Pas voor de tweede keer sinds wetenschappers in 1999 de huidige ‘schaal van Torino’ gingen hanteren voor de classificatie van potentieel gevaarlijke planetoïden, heeft een exemplaar een waardering hoger dan 2 gekregen.
is wetenschapsredacteur voor de Volkskrant. Hij schrijft over sterrenkunde, natuurkunde en ruimtevaart.
Deze week besloot Nasa de planetoïde 2024 YR4 risicoklasse 3 te geven, op een schaal van tien. Hoewel de kans op een inslag op aarde klein blijft - grofweg 1,2 procent, een kans van 1 op 83 - houden astronomen de ruimterots scherp in de gaten.
Ook op de Europese risicolijst met 1.744 gevolgde planetoïden staat de ruimterots sinds kort op plek één.
‘Aandacht van het publiek en bestuurders is gerechtvaardigd als de ontmoeting minder dan een decennium weg is’, zo omschrijft de schaal van Torino het huidige risiconiveau. Maar ook: ‘Het meest waarschijnlijk is dat meer observaties met telescopen zullen leiden tot herschaling naar niveau 0.’
2024 YR4 heeft een diameter tussen de 40 en 100 meter. Dat wil zeggen dat de ruimterots niet groot genoeg is voor een wereldwijde catastrofe naar voorbeeld van rampenfilms als Armageddon of de inslag van de planetoïde die de dinosauriërs 65 miljoen jaar geleden de kop kostte.
Toch kan dit type ruimtesteen voor grote schade zorgen. Het risicogebied voor de inslag loopt in het geval van 2024 YR4 van Zuid-Amerika, via de Atlantische Oceaan, naar Afrika en over het zuiden van India en China. Nederland ligt niet in de gevarenzone.
Op die strook ligt veel oceaan, maar ook land, inclusief een aantal dichtbevolkte steden. Hoe groot de invloed van een inslag zou zijn, hangt af van zaken als de samenstelling van de ruimtesteen en het formaat.
In 2013 explodeerde een ruimtesteen met een diameter van zo’n 20 meter in de lucht boven de Russische stad Tsjeljabinsk en zorgde daar vooral voor gebroken ruiten en mensen die met indirect opgelopen verwondingen - bijvoorbeeld door rondvliegend glas - naar het ziekenhuis moesten.
Maar de ruimterots met een diameter van zo’n 50 meter die vijftigduizend jaar geleden insloeg in de Amerikaanse staat Arizona was bijvoorbeeld al een stuk gewelddadiger. De inslag liet destijds een krater achter in het oppervlak van zo’n 170 meter diep en ruim 1,1 kilometer breed.
Die Barringerkrater, zoals hij tegenwoordig heet, is nog altijd een toeristische attractie. Slaat zo’n type ruimtesteen in op een stad, dan zijn de gevolgen niet te overzien.
De enige andere ruimtesteen die ooit zo hoog op de schaal van Torino kwam, was een planetoïde met de onheilspellende naam 99942 Apophis, ontdekt in 2004. Die piekte uiteindelijk op risiconiveau 4, waarbij de kans op een inslag het waarschijnlijkst was in 2029.
Nieuwe waarnemingen zorgden er uiteindelijk voor dat de risicoklasse daalde naar niveau 0. Inmiddels weten astronomen dat 99942 Apophis in elk geval de komende eeuw de aarde niet zal raken.
In 2028 is planetoïde 2024 YR4 weer in de buurt van de aarde. Astronomen verwachten zijn baan dan nauwkeuriger te kunnen bepalen.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant