Door de ontsnapping van een patiënt afgelopen weekend, kort na de dodelijke steekpartij begin januari, bereikt de discussie over de forensisch-psychiatrische klinieken in Den Dolder een kookpunt. ‘Het is een klassieke not in my backyard-situatie.’
is binnenlandverslaggever van de Volkskrant. Verslag vanuit Den Dolder.
Twee keer kruiste zijn 18-jarige zoon het pad van de vermeende steker, die bewuste dag. Hoe ze dat weten? De deurbelcamera springt aan als er iets in de voortuin gebeurt. Zowel op de beelden van het moment dat de zoon van huis ging, als van het moment dat hij terugkwam, is te zien dat de verdachte langsloopt. Het zijn die beelden die de politie op zijn spoor bracht, zegt vader Jeroen van ‘t Hoenderdaal (46).
In Den Dolder, bij Van ‘t Hoenderdaal in de straat, werd op 2 januari een 76-jarige vrouw doodgestoken. ‘Op klaarlichte dag, terwijl ze in zo’n straatbieb een boekje stond uit te zoeken’, zegt Van ‘t Hoenderdaal, in het dagelijks leven accountmanager bij een bedrijf voor medische techniek.
Hij was onderweg naar huis toen hij, omdat hij is aangemeld als burgerhulpverlener, een melding kreeg van een noodgeval in zijn wijk. ‘Twee buurtgenoten hebben haar geprobeerd te reanimeren, maar het was al te laat. Toen ik de straat inreed, was ze dood.’
Onrustig is het sindsdien in het dorp binnen de gemeente Zeist, dat drie psychiatrische instellingen herbergt. De verdachte van het dodelijke voorval begin deze maand, was patiënt van Fivoor: van de drie de enige forensische instelling, met 140 patiënten. De hoofdbestuurder beloofde de teugels aan te trekken: de patiënten, van wie de meeste ooit in aanraking kwamen met justitie, kregen tijdelijk minder vrijheden en er werden extra vaak ‘buurtcoaches’ ingezet.
Toch ontsnapte afgelopen weekend uit dezelfde kliniek een patiënt, die onder begeleiding met verlof was. Na twee uur pakte de politie de man op, maar voor de gemeenschap was dit het zoveelste bewijs dat het Fivoor niet lukt orde op zaken te stellen. Al sinds de moord op Anne Faber in 2017 door Michael P., tevens een patiënt van Fivoor op verlof, pleiten inwoners voor sluiting van de drie klinieken die Fivoor in Den Dolder bestiert.
Van ‘t Hoenderdaal, die onderweg is om zijn andere zoon op te halen van een speelafspraak in het dorp, haalt zijn telefoon tevoorschijn en scrollt door een stroom berichten in een groep met bezorgde bewoners. ‘En dit is alleen nog maar wat er na de raadsvergadering gisteravond gestuurd is.’
Tijdens die extra bijeenkomst dinsdag in Zeist, ingelast vanwege de ontsnapping afgelopen weekend, spraken alle fracties zich kritisch uit over de zorginstelling. Fivoor zou ‘niet in control’ zijn, geen goede risico-inschattingen kunnen maken, en inwoners van Den Dolder zouden fungeren als ‘proefpersonen van de forensische psychiatrie’.
Als een ‘duveltje uit een doosje’, zegt Van ‘t Hoenderdaal, opperde een lid van Nieuw Democratisch Zeist dat de burgemeester de instelling kan sluiten, zoals dat in specifieke situaties ook met huizen kan. Die suggestie is nu al de hele dag onderwerp van gesprek in de groepsapp. ‘Mensen zijn die wet helemaal aan het uitpluizen. Het zou mooi zijn als dat iets oplevert, maar ik acht de kans klein.’
Het Willem Arntszbos, waarin alledrie de klinieken zijn gevestigd, wordt door een N-weg en het spoor gescheiden van de rest van het dorp. Het bos voelt als een dorpje op zich, met onder meer een eetcafé, moestuin en manege. Patiënten gaan vaak alleen voor boodschappen het terrein af, al dan niet onder begeleiding.
Van ‘t Hoenderdaal woont in het loopje van de klinieken naar het centrum, en wil vooral dat ‘de trek door de wijk’ stopt. Bouw een hek aan het eind van de brug over de provinciale weg, is zijn idee, en een trappetje naar beneden, zodat mensen langs die drukke weg naar het centrum kunnen lopen, en niet door zijn straat. ‘We komen volgende week met inwoners bij elkaar om dat idee verder uit te werken, en leggen het dan voor aan de gemeente.’
Al vóór de komst van Fivoor naar Den Dolder in 2017 meldde ggz-instelling Altrecht, de eigenaar van het Willem Arntszbos, dat een deel van het perceel zou worden verkocht aan een gebiedsontwikkelaar. Per 1 januari 2027 moeten alle zorginstellingen weg zijn.
In eerste instantie zou dat in 2023 zijn, maar Fivoor slaagt er al jaren niet in een nieuwe locatie te vinden: gemeenten staan bepaald niet in de rij om de inmiddels beruchte klinieken te huisvesten. En ook al zou de instelling vandaag een nieuwe locatie vinden, dan is er alsnog minimaal vijf jaar nodig voor de verplaatsing, zei de bestuurder eerder tegen de Volkskrant.
Plotseling werd dinsdag toch de kliniek gesloten waar de verdachte van de steekpartij begin januari én de patiënt die afgelopen weekend ontsnapte, verbleven – niet vanwege die incidenten, maar door gebreken aan het gebouw. ‘Uit onderzoek bleek dat de conditie van de gevel dermate slecht is, dat de kliniek vanwege instortingsgevaar ontruimd moest worden,’ zegt een woordvoerder van pandeigenaar Altrecht.
Inwoners en lokale politici zijn verontwaardigd dat het nu ineens wél kan: mensen ergens anders huisvesten. ‘In een paar uurtjes nota bene’, zegt Van ‘t Hoenderdaal. Dat komt, zegt een woordvoerder van Fivoor, omdat dit geen structurele oplossing is. ‘Het is een noodmaatregel, mogelijk gemaakt door collegialiteit van andere instellingen. Zij maken nu alle plekken vrij die ze hebben, en dat zijn niet per se de juiste voor deze patiënten.’
De gemeente wil een opnamestop en stuurt erop aan dat de 32 patiënten die nu elders worden opgevangen, niet meer terugkomen. Van ‘t Hoenderdaal: ‘Wij als inwoners zijn blij dat ze weg zijn, en zeggen: nu ook wegblijven. Ik weet het, we verplaatsen daarmee het probleem, want elders vormen deze mensen ook een risico. Superegoïstisch, een klassieke not in my backyard-situatie. Maar dat is nu eenmaal wat ons is voorgehouden: dat ze hier in ieder geval weggaan.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant