Hoewel president Donald Trump in zijn inaugurele rede Europa niet een keer noemde, is er geen enkele reden om opgelucht adem te halen. Trump dreigde namelijk niet alleen het Panamakanaal terug te nemen maar ook om het Amerikaanse grondgebied uit te breiden. Daarmee doelt hij ongetwijfeld op Groenland.
De lawine aan decreten die hij maandag uitvaardigde bevatte geen importheffingen, maar Trump zei maandagavond tegen journalisten dat hij van plan is om op 1 februari een importheffing van 25 procent op te leggen op producten uit Canada en Mexico omdat die landen ‘massa’s mensen en fentanyl’ binnen zouden laten.
In een van de decreten die hij maandagavond tekende droeg Trump zijn ambtenaren op de oorzaken van de grote en aanhoudende handelstekorten te onderzoeken en passende maatregelen aan te bevelen, zoals een wereldwijde generieke importheffing, om dergelijke handelstekorten te bestrijden.
Toen president Herbert Hoover bijna een eeuw geleden soortgelijke importheffingen instelde op de meeste goederen die de Verenigde Staten binnenkwamen en andere landen dat ook deden, stortte de wereldhandel in met de Grote Depressie als gevolg. De VS zijn de grootste afzetmarkt voor Europese goederen.
Veiligheidsexpert Rob de Wijk zei vorige week in zijn podcast dat als Trump de plannen voor een importheffing doorzet, Europa gedwongen wordt om naar China te kijken. De Wijk redeneert kennelijk vanuit de gedachte dat de vijand van je vijand je vriend is. Maar het is om meer dan één reden een slecht idee.
Chinese bedrijven slagen er met hulp van de Chinese overheid nu al in om Europese producenten uit belangrijke Europese en wereldwijde markten weg te concurreren. De export van Duitse auto’s – ooit de motor van de Duitse economie – daalt, terwijl de export van Chinese auto’s exponentieel stijgt. De Chinese auto-export is een veelvoud van de Duitse.
China leek ooit de redder van de Duitse industrie, maar lijkt inmiddels meer op haar beul. China vervangt steeds meer Duitse importproducten door goederen die worden geproduceerd door de eigen industrieën. De Chinese industrie verovert ondertussen ook de markten in het mondiale Zuiden.
Duitsland was goed bestand tegen de eerste schok die China’s toetreding tot de Wereldhandelsorganisatie in 2001 veroorzaakte. China exporteerde destijds vooral consumentenelektronica, kleding en meubels, die niet de kern van de Duitse economie vormden. De eerste China-schok raakte juist vooral de Amerikaanse industrie.
Over de auteur
Heleen Mees is columnist van de Volkskrant. Eerder promoveerde ze op de Chinese economische groei. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Maar inmiddels is de Chinese economie ruim vier keer zo groot als de Duitse economie en produceren Chinese bedrijven dezelfde goederen als Duitse bedrijven. Bovendien blijft de Chinese overheid in extra productiecapaciteit investeren, ook al is de binnenlandse vraag volstrekt ontoereikend om die productie te absorberen.
Als Trump niet alleen import uit Europa, maar ook import uit China gaat belasten, dreigt een belangrijke exportmarkt voor China op te drogen. China zal dan proberen om het capaciteitsoverschot door dumping elders kwijt te raken, waardoor de Europese industrie helemaal weggevaagd dreigt te worden.
Europa moet zelf beschermingswallen tegen China opwerpen. Dat kan het doen door net als de VS importheffingen in te stellen en ‘koop Europees’-clausules in nationale subsidieregelingen op te nemen, zoals Sander Tordoir en Brad Setser voorstellen in hun recente paper over de tweede China-schok.
Het succes van de Amerikaanse Chips Act, die in tweeëneenhalf jaar tijd ervoor heeft gezorgd dat er weer geavanceerde halfgeleiders in de Verenigde Staten worden geproduceerd, laat zien dat industriepolitiek succesvol kan zijn. Mario Draghi heeft net een vuistdik rapport geschreven hoe een succesvol Europees industriebeleid eruit zou kunnen zien.
Maar er zijn ook andere redenen om niet samen te gaan werken met China. De Chinese president Xi Jinping heeft aan de vooravond van de Russische invasie in Oekraïne een onbegrensd partnerschap met de Russische president Poetin gesloten. De twee autocraten hebben die speciale relatie afgelopen maandag nog eens bevestigd.
Na het zien van Trumps inauguratie, met de bigtechmiljardairs pontificaal op de eerste rij, is het moeilijk voor te stellen dat de VS een functionerende democratie zijn. Maar als het goed is zijn er over twee jaar weer verkiezingen voor het Congres, de zogeheten midterms. Het is te vroeg om de Verenigde Staten af te schrijven.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant columns