Een asielzoeker die van de rechtbank niet langer in het opvangcomplex op Schiphol mocht worden vastgehouden, is vrijdagavond laat door de hogere rechter bij de Raad van State voorlopig in het ongelijk gesteld.
is politiek verslaggever van de Volkskrant en schrijft onder meer over justitie.
De zaak draait om de vraag of het Justitieel Complex Schiphol (JCS) een geschikte plaats is om asielzoekers op te vangen. De rechtbank Den Haag − met zittingsplaats Amsterdam − heeft in meerdere zaken bepaald dat de locatie te zeer het karakter van een detentiecentrum draagt. In het JCS worden ook personen vastgehouden in het kader van het strafrecht, in plaats van het vreemdelingenrecht.
Door personeelstekort gaan, anders dan in reguliere asielopvang, ’s nachts de deuren op slot, zijn er uitsluitend tweepersoonscellen in gebruik en kan een afdeling alleen onder begeleiding worden verlaten. De rechtbank vindt deze grensdetentie niet in lijn met de Europese opvangrichtlijn, die bepaalt dat opvang ‘zo min mogelijk doet denken aan strafrechtelijke detentie’.
Een man die 1 januari via Taiwan naar Nederland kwam en procedeerde tegen de vrijheidsbeperkende maatregelen die hem werden opgelegd, kreeg vrijdag gelijk van de rechtbank. Hij zou het JCS mogen verlaten. De rechtbank onderbouwde het vonnis met een zogeheten schouw, waarbij de rechters zelf gingen kijken in het JCS. Aan het dossier voegde de rechtbank tientallen foto’s toe.
Maar nog dezelfde avond vroeg minister Marjolein Faber (Asiel en Migratie, PVV) aan de voorzieningenrechter bij de afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State om de maatregelen niet op te heffen, in afwachting van een hoger beroep. Zij werd in het gelijk gesteld.
In zijn voorlopige uitspraak vrijdagavond verwijst de Raad naar het woensdag uitgesproken oordeel in een andere, vergelijkbare zaak. Ook een man die op 21 november vanaf Casablanca naar Schiphol kwam, procedeerde tegen de grensdetentie. De rechtbank gaf hem gelijk, maar de Raad van State concludeerde ‘dat de rechtbank ten onrechte heeft geoordeeld dat de grensdetentie onrechtmatig was’.
Volgens de Raad voldoet het JCS, ondanks de beperkingen, aan de voorwaarden voor een ‘gespecialiseerde bewaringsaccommodatie’. Asielzoekers blijven strikt gescheiden van strafrechtelijk gedetineerden. Het deel van het JCS waar zij verblijven, is specifiek ingericht voor de behandeling van de asielprocedure en de bijstand die asielzoekers nodig hebben.
In de voorlopige voorziening zegt de Raad bovendien: ‘Hoewel de voortduring van de vrijheidsontnemende maatregel voor de vreemdeling ingrijpend is, komt een zwaarder gewicht toe aan het door de minister ingeroepen grensbewakingsbelang.’ Als de man het JCS had mogen verlaten, zou hij toegang hebben tot het gehele Schengengebied en gemakkelijk uit het zicht van de autoriteiten kunnen raken.
Volgens Karen Geertsema, universitair docent migratierecht aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, zijn de diametraal tegenover elkaar staande visies van de rechtbank en de Raad van State ‘een verrijking van het juridische debat’.
Geertsema: ‘Beide rechterlijke instanties doen wat ze moeten doen. De rechtbank laat zien dat afspraken op papier in de praktijk anders uitpakken. De Raad van State oordeelt op grond van het hele dossier en zal in het nieuwe hoger beroep ook de aanvullingen na de schouw moeten betrekken. Dat hoeft niet tot een andere uitspraak te leiden, maar wel tot een nadere motivering. Dit is de juridische tegenspraak waarvan de rechtspraak, zowel Raad van State als de rechtbanken, na het toeslagenschandaal het belang heeft onderstreept.’
De Raad van State verwacht dat het hoger beroep op korte termijn kan plaatsvinden, inclusief een nieuwe zitting. In november en december kwamen onverwacht enkele honderden asielzoekers via Schiphol naar Nederland. Dit is een veel hoger aantal dan gebruikelijk. Doorgaans reizen asielzoekers over land. De Raad van State heeft inmiddels 140 zaken liggen.
Minister Faber is er veel aan gelegen dat deze vorm van vreemdelingendetentie door de hoogste rechter geaccepteerd blijft. In het regeerprogramma staat dat de capaciteit voor vreemdelingenbewaring wordt opgehoogd ‘om (gedwongen) terugkeer fors te bevorderen’.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant