Het recyclen van kleding komt slecht van de grond, terwijl de wereldwijde productie stijgt. Het Nederlandse Avantium heeft een manier gevonden om moeilijk recyclebare kleding tóch een nieuw leven te geven. De truc: zoutzuur.
is economieredacteur. Hij is specialist duurzaamheid en circulaire economie.
Een groot probleem voor recyclers is dat veel kleding bestaat uit een mengsels van verschillende stoffen, die nauwelijks te ontwarren zijn. Avantium, vooral bekend van de fabriek voor bioplastic (plastic dat is gemaakt van plantaardige bouwstenen, in plaats van uit olie en aardgas) die het vorig jaar in Delfzijl opende, denkt een oplossing te hebben voor een van de meest voorkomende mengvormen: katoen en polyester. Het chemiebedrijf voert al gesprekken over de bouw van een eerste commerciële fabriek om oude kleding en ander textiel in te recyclen.
Avantium dompelt oude kleding onder in sterk geconcentreerd zoutzuur, waardoor het plantaardige katoen afbreekt tot losse suikermoleculen en oplost. Deze techniek, getest in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), stond woensdag beschreven in het wetenschappelijke vakblad Nature Communications.
Meer dan driekwart van het opgeloste suiker − preciezer: glucose − is weer terug te winnen, waarna het zoutzuur opnieuw kan worden gebruikt. Het polyester, een soort plastic, lost niet op. Dit kan worden uitgezeefd en gerecycled.
Een nadeel is dat het niet mogelijk is het glucose weer om te zetten in katoen. Nieuw katoen maken uit oud katoen zit er op deze manier dus niet in. Er bestaan nog geen manieren om polyester en katoen te scheiden zonder een van beide af te breken, zegt Gert-Jan Gruter, technisch directeur van Avantium en bijzonder hoogleraar industriële duurzame chemie aan de UvA. Met de zoutzuurtruc van Avantium is de glucose tenminste herbruikbaar voor andere zaken.
Bijvoorbeeld voor het maken van bioplastic, zoals Avantium vanaf dit jaar gaat doen in zijn nieuwe fabriek in het Groningse Delfzijl. De bouwstenen van bioplastics komen van plantaardige suikers in plaats van fossiele grondstoffen en hebben een lagere CO2-voetafdruk.
De benodigde suikers komen nu nog uit eetbare granen, legt Gruter uit. Zonde van het voedsel, meent hij, vooral als de productie van bioplastics toeneemt. Vandaar dat het bedrijf manieren zoekt om suikers te winnen uit rest- en afvalstromen. Denk aan het niet-eetbare deel van graangewassen en snoeihout. Of oud katoen, dus.
Het principe waar Avantiums technologie op is gebaseerd, is al zeker honderd jaar bekend, legt Gruter uit. Toch werd het nog niet toegepast op gemengd textiel, mede omdat hier een uitzonderlijk sterk zuur voor nodig is.
Op dit moment is Avantium in gesprek met partijen uit de textiel-, afval- en plasticketens om te zien of zij mee willen investeren in een eerste fabriek, om aan te tonen dat dit op grote schaal werkt. Als alles soepel verloopt zou dat over een jaar of drie, vier tot een fabrieksontwerp kunnen leiden, waarna nog zeker twee jaar nodig is voor de bouw ervan, schat hij in.
Dat Avantium het glucose meteen zelf kan gebruiken voor bioplastic is het sterke punt van dit plan, zegt Paulien Harmsen, die onderzoek doet naar duurzaam textiel bij de Universiteit Wageningen. Wel tempert ze de verwachtingen. Aan veel kleding zitten nog andere stoffen dan katoen en polyester toegevoegd, waardoor bijvoorbeeld (ultra)fast fashion vaak niet geschikt is voor deze recyclemethode. ‘Wat écht zou helpen is iets doen aan het gebruik van die mengvormen.’
Ze ziet wel kansen om deze technologie toe te passen bij afgebakende textielstromen waarvan de samenstelling al bekend is, zoals werkkleding. Niet voor niets voerde Avantium tests uit met afgedankte politie-uniformen van Groenendijk Bedrijfskleding uit Woerden. Al betwijfelt Harmsen ook in dit geval of de technologie rendabel te krijgen is. ‘Op grote schaal werken met zulk sterk geconcentreerd zoutzuur is complex. En er is op de wereld niet echt een gebrek aan glucose.’
Avantium denkt dat het wel uit kan, op basis van eigen berekeningen. Het helpt dat de textielindustrie, zoals kledingbedrijven, sinds dit jaar verplicht moeten meebetalen aan de verwerking en recycling van textielafval, zegt Gruter.
Als glucose uit katoen niet op prijs kan concurreren met de huidige manieren om glucose te winnen uit graan, is het een kansloze zaak, aldus de technisch directeur. ‘We moeten een sterke businesscase hebben. De afgelopen jaren hebben we wel geleerd dat bedrijven maar beperkt extra willen betalen voor duurzaamheid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant