Vaak neem ik mij voor: als iemand zich van de pot gerukt gedraagt, probeer dan de meest welwillende uitleg voor dat gedrag te geven die je maar kunt bedenken. Een botte klantenservicemedewerker bijvoorbeeld, stel je voor dat die terminale anuskanker heeft en dáárom zo kort aangebonden doet. Het voordeel van deze methode is: je kunt fluitend verder met je dag, want er is geen probleem, zeker niet bij jou. Het nadeel is: je kunt uit het oog verliezen dat er hufters en fascisten bestaan, die het verdienen op hun gedrag te worden afgerekend.
De nazigroet van Musk, werd uitgelegd op sociale media, had te maken met zijn autisme, of was een oude Romeinse groet die je heus niet met nazisme hoefde te associëren. Trouwens, Musk kán niets antisemitisch doen, want dat heeft Netanyahu gezegd. Veel internationale en Nederlandse media kozen de makkelijke methode: ze gaven de ophef weer. CNN zei dat hun kijkers zelf slim genoeg waren om de ‘eigenaardige groet’ te beoordelen – aw, een complimentje. Nederlandse media, die doorgaans geen moeite hebben een nazigroet te identificeren bij voetbalsupporters, kozen voor ‘een gevoelige groet’ (AD), ‘dubieus gebaar’ (Nu.nl) of ‘opvallend handgebaar’ (NOS).
Over de auteur
Emma Curvers is mediaverslaggever en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
In NRC las ik in een interessante analyse waaraan zo’n gevoelig/opvallend/dubieus gebaar precies moet voldoen om een nazigroet te mogen heten (rechterarm tussen de 105 en 165 graden ten opzichte van de grond), wat verrassend genoeg toch niet tot de conclusie leidde dat we inderdaad te maken hadden met een nazigroet. ‘We weten niet wat Elon Musk denkt’, las ik meermaals. Is ook zo. En omdat we niet kunnen gedachtelezen, hebben we taal en gebaren bedacht, waarmee anderen ons laten weten wat ze denken. En als je leest wat Elon Musk allemaal heeft gezegd, krijg je een prima beeld van deze geradicaliseerde figuur in het centrum van de Amerikaanse macht.
Nu gaat het me even niet om die nazigroet, maar om media die als boeddha’s in kleermakerszit zogenaamd boven de onrustige wateren uitstijgen. Toevallig is die afstand niet: Amerikaanse media willen profiteren van een ‘Trump-bump’ in de kijk- en leescijfers zoals die in 2016. CNN-directeur Mark Thompson heeft zijn journalisten voor Trumps inauguratie gemaand hun toon te matigen en geen ouwe koeien uit de sloot te halen (veroordelingen en zo).
Bij The Washington Post, die onder de nieuwe eigenaar (Amazon-baas en Trump-donateur Jeff Bezos) te maken heeft met het ene na het andere schandaal omtrent onafhankelijkheid, kwam deze week oudgediende redacteur David Maraniss in protest. In een opiniestuk werden de gratieverleningen van Biden gelijkgesteld aan die van Trump voor de opstandelingen in de Capitoolbestorming. ‘De krant is volledig zijn ziel kwijt’, zei Maraniss. En zo zijn er meer voorbeelden van media die alvast een end opschuiven voor het geval de lezer dat ook doet.
Ik denk aan dat vaak herhaalde mantra van Trump-adviseur Steve Bannon, die de media als belangrijkste tegenstander van de Republikeinen zag: flood the zone with shit. Smijt leugens de wereld in, zorg voor opstootjes die afleiden van wat er écht aan de hand is. Dat maakt lezers én journalisten moe en onzeker. Steeds meer journalisten staan voor de deprimerende taak zooi te factchecken van dezelfde platforms die hun broodwinning ondergraven. Irritant, saai en hoognodig. Autocraten lachen zich in elk geval rot als legacy media hun eigen rol ondergraven door alleen ‘gedoe’ weer te geven.
Die boeddha-pose voegt precies niets toe aan wat lezers op sociale media al kunnen zien, en is soms een vorm van werkweigering. Ze dient waarschijnlijk ook de media zelf niet: toen The Washington Post besloot Kamala Harris niet te steunen als presidentskandidaat, zeiden 250 duizend mensen op, en CNN kan het inmiddels niet meer goed doen voor Republikeinen én Democraten. Ik zou zeggen: een duidelijk signaal van lezers en kijkers die behoefte hebben aan een boei ín de woeste wateren.
In een eerdere versie van deze column stond dat commentator Rachel Maddow naar de late avond is verplaatst. Dat klopt niet en is aangepast.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns