De opmars van rebellenbeweging M23 in Oost-Congo is niet te stuiten. Donderdag bereikte de door Rwanda gesteunde militie de stad Saké, waar ook op vrijdag hevig werd gevochten. Nooit eerder veroverden de rebellen zoveel terrein op het Congolese leger.
is correspondent Afrika van de Volkskrant. Hij woont in Dakar, Senegal.
Als Saké valt, ligt de route naar de grote oostelijke stad Goma open. Vooral de overname van die Congolese stad, met twee miljoen inwoners, zou een belangrijke mijlpaal zijn. Goma is het bestuurlijke centrum van de regio en tevens de vestigingsplaats van de Verenigde Naties. Als het M23 lukt om Goma in te nemen, heeft dat een belangrijke symbolische betekenis.
M23 is al decennialang actief in het oosten van Congo, met name in de provincie Noord-Kivu. Volgens internationale waarnemers en de Verenigde Naties wordt de gewapende groep gesteund door de Rwandese overheid.
Rwanda heeft baat bij een partner in het oosten van Congo, omdat het gebied rijk is aan kostbare grondstoffen. Die zijn nodig voor het maken van batterijen, mobiele telefoons en elektrische auto’s. De delfstoffen zouden via Rwanda worden doorverkocht. Rwanda ontkent die beschuldiging.
In 2012 lukte het M23 ook al Goma in te nemen. De stad was toen twee weken in handen van de gewapende groep, maar die moest zich terugtrekken nadat Rwanda onder hevige internationale druk zijn steun aan de militie had ingetrokken. Op de inname van Goma volgde in 2013 een offensief van het Congolese leger en VN-troepen. Daardoor raakte M23 ernstig verzwakt. Tot begin 2021 werd er weinig van de rebellenbeweging vernomen.
Maar ditmaal heeft M23 meer terrein weten te veroveren dan tijdens zijn vorige offensieven, zeggen experts. En volgens hen is het M23 om die terreinwinst te doen: wie het gebied in handen heeft, heeft ook de controle over de mijnen.
De rebellen, die zichzelf voluit ‘Mouvement du 23 Mars’ noemen, blijven volhouden dat zij vrijheidsstrijders zijn, die opkomen voor burgers van Tutsi-afkomst. Die burgers zouden door het Congolese leger worden vermoord. Een woordvoerder van de rebellen had het eerder zelfs over een ‘dreigende genocide’, maar gaf daarvoor geen bewijs.
Ook de Rwandese overheid zegt dat M23 opkomt voor de rechten van Tutsi’s, de etnische groep die tijdens de genocide in Rwanda in 1994 het doelwit was van extremisten uit de Hutu-meerderheid. Meer dan 800 duizend Tutsi’s en gematigde Hutu’s werden toen afgeslacht.
Dankzij de steun van Rwanda en het geld dat met de verkoop van delfstoffen wordt verdiend, beschikken de rebellen volgens een recent VN-rapport over moderne wapens. In de gebieden die M23 heeft bezet, is een schaduwoverheid opgezet, compleet met een eigen politiemacht, eigen rechtbanken en zelfs een ambtelijke dienst die belasting heft en geboorteaktes uitgeeft.
Als gevolg van de recente gevechten in het gebied rond de stad, zijn de afgelopen dagen duizenden ontheemden naar Goma getrokken. Veel slachtoffers van de oorlog in Congo zijn vrouwen en kinderen. De afgelopen jaren zijn duizenden kinderen gedood, verminkt of gedwongen om kindsoldaat te worden.
Terwijl een groeiend aantal vluchtelingen Goma bereikt, zien veel hulporganisaties zich genoodzaakt hun werkzaamheden te staken. War Child noemt het ‘zeer frustrerend’ om juist nu de hulpverlening tijdelijk te moeten stopzetten. Aanleiding voor die stap was een bombardement eerder deze week op een school waar de organisatie werkzaam was.
‘We maken ons grote zorgen om de kinderen met wie we werken en om onze medewerkers. Het geweld nadert vluchtelingenkampen, scholen en huizen,’ meldt Marie Soudnie van War Child vanuit Goma. ‘Het geweld komt steeds dichterbij.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant