President Trump onderstreepte donderdag dat een snel einde aan de oorlog in Oekraïne een topprioriteit is. Hij waarschuwde dat Rusland anders meer sancties en een lagere olieprijs te wachten staat. Het Kremlin zegt open te staan voor gesprekken, maar handhaaft zijn oorlogsdoelen.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
In een videotoespraak voor een bijeenkomst van het World Economic Forum in Davos onderstreepte Trump dat de ‘afschuwelijke oorlog, die aan beide zijden miljoenen en miljoenen levens kost’, snel moet eindigen. Via sociale media had hij al aangekondigd dat Rusland anders meer sancties kan verwachten.
Tegen zijn gehoor in Davos kondigde hij aan dat hij Saoedi-Arabië en OPEC-landen zal vragen de olieprijs te verlagen. ‘Als dat gebeurt, eindigt de oorlog onmiddellijk’, zei Trump, doelend op de Russische afhankelijkheid van olie- en gasexporten.
Trump zei ook dat hij hoopt Poetin, met wie hij een ‘hele goede relatie’ heeft, snel te kunnen ontmoeten en sprak de hoop uit dat China kan helpen bij het beëindigen van de oorlog in Oekraïne. ‘Ze hebben veel invloed op die situatie.’ Trump onderstreepte meermaals dat hij vooral wil dat de ‘slachtpartij’, waarin ‘veel mooie, jonge mensen worden gedood’, eindigt.
Hij voegde eraan toe te hopen op nieuwe afspraken over kernwapenbeheersing, met zowel Rusland als China, en memoreerde dat president Poetin tijdens zijn vorige ambtstermijn veel belangstelling had getoond voor vergaande vermindering van de wederzijdse kernwapenarsenalen.
Vlak na zijn inauguratie zei Trump al dat Poetin zijn land aan het vernietigen is met zijn oorlog tegen Oekraïne. ‘Hij kan er niet blij mee zijn, het gaat niet zo lekker. Rusland is groter, en heeft meer soldaten om te verliezen, maar dit is geen manier om een land te besturen.’
In een bericht van woensdag op TruthSocial stelt Trump dat de Russische economie het heel slecht doet en dat hij Poetin ‘een hele grote gunst’ verleent door de oorlog te beëindigen. ‘We kunnen het op de makkelijke manier doen, of op de moeilijke manier – en de makkelijke manier is altijd beter.’
In Rusland tonen autoriteiten en experts zich niet onder de indruk van Trumps waarschuwingen. De Russische economie is stabiel en de Amerikaanse dreigementen zijn niets nieuws, liet Poetins woordvoerder Dmitri Peskov weten. Tegelijkertijd herhaalde hij dat president Poetin bereid bereid is met Trump de situatie bespreken, ‘op een respectvolle manier’.
Rusland bezigt de afgelopen maanden zijn eigen variant van megafoondiplomatie door overal rond te bazuinen dat de oorlog fantastisch verloopt, dat de economie draait als een tierelier en dat Russische troepen ‘oprukken’. Daarbij is er altijd de bereidheid om om tafel te gaan zitten met president Trump, zonder dat Moskou wil tornen aan zijn maximalistische eisen, die neerkomen op de onttakeling van een onafhankelijk Oekraïne.
Rusland-experts als Tatyana Stanovaja menen dat Poetin onvoorwaardelijk vasthoudt aan zijn eis dat er een ‘vriendelijk Oekraïne’ komt (deels overgenomen door Rusland). Als dat mogelijk is via een akkoord met Trump scheelt dat tijd en moeite, anders zal hij het op het slagveld afdwingen.
Het is opvallend dar het Kremlin zo openlijk de deur openhoudt voor een gesprek tussen Poetin en Trump, mogelijk zelfs als aanzet voor een latere topontmoeting. Daar ruikt Rusland kansen, gezien Trumps warme gevoelens voor Poetin en zijn wens de oorlog snel te beëindigen.
In Europese Navo-landen worden bilatere gesprekken tussen Trump en Poetin juist als kwetsbare momenten beschouwd: Trump zou daarin weleens veel meer kunnen weggeven dan Oekraïne of Europese bondgenoten wenselijk achten, zo is de vrees.
Hoezeer de trans-Atlantische diplomatie inzake Oekraïne en de Navo een mijnenveld is geworden sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis, bleek donderdag in Davos. President Trump herhaalde in zijn videotoespraak de eis dat bondgenoten 5 procent van hun bruto binnenlands product uitgeven aan defensie – een enorme toename, wat veel Europese landen al onhaalbaar hebben genoemd.
Voor Trumps toespraak werd Navo-chef Mark Rutte donderdag al terecht gewezen door Richard Grenell, net benoemd als Trumps ‘afgezant voor speciale missies’. Rutte zei in Davos dat Rusland ‘geen veto’ mag hebben over Oekraïnes toetreding tot de alliantie: een standaarduitspraak in Navo-kringen. Hij zei ook dat Navo-toetreding voor (het vrije deel van) Oekraïne de beste oplossing zou zijn als het komt tot een akkoord met Rusland.
Grennells reactie was hard en bevatte de waarschuwing dat je ‘in Amerika veel tegenstand kan verwachten’ als Navo-chefs spreken over toetreding van Oekraïne tot de organisatie terwijl het Amerikaanse volk betaalt voor de verdediging. ‘Je kunt niet het Amerikaanse volk vragen de Navo-paraplu groter te maken als de huidige leden niet hun eerlijke deel betalen, en dat is inclusief de Nederlanders, die meer moeten doen.’
Hoewel Navo-leiders tijdens de Top in Washington afgelopen zomer verklaarden dat ‘de toekomst van Oekraïne in de Navo ligt’ en dat het pad naar lidmaatschap ‘onomkeerbaar’ is, is bekend dat Trump, net als zijn voorganger Biden, tegen dat lidmaatschap is op korte termijn. Grenell liet overigens doorschemeren dat het anders zou kunnen lopen als de Europeanen een eerlijker deel van de kosten op zich nemen.
Nederland zit dit jaar op de minimale norm van 2 procent uitgaven van het bruto nationaal product, maar Grenell was tijdens Trumps eerste termijn twee jaar Amerikaans ambassadeur in Duitsland. Destijds zat Nederland onder Ruttes leiding nog in de bezemwagen van de alliantie. Rutte beaamde in Davos, zoals hij steevast doet, dat de Europese bondgenoten niet genoeg aan defensie uitgeven en dat ook 2 procent niet genoeg is om te voldoen aan de militaire noden van deze tijd.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant