Wie een plakkaat braaksel tegenkomt in het wild loopt daar meestal met een grote boog omheen. In het geval van dit 66 miljoen jaar oude exemplaar gaat het echter heel anders. Die belandt straks zelfs in een museum.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
De bijzondere vondst, vorig jaar gedaan door een amateur in de witte kalk van het Deense Stevns Klint, werd prompt opgekocht door de Deense overheid en maakt binnenkort zijn debuut in het Geomuseum Faxe op Sjælland, zo kondigde dat museum onlangs aan.
In de braakbal zijn de restanten van twee verschillende soorten zeelelies zichtbaar, zegt John Jagt, curator bij het Natuurhistorisch museum Maastricht, die de Deense overheid van advies voorzag over de wetenschappelijke waarde van de vondst.
‘Bij Denemarken was 66 miljoen jaar geleden een zee van zo’n 350 tot 500 meter diep’, zegt Jagt. ‘Daar groeiden dit soort zeelelies op de bodem. Deze twee soorten groeiden niet bij elkaar in de buurt. Ze zijn dus op verschillende plekken opgegeten.’
Zeelelies zijn hard en scherp en bevatten weinig eetbare onderdelen. ‘Ik kan bijna niet begrijpen dat een levend wezen een zeelelie zou willen eten, daar is echt helemaal niks aan’, zegt paleontoloog Jelle Reumer, zelf niet bij het onderzoek betrokken.
Toch is dat precies wat hier gebeurd is, zegt Jagt. In het braaksel zaten stukjes van de steel en de armen van de zeelelie, maar het kelkje ontbrak. ‘Al het levende weefsel was verteerd. Het ligt voor de hand dat een dier hier een flinke hap van heeft genomen, gebruikt heeft wat hij kon gebruiken en de rest weer heeft uitgespuugd.’
Je moet het braaksel daarom vooral vergelijken met iets als een uilenbal, dat bij de normale spijsvertering van een dier hoort. ‘De onverteerbare stukjes zijn heel hard en puntig. Die kun je beter niet door je verteringskanaal laten gaan’, zegt Jagt.
Hoewel het bij fossiele braakballen, en bijvoorbeeld ook bij fossiele uitwerpselen, vaak lastig is om vast te stellen welk dier iets heeft achtergelaten, zeker als die daad inmiddels tientallen miljoenen jaren geleden plaatsvond, vermoedt Jagt dat de schuldige een stierkophaai was. ‘Daarvan is niet zolang geleden al eens vastgesteld dat die zulke zeelelies at’, zegt hij.
Hoewel er wel vaker fossiele braakballen worden gevonden, heeft het Deense exemplaar toch grote wetenschappelijke waarde, oordeelt Jagt. ‘Dit fossiel helpt echt om de wereld van 66 miljoen jaar geleden weer een beetje terug te brengen.’
Het fossiel werd door de Deense overheid ingeschaald als een zogeheten ‘Danekræ’, een methode waarbij de overheid een fossiel van de vinder overkoopt. Jagt: ‘Ik help de Deense overheid al jaren met het beoordelen van fossielen. Dit was een van de meest bijzondere Danekræ die ik tot nog toe heb gezien.’
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant