Niet eerder in de Amerikaanse presidentiële geschiedenis was het gevaar van belangenverstrengeling zo groot als onder Donald Trump. Van zijn cryptovaluta en kantoorgebouwen tot zijn hotels en golfbanen, de zakelijke en politieke belangen van de 47ste president lopen flink door elkaar.
is economieredacteur van de Volkskrant. Hij schrijft over de financiële sector.
Een elektrische, handgesigneerde Trump-gitaar van 11.500 dollar, met in parelmoer de woorden ‘Make America Great Again’ op de hals. Een in bruin leer gebonden Trump-Bijbel, oplopend tot duizend dollar voor een door de president gesigneerde heilige schrift. Of de 18-karaats gouden, met diamanten ingelegde Trump-horloges (100 duizend dollar), de lavendelkleurige Trump First Lady-gympen (299 dollar), en de bloemige, citrusachtige Fight Fight Fight-parfums (199 dollar).
Het zijn zomaar wat voorbeelden van de manier waarop Donald Trump zijn presidentschap te gelde probeert te maken. Want van al die manchetknopen, martiniglazen, hondenhalsbanden, kaasmessen en andere veelal in China gefabriceerde parafernalia pikt de 47ste president dankzij licentiecontracten een flink graantje mee.
Het tekent hoe het Witte Huis onder Trump soms eerder een filiaal van een familiebedrijf lijkt dan een ambtswoning. Nooit eerder in de Amerikaanse presidentiële geschiedenis was de scheiding tussen zaak en staat zo flinterdun. Alleen al tijdens Trumps eerste termijn turfde de corruptiewaakhond Citizens for Responsibility and Ethics 3.737 belangenconflicten.
Waar president Jimmy Carter (1977-1981) zijn pindaboerderij nog opgaf en ook zijn opvolgers alles deden om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden, vertikt Trump het net als tijdens zijn eerste termijn om zijn zakenimperium af te stoten. Daartoe is hij wettelijk ook niet verplicht, maar onder zijn voorgangers gold het als fatsoensregel. Weliswaar laat Trump het reilen en zeilen van zijn ondernemingen officieel over aan zijn kinderen, maar de inkomsten vloeien nog altijd grotendeels naar de vastgoedpatriarch.
Nog voor Trump maandag überhaupt kon worden beëdigd, was de eerste zakelijke rel van zijn tweede termijn een feit. Trump lanceerde zijn eigen cryptomunt, de $TRUMP, die in een mum van tijd een marktwaarde bereikte van ettelijke miljarden dollars. De man die als Amerika’s hoogste functionaris de crypto-industrie moet reguleren, heeft er tegelijkertijd financieel belang bij dat deze regels tandeloos blijven, reageerden critici.
‘Amerika heeft gestemd voor corruptie, en Trump verspilt geen tijd om zijn kiezers op hun wenken te bedienen’, zei Walter Shaub, die onder Barack Obama en Trump diende als baas van het Office of Government Ethics.
Ooit beloofde Trump om de corruptie uit de politiek te bannen. ‘Drain the swamp’ was zijn leus: ‘Leg het moeras droog’. In plaats daarvan wist Trump publieke, politieke en persoonlijke belangen op ongekende schaal te vermengen, ogenschijnlijk niet altijd in die volgorde van prioriteit. Zijn tweede termijn, waarin hij zich niet meer hoeft te bekommeren om herverkiezing, belooft helemaal een bacchanaal van belangenverstrengeling te worden, vrezen zijn tegenstanders. Een rondleiding door een moreel moeras.
Donald Trump was vermoedelijk de eerste president ooit die flink geld verdiende aan de bewakers van de Secret Service, de met belastinggeld betaalde veiligheidsdienst. Want elke keer dat de golffanaat een rondje speelde op een van zijn vijftien golfbanen – wat hij tijdens zijn eerste termijn 261 keer deed, vaker zelfs dan Obama – dienden zijn lijfwachten achttien holes achter hem aan te sjouwen.
Bovendien moesten ze dikwijls ook overnachten, en dat kost in bijvoorbeeld Trumps Mar-a-Lago tot wel 1.185 dollar per nacht. In totaal betaalde de Secret Service vermoedelijk bijna 2 miljoen dollar aan Trump voor het privilege om hem te mogen beveiligen. Goed nieuws is er wel voor belastingbetalers: tijdens Trumps tweede termijn krijgt de Secret Service korting, heeft de Trump Organization bekendgemaakt – hoeveel korting is onduidelijk.
Trump verdient niet alleen aan de Secret Service, maar ook aan regeringsleiders, partijgenoten en bedrijfslobbyisten die om Trump te paaien aan hun handicap komen werken. Voor Republikeinen is een rondje golf bij Trump een indirecte manier om hem campagnegeld toe te schuiven, constateert Forbes-journalist Dan Alexander in zijn boek White House, Inc. Dit leverde hem alleen al tijdens zijn eerste drie jaar als president 1,8 miljoen dollar op, aldus Alexander.
De Trump Organization beloofde onlangs dat ze tijdens Trumps tweede termijn ‘geen nieuwe transacties met buitenlandse regeringen’ zal aangaan. Die belofte bleek meteen verbroken. Begin april organiseert het Trump National Doral in Miami een golftoernooi. De hoofdsponsor: LIV Golf, de door de regering van Saoedi-Arabië bekostigde golftour.
De term ‘lobbyist’ zou teruggaan tot president Ulysses S. Grant (1822-1885), die graag onder het genot van een sigaar en een brandy in de lobby van het Willard Hotel in Washington vertoefde. Daar werd hij belaagd door baantjesjagers en belangenbehartigers, die Grant volgens de legende ‘lobbyisten’ doopte.
Grant had hiermee veel geld kunnen verdienen als hij net als Trump eigenaar zou zijn geweest van een hotellobby. Vlak voor de verkiezingen van 2016 opende Trump het Trump International Hotel in Washington, vlak bij het Witte Huis. In het monumentale, neoromaanse hotel kostte een suite tot wel 10 duizend dollar per nacht, en een ‘Trump Tower’, een plateau van kreeft, oesters en andere zeevruchten, 120 dollar.
Vier jaar lang was het hotel een trekpleister voor politici en zakenlieden die Trumps zegen zochten, om nog te zwijgen van alle hoogwaardigheidsbekleders uit onder meer Qatar, Saoedi-Arabië, Turkije en Maleisië. Zo spendeerde toenmalig premier van Maleisië Najib Razak in 2017 in een week tijd bijna 260 duizend dollar in het hotel, waaronder 9.229 dollar voor ‘koffiepauzes’. Dit deed Razak op het moment dat hij de regering-Trump probeerde over te halen – tevergeefs, overigens – om een onderzoek naar zijn van miljardenfraude verdachte staatsfonds 1MDB te staken.
Dat Trump het presidentschap in een familiebedrijf heeft veranderd wil niet zeggen dat het een goedlopend bedrijf is. Veel van zijn golfbanen en luxehotels zijn verlieslatend, bijvoorbeeld door alle rente die hij over zijn schulden moet betalen.
Dat gold zeker voor het Trump International Hotel, dat Trump had laten renoveren door 170 miljoen dollar te lenen van Deutsche Bank. Deze en andere schulden verklaren mede waarom hij als president meermaals dreigde Jerome Powell te ontslaan, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank: Trump voelt diens renteverhogingen in zijn portemonnee.
In 2022 verkocht Trump zijn hotel in Washington, dat sindsdien een Waldorf Astoria is. Inmiddels zou de Trump Organization echter in onderhandeling zijn om het prestigeobject terug te kopen, meldt The Wall Street Journal.
Lucratiever nog dan zijn hotels en golfbanen is Trumps indrukwekkende portfolio met kantoren en winkelruimten, waarvan zakenblad Forbes de waarde schat op 1,1 miljard dollar. Het lucratiefst is niet de beroemde Trump Tower in New York, maar juist twee wolkenkrabbers die zijn naam niet dragen: 1290 Avenue of the Americas in New York en 555 California Street in San Francisco. In beide gebouwen heeft Trump een belang van 30 procent.
In de laatste wolkenkrabber deed Dan Alexander een opmerkelijke ontdekking: QIA, het staatsfonds van de olie- en gasgigant Qatar, bleek er een kantoor te huren. Een leegstaand kantoor, welteverstaan. Anderson schat dat de Qatarese regering zo’n 450 duizend dollar per jaar betaalt voor haar ongebruikte bedrijfsruimte, waarvan 135 duizend dollar naar Trump gaat. Het staatsfonds huurt de ruimte sinds zeker augustus 2018, het jaar dat Trump na een intensieve Qatarese lobby besloot dat de golfstaat bij nader inzien toch geen ‘geldschieter van terrorisme’ was, maar een bondgenoot.
Eigenlijk verbiedt de Amerikaanse grondwet het presidenten om geld te ontvangen van buitenlandse regeringen. Dit zou dus bijvoorbeeld ook moeten gelden voor de 7 miljoen dollar aan huur die de Chinese staatsbank ICBC tijdens Trumps eerste termijn betaalde voor een kantoor in Trump Tower, precies toen de regering-Trump een handelsoorlog voerde tegen China. Nadat Trump het Witte Huis in 2021 had verlaten, vertrok ICBC prompt uit Trump Tower.
Een andere potentiële bron van belangenconflicten zijn de vele ‘branding deals’ die Trump de voorbije jaren sloot met buitenlandse projectontwikkelaars. In ruil voor geld mogen ontwikkelaars Trumps naam op hun hotels en appartementencomplexen plaatsen.
Sommige van deze projecten hebben nauwe banden met Midden-Oosterse regeringen, zoals die van Oman en Saoedi-Arabië, wat het Amerikaanse buitenlandbeleid zou kunnen beïnvloeden, is de vrees. En dat juist in een tijd waarin de Saoedi-Arabische regering Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen hoopt te mogen kopen, en toegang wil krijgen tot Amerikaanse kerntechnologie.
En zo wemelt het van de manieren waarop binnen- en buitenlandse lobbyisten bij Trump in het gevlij kunnen komen, of hem juist het mes op de keel kunnen zetten. Bijvoorbeeld door aandelen te kopen of verkopen van de Trump Media & Technology Group, het moederbedrijf van Truth Social, het sociale medium dat met Trumps aantreden als president een quasi-staatsmedium is geworden.
Of door te investeren in World Liberty Financial, Trumps platform voor cryptovaluta. Het bedrijf kocht in de dagen voor de inauguratie van Trump, die van de VS de ‘crypto-hoofdstad van de wereld’ wil maken, nog snel voor tientallen miljoenen dollars aan cryptomunten in.
Zelf bezweren Trump en consorten dat er van belangenverstrengeling geen sprake is. Zijn woordvoerder Karoline Leavitt wijst erop dat Trump als eerste president sinds John F. Kennedy afzag van een salaris. Trump stortte de vier jaarsalarissen van elk 400 duizend dollar terug aan de overheid. Bovendien was Trump ‘de eerste president wiens nettovermogen daalde terwijl hij in het Witte Huis diende’, al lag dit dan grotendeels aan de coronapandemie, die een strop was voor Trumps kantoren, hotels en golfbanen.
‘In tegenstelling tot de meeste politici is president Trump niet de politiek ingegaan uit winstbejag. Hij vecht omdat hij van de mensen in dit land houdt, en Amerika weer groot wil maken.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant