Miljoenen migranten zonder papieren wonen en werken in de VS. Ineens staan bij hen alle zintuigen op scherp. Wat doen die agenten daar? Zijn ze op zoek naar mij? In Chicago is de angst om te worden uitgezet alom voelbaar. ‘Zeg tegen je personeel dat ze niks hoeven te ondertekenen!’
is correspondent Verenigde Staten van de Volkskrant. Ze woont in New York.
Met hun jassen half over hun lichaam getrokken, rennen twee mannen uit de keuken van het ramenrestaurant. De medewerkers, beiden latino, trekken de voordeur open. Ze kijken naar links, rechts en zetten het op een lopen. Zonder handschoenen of sjaal verdwijnen ze de ijzige kou van Chicago in, het is min 17.
De achtergebleven collega’s kijken de mannen met grote ogen na. Wat gebeurde hier nou? Waarom verlaten ze hun dienst midden op de werkdag? Dan valt het kwartje.
Door de ruit zien ze politieagenten met honden aan de lijn. Er staan pick-uptrucks van de sheriff naast het restaurant geparkeerd.
‘Ze zijn denk ik geschrokken’, zegt een medewerker. De twee mannen, ongedocumenteerde migranten, zijn bang om het land te worden uitgezet.
Eigenlijk gebeurde hier niets opmerkelijks, zegt een beveiliger verderop. Er patrouilleren altijd agenten door deze buurt. Maar deze week is voor de 20 miljoen ongedocumenteerden in de VS anders dan alle weken hiervoor.
‘We zullen miljoenen en miljoenen criminele vreemdelingen terugsturen naar waar ze vandaan komen’, zei de kersverse president maandag tijdens zijn inauguratietoespraak. Zijn ‘grens-tsaar’ Tom Homan moet het grootste uitzettingsprogramma van de VS gaan uitvoeren. Chicago zou het eerste doelwit zijn.
In deze progressieve, zelfverklaarde ‘sanctuary city’ – een veilige plaats voor hulpbehoevenden – wil de regering-Trump beginnen met de aangekondigde massale uitzettingen. Het plan is om hier tweeduizend inwoners op te pakken.
‘Chicago zal altijd een gastvrije stad zijn’, probeerde de progressieve burgemeester Brandon Johnson zijn inwoners gerust te stellen. De lokale politie zegt niet te zullen meewerken met de immigratiedienst. Het progressieve stadsbestuur belooft arrestaties van mensen zonder strafblad niet toe te staan. ‘Mede vanwege onze inclusieve en liefdevolle geest.’
Maar woorden van lokale leiders doen niets af aan die van een president.
De straten zijn leeg in Little Village. In deze van oudsher Mexicaanse buurt, met bijna 70 duizend inwoners, krioelt het normaal van het leven. De nagelsalon op de gewoonlijk drukke 26th Street is dicht, al beweert Google iets anders. Ook de kledingzaak waar tienermeisjes baljurken kopen voor hun quinceañera heeft de deuren gesloten. Bij een advocatenkantoor dat immigranten begeleidt, vertelt een medewerker dat sommige van hun cliënten zo bang zijn om te worden meegenomen, dat ze hun verblijfspapieren niet durven ophalen.
Ongedocumenteerden in de VS leven deze week in een nachtmerrie, vooral in progressieve steden als New York, Boston en Chicago. Die liggen in het vizier van de nieuwe regering. Woensdag liet de Trump-regering weten dat ze ook op scholen – plekken die lange tijd werden beschermd – mensen willen opsporen. Leraren in Chicago klagen op sociale media dat hun klaslokalen voor de helft leeg zijn. Er heerst angst voor de grote witte bus die ieder moment ergens zou kunnen opduiken.
‘Sorry’, zeggen mensen hier op straat, als ze horen dat ze met een journalist te maken hebben. ‘Ik spreek geen Engels.’ Snel lopen ze door.
Tot daar ineens een jongeman loopt zonder jas, met een gitaar in zijn hand. ‘Je bent toch niet van ICE?’, vraagt hij. Dat is de Immigration and Customs Enforcement, de Amerikaanse immigratiedienst. Nadat hij twee weken zijn huis niet had durven verlaten, is hij blij eindelijk contact te hebben met de buitenwereld. ‘Ik was binnen depressief aan het worden.’
De man blijkt een 27-jarige ongedocumenteerde migrant uit Honduras, die hier al twee jaar woont en werkt. ‘Ik was zo bang dat ik voor Trumps inauguratie al begon me te verstoppen. Ik durfde niet naar mijn werk.’
Vanachter zijn raam, driehoog, zag hij deze week hoe leeg de straten waren. Donderdag heeft hij eindelijk genoeg moed verzameld om naar buiten te stappen. Bij iedere sirene gaan de rillingen door zijn lijf. Iedere witte bus voelt verdacht. Maar, zegt hij, ‘ik moet het beest vroeg of laat in de ogen kijken.’
Zijn moeder heeft hij al verteld dat hij ieder moment uitgezet kan worden en bij haar voor de deur kan staan. ‘Daarna kom ik hier niet meer terug’, zegt hij. ‘Mijn dromen moet ik dan maar ergens anders waarmaken.’
In zijn eerste week heeft Donald Trump een reeks decreten uitgevaardigd die immigratie moeten inperken. Zo wil hij babies van ongedocumenteerden het recht ontnemen om staatsburger te worden, iets wat onwaarschijnlijk lijkt omdat het indruist tegen de grondwet. Ook verwijderde hij de app waarmee immigranten aan de grensstreek met Mexico asielprocedures konden starten.
Trumps grootste succes tot nu toe is de ‘Laken Riley Act’, een nieuwe wet die het gemakkelijker maakt om ongedocumenteerde migranten uit te zetten die worden verdacht van strafbare feiten.
De wet, die deze week werd goedgekeurd door zowel de Senaat als het Huis van Afgevaardigden, is vernoemd naar een student uit Georgia die begin vorig jaar werd gedood door een Venezolaan die illegaal het land was binnengekomen. Ook Democraten uit swingstates steunden dit Republikeinse initiatief. Zij voelen druk van hun achterban en schuiven op naar rechts. Zodra Trump de wet heeft ondertekend, kunnen mensen zonder papieren al worden uitgezet als ze worden verdacht, zelfs van een klein vergrijp.
Op sociale media spelen inwoners van de Chicago intussen een kat-en-muisspel met de ICE. Ze delen digitale kaarten met plekken waar de migratiedienst gesignaleerd is. Noteren nummerplaten. Sinds donderdag wordt in treinen informatie gedeeld over de rechten die immigranten hebben in Chicago.
Ook veel lokale ondernemers zijn bezorgd over wat er met hun personeel gaat gebeuren. Overal in de stad lopen teams rond die uitbaters van winkels en restaurants met ongedocumenteerd personeel onderwijzen over hun rechten. ‘Ken je rechten’, staat op posters op lantaarnpalen en muren.
‘De angst in mijn gemeenschap gaat rond als een virus’, zegt Laura Gutierrez (52), manager van het Mexicaans familierestaurant Nuevo Leon. Binnen is het 30 graden warmer dan buiten. Er klinkt muziek van Julio Iglesias. Het restaurant, dat Gutierrez’ vader vijftig jaar geleden begon, is nagenoeg leeg. Slechts op enkele tafels hangen mensen boven dampende taco’s en fajitas. ‘Het is hier nog nooit zo leeg geweest als nu.’
Dan loopt hulpverlener Olman Chaheine het restaurant binnen met een stapel Spaanstalige- en Engelstalige flyers in zijn hand. ‘Zeg tegen je personeel dat ze niks hoeven te ondertekenen.’ Chaheine vertelt Gutierrez dat ze de deur niet open hoeft te doen, dat iedereen recht heeft op een advocaat, dat elk huiszoekingsbevel met een verkeerde datum of verkeerd gespelde naam ongeldig is. ‘Weet dat jouw werknemers nog altijd rechten hebben!’, zegt Chaheine, en drukt de flyers in haar handen. ‘Ik zal het ze vertellen’, antwoordt Gutierrez.
Van de duizenden uitzettingen waarover Trump rept, is vooralsnog geen sprake. In het hele land zijn deze week iets meer dan vijfhonderd mensen opgepakt. Dat betrof mensen die vervolgd worden voor criminele daden, iets wat onder Biden ook gebeurde.
Het beeld van stoeten met ICE-bussen vol immigranten, de afgelopen maanden gecreëerd door de aantredende regering, blijft uit. De vraag is of er überhaupt genoeg geld is om deze ambitieuze plannen te verwezenlijken. Vorig jaar heeft ICE meer dan 230.000 migranten uitgezet naar hun land van herkomst. Er is nu al een tekort van 230 miljoen dollar om datzelfde doel dit jaar weer te halen. En Trump wil daar dik overheen.
‘Je weet het nooit met Trump’, zegt Jennifer Aguilar (36), de directeur van Little Village Chamber of Commerce, een lokale ngo die bedrijvigheid aanmoedigt in de gemeenschap. ‘Gaat hij doen wat hij zegt of is het allemaal een show? Gaat hij zich aan de regels houden, of gaat hij de regels oprekken?’
Die onzekerheid, zegt Aguilar, maakt al Trumps immigratieplannen extra bedreigend. Ze ziet in haar omgeving ouders van ongedocumenteerde kinderen die een ander gezin machtigen om beslissingen te nemen over hun kinderen, voor het geval ze ineens worden meegenomen terwijl hun kinderen op school zijn. Ook mensen die al papieren hebben zijn angstig om toch ineens te worden aangehouden en meegenomen, omdat het beleid plotseling is veranderd.
Wat het pijnlijk maakt, zegt Aguilar, is dat veel latino’s in de gemeenschap op Donald Trump hebben gestemd in november. Trump kreeg landelijk 43 procent van de latino-stem; een toename van 8 procent vergeleken met 2020.
‘Ook hier in Little Village’, zegt Aguilar. ‘Nu zien die kiezers dat ze daarmee mensen in hun eigen gemeenschap in gevaar hebben gebracht.’ Veel Venezolanen, Ecuadorianen en Haïtianen kregen van de regering-Biden afgelopen jaren tijdelijke bescherming. Dat zorgde voor jaloezie bij gemeenschappen die er al langer waren en géén recht hebben gehad op voorzieningen. Volgens Aguilar heeft een deel van de kinderen uit die groep, die wel in de VS zijn geboren en dus stemrecht hadden, gekozen voor Trump. ‘Ze dachten Trump heeft het over criminelen, dus niet mijn ouders’, zegt ze, ‘maar nu zien ze dat ook hun ouders de dupe kunnen worden van het beleid.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant