Door heel Duitsland vinden dit weekend demonstraties tegen radicaal-rechts plaats, nadat eerder deze week de ‘brandmuur’ tegen het radicaal-rechtse AfD viel. In Kierspe kwamen demonstranten zaterdag bijeen. De woede richtte zich vooral tegen CDU-leider Friedrich Merz.
is buitenlandredacteur van de Volkskrant.
Welk signaal het anti-rechtse protest in het Duitse Kierspe zaterdag wil afgeven, wordt duidelijk als de saxofonist de eerste noten van het Europese volkslied ‘Ode an die Freude’ blaast, precies om vijf voor twaalf. De tweehonderd demonstranten vrezen voor de toekomst van hun land. Helemaal na afgelopen week. ‘Ja, we hebben veel problemen in Duitsland’, zegt Thorstin Henn (50), die vandaag voor het eerst naar een anti-rechts protest is gekomen, als hij zijn shag uitdrukt. ‘Maar ik had nooit gedacht dat het zo ver zou komen als nu.’
Friedrich Merz, de partijleider van de christendemocratische CDU/CSU, bracht afgelopen week namelijk een motie en wetsvoorstel in stemming, waarvoor hij de steun nodig had van het radicaal-rechtse Alternative für Deutschland (AfD). Het wetsvoorstel haalde het niet.
Maar toch zette Merz, de man die op koers ligt om over drie weken de volgende Duitse bondskanselier te worden, daarmee de hamer in de zogenoemde ‘Brandmauer’, de afspraak tussen Duitse partijen om geen zaken te doen met partijen ter rechterzijde van de CDU/CSU. Volgens vele Duitsers bracht hij daarmee de Duitse democratie in gevaar.
Net als vorige week, gingen dit weekend daarom overal in Duitsland mensen de straat op om te protesteren tegen de Rechtsruck, de verschuiving naar rechts in het Duitse parlement. Maar de demonstranten waarschuwen niet meer alleen voor de AfD, dat gestaag groeit in de peilingen. De protesten richten zich voor het eerst ook tegen een partij die absolute sleutelrol speelt in de Duitse politiek: de christendemocratische CDU/CSU.
In Kierspe, een stad in het heuvelachtige landschap ten oosten van Düsseldorf, spreken de demonstranten schande van de actie van Merz. Ze zijn vanmiddag, in oranje hesjes of met protestborden in de hand, naar het bescheiden plein gekomen om hun stem te laten horen. ‘Hij heeft ervoor gezorgd dat radicaal-rechts salonfähig wordt’, zegt Petra Gossen (69), die een button met ‘oma’s tegen rechts’ op haar borst draagt. ‘En dat had niet mogen gebeuren.’
Dat Merz in november nog alle vormen van samenwerking met de AfD uitstoot, zijn de demonstranten niet vergeten. ‘De CDU kan je na deze week niet meer op haar woord geloven’, zegt de 36-jarige Serzan Celik, zelf lid van de sociaaldemocratische SPD van Olaf Scholz. ‘Merz speelt gewoon een politiek spel, puur voor zijn eigen gewin.’
Met zijn motie en wetsvoorstel riep Merz op tot vergaande asielmaatregelen. Het was zijn antwoord op de reeks aanslagen die de voorbije maanden in Duitsland zijn gepleegd door verwarde, geradicaliseerde of uitgeprocedeerde asielzoekers, waarvan de steekpartij in het Beierse Aschaffenburg van afgelopen week de meest recente is. Sindsdien zegt Merz haast te willen maken met strenger asiel- en migratiebeleid. Dat hij daarvoor de steun van de AfD nodig had, weerhield hem er niet van de voorstellen in te brengen in het parlement.
Merz nam hiermee een enorm risico, zeggen deskundigen. Hij zaaide tweespalt in zijn eigen partij − zelfs oud-bondskanselier Angela Merkel sprak zich bij hoge uitzondering uit tegen de plannen van haar opvolger – en verhief het thema asiel en migratie met zijn voorstellen tot hét grote verkiezingsthema. Daarmee gaf hij de AfD een groot cadeau. Onder politicologen is immers bekend: als bij de verkiezingen een thema leidend is, gaan kiezers het liefst voor de partij zich op dat thema het meest profileert. En als de Duitse kiezer aan asiel denkt, dan denkt het: AfD.
In Kierspe vrezen de demonstranten dan ook af: trekt de AfD extra kiezers na afgelopen week? Met 21 procent van de stemmen staat de partij nu tweede in de peilingen. De afstand tot de CDU/CSU, die rond de 30 procent scoort, is groot, maar niet onoverbrugbaar.
‘We hebben gezien wat er in Nederland is gebeurd’, zegt Christina Otte (43), die vanochtend 58 kilometer vanuit Dortmund is gereden om bij deze demonstratie te zijn. In haar hand houdt ze een bordje vast met de tekst: ‘Nie wieder, ist jetzt’. ‘Dat de AfD hierdoor verder groeit, is zeker een angst’, zegt ze. ‘Maar ik vraag me ook af wat er gebeurt als de gesprekken tussen Merz, de Grünen en de SPD stuk lopen na de verkiezingen’. Ze sluit kortom een coalitie tussen de CDU/CSU en de AfD ook niet meer uit.
Toch wordt Merz’ analyse dat er iets moet gebeuren aan de Duitse asielproblematiek, opvallend genoeg door de meeste demonstranten gedeeld. Maar de demonstranten denken anders over wat er precies moet gebeuren, en vooral: met wie?
‘Het klopt dat we op een punt zijn aanbeland waarop we vluchtelingen niet meer kunnen opvangen volgens onze eigen humane standaarden’, zegt de 71-jarige Günther Barth. Duitsland komt volgens hem simpelweg woonruimte, docenten, kinderdagverblijfplaatsen en vrijwilligers tekort. ‘Maar dit probleem lossen we alleen internationaal op’, zegt hij. ‘Als ieder Europees land zich achter de eigen grenzen terugtrekt, werkt dat alleen maar averechts.’
Als de demonstranten nog een laatste keer zachtjes ‘Alle Menschen werden Brüder’ hebben gezongen, vertrekken de meesten naar huis of naar de supermarkt, honderd meter verderop. Daar klinkt ook nog een heel ander geluid over de gebeurtenissen van afgelopen week.
Zo is Claudia (43), die net boodschappen deed, juist heel blij dat haar partij de AfD eindelijk uit het verdomhoekje is gehaald. De etiketten ‘extreem’ of ‘radicaal’ vindt ze namelijk overdreven. ‘Ik kan toch ook niet boven mijn stand leven?’, zegt ze. ‘Dan kunnen we ook niet eindeloos vluchtelingen helpen, terwijl het eigenlijk niet meer gaat.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant