Het meest recente mikpunt van de ‘tarieventerreur’ van de Amerikaanse president Donald Trump zijn de Brics, een groep van tien ‘opkomende economieën’, waaronder Rusland, China en India.
is economieredacteur. Hij schrijft over de energietransitie.
Al die ‘kennelijk vijandige landen’ moeten het niet wagen een eigen munt te lanceren, ‘noch een andere munt te omarmen’ om de ‘machtige dollar te vervangen’, dreigde Trump donderdag via zijn platform Truth Social. ‘Anders kunnen ze tegen handelsheffingen van 100 procent aanlopen.’
Het schot voor de boeg van de Brics is op het eerste gezicht opmerkelijk voor iemand die zijn eigen inhuldiging gepaard liet gaan met de lancering van een naar hemzelf vernoemde digitale munt. Bovendien komt de uitspraak enigszins uit de lucht vallen, omdat de opkomende landen de laatste weken geen opvallende stappen hebben gezet om hun afhankelijkheid van de dollar te verminderen.
Tegelijkertijd is het niet de eerste keer dat Trump dreigt met represailles vanwege anti-dollarmaatregelen van de Brics. En wordt er door de ontwikkelende economieën ook al jaren gesproken en serieus gewerkt aan manieren om de macht te breken die de Amerikanen met hun munt hebben in de wereldeconomie.
‘Brics’ is de afkorting die begin deze eeuw voor het eerst werd gebruikt voor Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika, allemaal landen met snelgroeiende economieën. Sinds 2009 komen de landen jaarlijks samen voor een ontmoeting, waarbij intussen ook Iran, Egypte, Ethiopië, Verenigde Arabische Emiraten en Indonesië zijn aangeschoven.
Hun afhankelijkheid van de dollar is een terugkerend gespreksonderwerp op zulke Brics-toppen. De landen balen ervan dat na de afschaffing van de gouden standaard in 1971 de dollar feitelijk de wereldmunt is geworden. Voor die tijd was de waarde van de dollar gekoppeld aan goud en was de waarde van de meeste andere munten ten opzichte van de dollar vastgelegd. Zo waren dus alle munten in de wereld gekoppeld aan de waarde van goud.
Sinds die koppeling is losgelaten is het belang van de dollar gegroeid. Rond de 80 procent van internationale financiële transacties wordt in dollars afgehandeld. De munt is dominant in de oliehandel, en wereldwijd houden centrale banken grote hoeveelheden dollars aan. Ook het wereldwijde betalingsverkeer via Swift is ingericht op dollars.
Voor de Verenigde Staten is dit een geweldige economische machtspositie. Als de dollar valt, heeft de hele wereld daar pijn van. Het is een van de verklaringen waarom de VS de staatsschuld nagenoeg ongestraft kunnen laten oplopen. De macht van de dollardominantie bleek ook na de grootschalige Russische inval in Oekraïne. Daarop werden betalingen naar Rusland via Swift bij wijze van sanctie verboden.
De Brics spreken dus al jaren over plannen om de macht van de dollar te breken. Dat zou kunnen door meer direct in elkaars valuta te handelen. Maar er wordt ook al jaren gesproken over een gemeenschappelijke munt. Tijdens de Brics-top in Kazan vorig jaar wapperde Vladimir Poetin zelfs met een kleurig ‘Brics-bankbiljet’.
Een serieus plan is ook de zogenoemde ‘Unit’, een nieuwe valuta waarin Brics-landen zouden kunnen handelen. Aan die munt wordt serieus gewerkt door de New Development Bank onder leiding van de Braziliaanse oud-president Dilma Rousseff. De Unit zou een soort digitale munt worden, met goud en reserves van Brics-valuta als onderliggende waarde. Maar als zo’n munt er al echt komt, zal dat volgens experts nog jaren duren.
Hoe dan ook is Trump er al langer niet gerust op. Eind vorig jaar dreigde hij al met invoering van hoge heffingen voor landen die de dollar ondermijnen, en dat dreigement heeft hij nu dus herhaald.
Vanuit de Brics-landen kwamen er vrijdag enigszins sussende reacties. ‘We hebben absoluut geen plannen voor dedollarisering’, stelde het Indiase ministerie van Buitenlandse Zaken. Kremlin-woordvoerder Dimitri Peskov liet plagerig weten dat de plannen van Brics niet gaan over een gemeenschappelijke munt, maar over een ‘platform voor investeringen’. ‘Ik denk dat de experts Trump even wat beter moeten uitleggen waar de Brics mee bezig zijn.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant