Ze was aan het worstelen, dat zag je meteen. De asielzoekers vielen af, net als de randstedelijke elite. Links in het algemeen dan maar? Of misschien de rechters?
‘Mevrouw Van der Plas’, vroegen de journalisten nogmaals. ‘Wat is uw reactie?’
Over de auteur
Jarl van der Ploeg is journalist en columnist voor de Volkskrant. Hij werkte eerder als correspondent in Italië. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
De mens heeft, zodra er iets vervelends gebeurt, de instinctieve neiging op zoek te gaan naar een schuldige. Aan de meeste problemen ligt weliswaar een ingewikkelde mix van oorzaken ten grondslag, maar omdat dat niet lekker bekt op sociale media, kiezen politici er liever voor bij ieder probleem één duidelijke schuldige aan te wijzen: het zogenoemde zondebokprincipe.
De geschiedenis leert dat de meest effectieve zondebokken volgens dat principe ‘de media’, ‘de elite’ en ‘de vreemdeling’ zijn. Geef een van die drie de schuld en je argumenten klinken niet alleen logisch, maar stuwen je vrijwel zeker naar een klinkende verkiezingsoverwinning.
Momenteel ook erg populair is de zondebok ‘woke’. Die was lange tijd weinig effectief omdat niemand precies wist wat het betekende. Maar toen onder meer Elon Musk de recente bosbranden in Los Angeles toeschreef aan het diversiteitsbeleid van de brandweer, zag je dat er sprake was van een heus kantelpunt.
Zo repte De Telegraaf in zijn verslaggeving met geen woord meer over klimaatverandering, maar schreef in plaats daarvan: ‘Woke-beleid belangrijker voor progressieve burgemeester dan vullen van de brandkraan’.
Juist omdat Caroline van der Plas in Nederland beschouwd mag worden als grootmeester van dit principe, was hetgeen er deze week in Den Haag gebeurde zo speciaal. De rechtbank had een paar minuten daarvoor geen spaan heel gelaten van het stikstofbeleid van kabinet-Schoof, maar toen Van der Plas om een eerste reactie werd gevraagd, lukte het haar simpelweg niet een fatsoenlijke zondebok te vinden.
Ze prevelde weliswaar wat over ‘verstikkende wetgeving’ en ergens hoorde ik nog een ‘Brussel’ voorbij komen, maar de overtuiging ontbrak volledig. Alsof ze voorvoelde dat na jarenlang geëmmer over stikstof nu écht iedereen weet dat het niet de media, niet de buitenlanders en zelfs niet de transgenders zijn die een overvloed aan stikstof produceren, maar ruftende koeien.
Inmiddels beseft iedere Nederlander dat het gros van de binnenlandse woningbouwprojecten (goed voor 0,6 procent van de totale ammoniakuitstoot) momenteel stilligt zodat een relatief kleine groep Nederlandse boeren (goed voor 46 procent van diezelfde ammoniakuitstoot) ongehinderd door kan produceren, ook al is 70 procent van hun opbrengst bedoeld voor de export.
Anno 2025 hebben we allemaal gehoord dat 90 procent van de beschermde natuurtypen in een slechte staat verkeert, dat de vogelgriep continu op de loer ligt, net als een serieuze uitbraak van mond- en klauwzeer, en dat Nederland ook nog eens bovenaan staat in de Europese lijst van landen met het meest vervuilde water.
En precies daarom zag je Van der Plas zweten. Want wie kon ze in godsnaam nog de schuld geven? Er begonnen jaartallen door haar hoofd te flitsen. Al in 1984 ageerde landbouwminister Gerrit Braks tegen de verdere uitbreiding van de varkenshouderij, in 1998 wilde de minister de sector met een kwart inkrimpen en zelfs het vorige kabinet maakte 24 miljard euro vrij om de crisis op te lossen.
Het was juist haar eigen BBB-minister die een streep had gezet door al die plannen en 80 procent van het geld terugstuurde. Maar ja, de camera’s draaiden en ze was in paniek. Daarom hapte ze naar adem, zei ‘de vorige kabinetten hebben niet genoeg gedaan’, en verdween daarna snel in de coulissen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant