Eind 2024 schrapte de meeregerende Kamer de voorgenomen btw-verhoging op cultuur, boeken en sport. Het opdoemende begrotingsgat van 1,3 miljard zou in het voorjaar worden gedicht. Toen woensdag uitlekte dat het kabinet overweegt dan maar het hoogste btw-tarief te verhogen van 21 naar 21,4 procent, stonden de regeringspartijen – nog altijd permanent in campagnestand – in de rij om te verklaren dat ze ook daar tegen zijn. In Geert Wilders’ woorden: ‘Niks ervan!’
Let wel: dat ging over het voorstel dat het kabinet het meest kansrijk achtte. Binnenkort volgt de rest van het keuzemenu. Dan zal het vermoedelijk niet lang meer duren voordat ook premier Schoof ziet dat elk initiatief volstrekt vrijblijvend is als er niet eerst een ministerraad is die het met kracht omarmt, met argumenten verdedigt en daarbij ook wat politieke tegenwind durft te trotseren. Een kabinet dat zelf nergens voor gaat staan, krijgt ook niet veel van de grond.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant