Dat Nieuw Sociaal Contract grote kritiek heeft op het nieuwe pensioenstelsel is begrijpelijk. Maar een referendum over het stelsel is contraproductief.
De partij van Pieter Omtzigt heeft besloten om een laatste poging te doen de komst van het nieuwe pensioenstelsel te blokkeren, of op zijn minst deels te blokkeren. NSC wil dat alle deelnemers van het pensioenfonds mogen stemmen of ze over willen naar het nieuwe stelsel of in het oude stelsel willen blijven. Nieuwe deelnemers gaan sowieso naar het nieuwe stelsel.
Dat NSC bezwaren heeft tegen het nieuwe stelsel is te begrijpen. Het belangrijkste bezwaar is misschien wel dat de operatie zo complex is dat het onmogelijk is om te beoordelen of gepensioneerden en toekomstig gepensioneerden erop vooruit gaan. Zo complex ook, dat je je kunt afvragen of Kamerleden precies weten waar ze uiteindelijk mee hebben ingestemd.
Een aantal zaken is zeker. Ook het nieuwe stelsel kan geen geld uit de lucht toveren. De totale pot geld blijft dus gelijk, al blijft er voor gepensioneerden wel minder over omdat de overgang naar het nieuwe stelsel geld kost. Ook zeker is dat de pensioenen in het begin hoger zullen lijken, omdat de pensioenfondsen minder geld hoeven achter te houden met het oog op toekomstige risico’s.
Ook zeker: hoe hoog de toekomstige pensioenen zijn, zal zowel in het oude als in het nieuwe stelsel vooral afhankelijk zijn van de financiële markten. Blijven de aandelen uitbundig stijgen of komt er toch weer een krach aan? Gaat de rente omhoog vanwege oplopende inflatie of gaan we naar de historisch lage niveaus die we sinds 2012 hebben gezien?
De belangrijkste vraag is of het nieuwe pensioenstelsel erin slaagt de pensioengelden eerlijker te verdelen tussen individuen en generaties dan het oude. Ook dit is moeilijk te beoordelen en hangt sterk af van je gevoel van rechtvaardigheid en eerlijkheid. Wel zeker is dat – omdat iedereen zijn eigen pensioenrekening krijgt – er meer individuele verschillen zullen zijn. Het individu komt meer centraal te staan, de traditionele collectieve gedachte met veel onderlinge solidariteit wordt minder sterk.
Zeker is tot slot dat het oude stelsel niet meer goed functioneerde. Er was voortdurend ruzie over een eerlijke verdeling, hoe hoog moeten de pensioenen zijn, hoe hoog de premie? De methodieken die daarvoor werden gehanteerd, bleken steeds minder bruikbaar.
De vraag blijft of het oude stelsel, dat nog steeds geldt als het allerbeste pensioenstelsel ter wereld, niet met een paar eenvoudige ingrepen gered had kunnen worden. Maar feit is dat alle betrokkenen er, ondanks jarenlange onderhandelingen, niet in zijn geslaagd die eenvoudige uitweg te vinden, waarna de oplossing werd gevonden in complexiteit.
Het Nederlandse pensioen is een collectieve voorziening, waarover collectief besluiten worden genomen. De oplossing van NSC, individuen via een referendum laten besluiten over hun pensioenstelsel, past daar sowieso niet bij. Het beroep doen op het eigendomsrecht van de individuele leden ook niet.
Het referendum levert bovendien zeer ongewenste resultaten op. Pensioenfondsen worden mogelijk gedwongen om twee pensioenstelsels overeind te houden, waarvan het oude niet goed meer werkt. Bovendien gaan ze weer maanden, zo niet jaren van onzekerheid tegemoet, terwijl ze al hun energie nodig hebben voor de omschakeling naar het nieuwe stelsel. NSC zou zijn energie beter kunnen gebruiken om goed in de gaten te houden hoe het nieuwe stelsel uitpakt voor de verschillende generaties en indien nodig bij te sturen.
In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant