De Democraten hebben moeite een passend antwoord te vinden op de barrage aan ingrijpende besluiten van Donald Trump. Terwijl de president op ramkoers ligt, zwijgen zij vooral. ‘Wij hebben ingrijpende veranderingen nodig.’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Hij woont in New York.
Zelden is een handdruk gretiger ontleed. Zodra Donald Trump, in de woeste begindagen van zijn tweede presidentschap, de hand schudt van de Californische gouverneur Gavin Newsom, regent het analyses. Dagenlang. ‘Zó moet het!’, reageren verheugde progressieven online. ‘Kijk hoe rechtop Newsom staat!’ ‘Zie je hoe lang hij Trumps hand vasthoudt!’
Uren gaan eraan op. Iemand berekent zelfs de exacte hoek van Newsoms rug tegenover de wat krommere Trump. Het beeld gaat viral. Dít is verzet, lijkt de boodschap. ‘Newsom domineert!’
Het is een kortstondige linkse obsessie, die vooral verraadt hoezeer Democratische kiezers smachten naar een boegbeeld om – vrij letterlijk – tegenover Trump te stellen. Want terwijl de Republikeinse president het ene na het andere ingrijpende besluit afkondigt, en grote groepen Amerikanen in onzekerheid verkeren, blijven de Democraten deze dagen oorverdovend stil.
Je zou het haast vergeten, maar er bestáát in Washington nog altijd een oppositiepartij. Ze zijn er alleen niet uit hoe die oppositie moet klinken.
Voer voor discussie geeft Donald Trump genoeg. Zijn presidentschap ligt op ramkoers met de Amerikaanse democratie. Met een ongekende barrage aan decreten plaatste Trump het Congres de afgelopen twee weken haast buitenspel.
De president kondigde al een onwettige grondwetswijziging af, poogde een ideologische zuivering van het overheidsbudget; weert transgenders uit het leger; ontslaat op politieke gronden aanklagers en ambtenaren. Hij doet alles waar de Democraten tijdens de campagne voor waarschuwden. En meer.
Republikeinen juichen. Maar het tegengeluid stokt.
Als Trump gratie verleent aan honderden gewelddadige Capitoolbestormers – koren op de linkse molen – hebben de Democraten in het Congres een week nodig om te reageren. Braafjes nemen zij een resolutie aan. Eén zin. ‘Wij verwerpen de gratieverleningen.’ Verder vuurwerk blijft uit.
Trumps bondgenoot Elon Musk maakt op een campagnebijeenkomst maar liefst twee bewegingen die verdacht veel weg hebben van een Hitlergroet. Stilte, op een enkele uitzondering na.
Terwijl de Verenigde Staten trillen op hun grondvesten, zijn de Democraten stuurloos en verlamd. Dat is deels een gevolg van Trumps tactiek van ‘flooding the zone’. Met het moordende tempo van zijn beslissingen overweldigt hij bewust de oppositie. Je kunt niet overal op reageren. Waarvoor kies je? Trump drijft zijn tegenpartij uiteen zoals een haai een school vissen.
Maar er speelt ook een fundamentele kwestie. Bij de Democraten ontbreekt een leider die het marstempo aangeeft. Joe Biden is met een duizelingwekkende vaart van het politieke toneel verdwenen, verliezend kandidaat Kamala Harris likt haar wonden in besloten kring.
Populaire gouverneurs als Newsom, Gretchen Whitmer (Michigan), Josh Shapiro (Pennsylvania) en Andy Beshear (Kentucky) – veelgenoemde kanshebbers voor de presidentsverkiezingen van 2028 – zagen hun staten scherp naar rechts afbuigen. Ze zoeken, vóór zij terugkeren op het nationale toneel, eerst hernieuwde aansluiting bij hun eigen electoraat.
‘Ik ga het gevecht met Trump niet opzoeken’, stelde Whitmer deze maand. ‘Ik dien de mensen van Pennsylvania’, aldus Shapiro.
Momenteel zit de landelijke Democratische Partij zonder formele voorzitter. De nieuwe ‘DNC Chair’, een vooral bureaucratische positie met verantwoordelijkheid voor het uitstippelen van het partijprogramma, wordt deze zaterdag gekozen tijdens een bijeenkomst in de staat Maryland. Daar zal flink in de spiegel worden gekeken.
‘Democraten moeten evenveel tijd besteden aan begrijpen waarom Amerikanen voor Donald Trump kozen’, zegt het Congreslid Ro Khanna vooraf, ‘als aan Donald Trump bekritiseren.’
Twee stromingen tekenen zich binnenskamers af. Sommige Democraten willen de boel volledig op de schop gooien. Zij zien hoe klassiek ‘linkse’ groepen opschuiven naar rechts, zoals jongeren en niet-witte Amerikanen. Ze menen dat de partij zichzelf opnieuw moet uitvinden. ‘Wij hebben ingrijpende veranderingen en moeilijke gesprekken nodig’, aldus het New Yorkse Congreslid Pat Ryan. ‘Geen gerommel in de marge.’
Anderen wijzen op het relatief beperkte verlies van de Democraten in het Huis van Afgevaardigden en de specifieke kwestie van de onpopulaire Biden. Omdat hij te lang vasthield aan zijn kandidatuur, waren de Democraten bij voorbaat kansloos. Zij denken dat Trump vanzelf minder populair wordt als de gevolgen van zijn beleid duidelijk worden, net als tijdens zijn eerste termijn.
‘Ik denk dat we onze gevechten zorgvuldig moeten uitkiezen’, bepleit senator Adam Schiff. ‘En niet achter elke gekke eekhoorn moeten aan hollen.’ Maar zolang de partij twee kanten op wordt getrokken, is stilstand het gevaar.
Inmiddels lijkt zelfs Donald Trump te verlangen naar wat oppositie. Zijn partij geeft hem vrij baan, hoe ver hij ook gaat. En weinig politici houden zo van conflict als hij. Tijdens zijn eerste grote interview, op het conservatieve Fox News, beklaagde de president zich bijna de helft van zijn tijd over Gavin Newsom – een gouverneur die niet eens in Washington aanwezig is.
Zolang de Democraten dat nalaten, kiest Trump uit hun midden doodleuk zelf een antagonist.
Zijn achterban krijgt overigens óók geen genoeg van de veelbesproken handdruk. Terwijl progressieven zwijmelen bij Newsoms kaarsrechte rug, bejubelt rechts vooral Trumps vermeende knijpkracht. ‘Mijn vent Trump kneep de shit uit die hand’, schrijft een supporter op X. ‘Wat een powermove.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant