Wekelijks duikt Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman in een internationaal fenomeen. Deze week: De Georgische president Salome Zoerabisjvili werd tegen wil en dank de verpersoonlijking van de strijd tegen het recht van de sterkste.
In encyclopedieën van papier was de geschiedenis altijd gestold, op Wikipedia verandert die van uur tot uur en verraadt de dienstdoende encyclopedist zijn interpretatie ervan. In het Nederlandstalige Wikipedia-lemma wordt Salome Zoerabisjvili de voormalige president van Georgië genoemd, in het Engelstalige lemma is ze nog steeds de vijfde én zittende president.
Wie de inauguratie van Trump beschouwde als een moment om te verifiëren hoe het zit, zag dat Zoerabisjvili daar aanwezig was in de hoedanigheid van president. Het was een bemoedigd teken geweest als Trump haar zelf had uitgenodigd en ‘de andere Georgische president’, degene die aantrad na een de facto Russische machtsovername eind vorig jaar, geen Kaukasische versie van een trumpist was geweest.
In de rubriek Op het tweede gezicht schrijft Volkskrant-redacteur Olaf Tempelman wekelijks op scherpe en satirische wijze over een buitenlands nieuwsonderwerp. Lees hier het protocol van de Volkskrant.
Zoerabisjvili riep haar aanhangers op geen geweld te gebruiken toen zij in december op orders van het nieuwe regime het presidentieel paleis in Tbilisi moest verlaten. Sindsdien heeft ze geen presidentiële werkkamer meer, geen garde, geen chauffeur en geen lijfwacht. Maar materiële en ceremoniële aspecten van het presidentschap zijn minder belangrijk dan de legitimiteit ervan, zei ze tegen haar aanhang op straat. Die heeft ze beloofd dat ze aanblijft tot er zonder fraude en geweld een opvolger is gekozen, hoe slecht het huidige gesternte ook is.
Historici van de toekomst die op zoek gaan naar een verpersoonlijking van de strijd tegen het recht van de sterkste op een hachelijke plek in een hachelijke tijd, kunnen hun voordeel doen met de loopbaan van de vijfde president van Georgië. Idem degenen die zoeken naar een politicus die adjectieven uit theoretische verhandelingen over ‘vrouwelijk leiderschap’ in de praktijk bracht.
De eerste vrouwelijke president van Georgië uit de geschiedenis was tevens de eerste diplomaat die staatshoofd werd van een land waar ze als ambassadeur diende. Salome Zoerabisjvili groeide op in een familie van Georgische ballingen in Parijs en trad toe tot het Franse corps diplomatique in een wereld waarin Georgië net zo goed nog een eeuw deel had kunnen uitmaken van de Sovjet-Unie. Pas in 1986, op haar 34ste, zette ze voor het eerst voet op Georgische bodem. Vijf jaar later werd de Sovjet-Unie ontbonden. Zoerabisjvili was ambassadeur van Frankrijk in Georgië ten tijde van de Rozenrevolutie van 2003. In de nasleep daarvan vroeg de nieuwe prowesterse machthebber Micheil Saakasjvili haar als minister van Buitenlandse Zaken.
Dat dit unieke ministerschap een kort leven was beschoren, kwam doordat Zoerabisjvili tegen Saakasjvili uitsprak dat hij autoritair was: iemand die westerse waarden propageert, mag niet zelf de belichaming zijn van bruut politiek machismo. Ze werd ontslagen, maar ging de Georgische politiek in als tegenstander van Saakasjvili. In het jaar dat ze tot president werd gekozen, 2018, konden kiezers nog ongehinderd naar de stembus en waren alle belangrijke Georgische partijen nog voorstanders van EU-lidmaatschap.
Na de invasie van Oekraïne in 2022 begon Poetin via de oligarchenpartij Georgische Droom een offensief om Georgië opnieuw in de Russische invloedssfeer te verankeren. Zoerabisjvili bracht daartegen alles in stelling wat ze tot haar beschikking had. Zij overleefde een afzettingsprocedure en sprak haar veto uit tegen wetten die Georgië uitleverden aan Rusland en seksuele minderheden vogelvrij maakten. Al sinds 2023 roept ze EU-landen tevergeefs op bankrekeningen te bevriezen van kopstukken van Georgische Droom: zodra ze hun geld kwijtraken, worden ze minder loyaal aan Poetin. Elene Panchulidze, de Georgische onderzoekscoördinator van het European Partnership for Democracy, zei in een interview met de Volkskrant deze week: de EU kan zoveel meer dan ze doet.
Eén inzicht van Zoerabisjvili heeft inmiddels ver buiten Georgië relevantie: de machtigste bondgenoot van alle bruten die zich bedienen van het recht van de sterkste is het fatalisme van degenen die erdoor worden getroffen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant