De Nederlandse taal heeft charme en een romantiek, vooral in haar rijke uitdrukkingen. Maar wees geduldig met ons, de internationals die de taal leren. Het is moeilijker dan men denkt, betoogt Senay Boztas.
‘Bestuurdersaansprakelijkheidverzekering’; ik zat het woord te bestuderen.
Wonderlijk, dacht ik, dat zo’n lang woord bestaat. En dat de term zelfs broodnodig is in alledaagse communicatie met de vereniging van eigenaren.
Ik woon al 15 jaar in Nederland en ben nog steeds onder de indruk van jullie omvangrijke en complexe taal. Leeuwarden, Haarlemmermeer: niet alleen voor mij lastig te spellen namen, maar ook gemeenten waar zelfs Nederlandse bewoners niet altijd de bedoelingen van hun ambtenaren begrijpen. In deze gemeenten mag je als bewoner zelfs een onbegrijpelijke brief terugsturen voor verbetering.
Ook in de gemeente Arnhem kunnen inwoners nu lastig te lezen brieven terugsturen. Ik moest lachen toen ik dit nieuws las. Arnhem, in het Verenigd Koningrijk bekend als de gemeente van de Market Garden-aanval tijdens de Tweede Wereldoorlog, wil simpeler communicatie omarmen. Op nieuwe enveloppen staat nu het bericht: ‘Vindt u deze brief niet duidelijk? Wij schrijven hem opnieuw. Zie www.arnhem.nl/ditkanduidelijker.’
Amsterdam is er nog niet, helaas, anders had ik mijn dry january moeten saboteren met het ontkurken van een flesje champagne. Maar ik voelde me toch aangemoedigd door een kristalhelder besef: Nederlanders hebben soms net zoveel moeite met hun eigen taal als ik!
Over de auteur
Senay Boztas is een Engelse journalist die over Nederland schrijft, onder meer voor The Guardian en The Sunday Times.
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Als journalist was ik recent bij een aanbieder van Nederlandse taallessen. Tot mijn schrik voelde ik weer dezelfde spanning als jaren geleden, toen cursisten struikelden over de zin ‘Ze is bij haar vrienden op bezoek geweest’. Want waarom een werkwoord aan het einde van de zin, vroeg iemand zich af. Waarom ‘zijn’ en niet ‘hebben’? En ‘bij’ haar vrienden? Hoe bedoel je, ‘bij’? Naast elkaar zittend op de bank naar voren staren klinkt toch niet echt gezellig?
Even zag ik paniek in de ogen van de cursisten, die vervolgens weer wegebde dankzij de Delftse methode: net als een kind moet je een taal gewoon accepteren, herhalen, leren en gebruiken.
Maar Nederlanders die buitenlanders graag bekritiseren om hun gebrekkige
Nederlands, vergeten soms hoe lastig het Nederlands kan zijn. De woorden zijn lang genoeg om een kopje thee te zetten terwijl je ze uitspreekt. De spellingsregels komen onlogisch over. Het is moeilijk om het verschil te horen tussen een ‘t’ en een ‘d’. Jullie spreken vaak de ‘en’ aan het eind van een werkwoord niet uit, en wat moet je in hemelsnaam doen met een plaatsnaam als ’s-Hertogenbosch? Misschien beter wegblijven?
‘Je spreekt goed Nederlands’, zei een behulpzame tienjarige tegen mij, ‘maar je accent is verschrikkelijk.’
Volgende week presenteert de Amsterdamse PvdA een gewijzigd initiatiefvoorstel met het hoopvolle idee dat ‘iedereen een Amsterdammer kan worden’, ook als de stad internationaliseert. Het is begrijpelijk dat mensen zich soms ergeren aan een transient population (een groep tijdelijke bezoekers) die door onwetendheid of luiheid een vuilnisbelt van de straat maakt, alleen Engels begrijpt wanneer er koffie verkeerd besteld moet worden en een fietsenrek niet weet te vinden. Er valt ook zeker een discussie te voeren over de gerichte stimulering van Nederlands vastgoed als speculatiemiddel voor buitenlandse investeerders door Rutte-kabinetten, in plaats van voldoende huizen te bouwen. De vraag of het wenselijk is dat doodgewone huizen in Amsterdam – grotendeels gebaseerd op Europa’s hoogste hypotheekschuld – tot in de miljoenen euro in waarde stijgen, is ook legitiem.
Maar mijn ervaring is, en dat blijkt ook uit onderzoek van het Centraal Bureau voor de Statistiek, dat immigranten vaak minder gesegregeerd leven dan de rijkere inheemse Nederlanders. Je reist immers niet alleen voor kansen, maar ook voor de ontmoeting. Veel internationals vinden een nieuwe cultuur fascinerend en willen dus ook hard hun best doen om de taal te leren.
Ik studeerde ooit Frans aan de universiteit en misschien is de poëzie van die taal meer evident. Maar ik vind dat het Nederlands een charme en een romantiek heeft, vooral in haar rijke uitdrukkingen. Het is altijd dweilen met de kraan open, wij hebben vaak het water aan de lippen staan en er is vaak een appeltje voor de dorst. Dit is boven alles een waarheid als een koe.
Maar als men wil dat wij buitenlanders integreren en de taal leren, ook wanneer één op de zes Nederlanders overheidsbrieven zelf niet begrijpt en een journaal in ‘makkelijke taal’ nodig is: help ons! Schakel niet meteen over naar het Engels omdat je dat efficiënter vindt. Let op woorduitdrukkingen die niet voor iedereen voor de hand liggen (ik moest echt puzzelen toen ik het spreekwoord ‘bot vangen’ hoorde – goed dat je iets hebt gevangen, dacht ik).
En realiseer je dat ook jij niet altijd perfect Engels spreekt, maar dat wij het superknap vinden wat je wél goed doet. Soms zal een Nederlander handshoes bij een Engelse winkel bestellen, of de tegenwoordige tijd (-ing) overal foutief gebruiken omdat het Engels-achtiger klinkt. Maar who cares? Dus als wij internationals, net als de lieve mensen in Arnhem, af en toe iets verkeerd begrijpen: wees vriendelijk!
In een tijd met steeds minder medeleven voor migratieverhalen, kruipt dat namelijk af en toe onder de huid bij iemand die net geconfronteerd is met jullie duizelingwekkende zinsconstructies, keelachtige uitspraak en oneindige woorden. En adviseer ons, wanneer wij ooit het woord ‘bestuurdersaansprakelijkheidverzekering’ op de agenda zien om, zoals wij ook in Engels zeggen, naar de heuvels te rennen.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant