De Amerikaanse president Donald Trump heeft Rusland gewaarschuwd dat de oorlog met Oekraïne snel voorbij moet zijn. Zo niet, dan volgens er meer handelssancties. Rusland lijkt niet onder de indruk.
is politiek verslaggever van de Volkskrant. Hij schrijft over veiligheid, diplomatie en buitenlands beleid.
Trump schreef zijn waarschuwing in een post op het sociale mediaplatform TruthSocial, waarin hij tevens gewag maakte van zijn ‘heel goede relatie’ met Poetin en zijn liefde voor het Russische volk. ‘Kom tot een overeenkomst en stop deze belachelijke oorlog!’ Als dat niet gebeurt, aldus Trump, ‘heb ik geen andere keus dan hoge niveaus van belastingen, tarieven en sancties in te voeren op alles wat Rusland aan de VS verkoopt, en aan verschillende andere deelnemende landen’.
Op de dag van zijn inauguratie zei Trump al dat Poetin zijn land aan het vernietigen is met zijn oorlog tegen Oekraïne. ‘Hij kan er niet blij mee zijn, het gaat niet zo lekker. Rusland is groter en heeft meer soldaten om te verliezen, maar dit is geen manier om een land te besturen.’ Woensdag voegde Trump daaraan toe dat de Russische economie het heel slecht doet en dat hij Poetin ‘een heel grote gunst’ verleent door de oorlog te beëindigen. ‘We kunnen het op de makkelijke manier doen, of op de moeilijke manier – en de makkelijke manier is altijd beter.’
In Rusland tonen autoriteiten en experts zich niet onder de indruk van Trumps uitingen. De Russische economie is stabiel en de Amerikaanse dreigementen zijn niets nieuws, liet Poetins woordvoerder Dmitri Peskov weten. Tegelijkertijd herhaalde hij dat president Poetin bereid is met Trump de situatie te bespreken ‘op een respectvolle manier’.
Rusland bezigt de afgelopen maanden zijn eigen variant van megafoon-diplomatie door overal rond te bazuinen dat de oorlog fantastisch verloopt, dat de economie draait als een tierelier en dat Russische troepen ‘oprukken’. Daarbij is er altijd de bereidheid om te onderhandelen met president Trump, waarbij Rusland eisen stelt die neerkomen op (gedeeltelijke) demilitarisering en neutraliteit van Oekraïne, plus erkenning van Oekraïense provincies als ‘Russisch gebied’.
Rusland-experts als Tatyana Stanovaja menen dat het Westen niets van de Russische leiders snapt. De rol van economische factoren in Poetins besluitvorming over de oorlog is klein, stelt ze. Bovendien is de Russische economie ‘een bron van trots’ voor Poetin. Trump vergist zich als hij denkt dat Poetin de oorlog wil beëindigen, stelt Stanovaja op X: Poetin wil een ‘vriendelijk Oekraïne’. Als dat kan via een akkoord met Trump scheelt dat tijd en moeite, maar anders zal hij het op het slagveld afdwingen.
Hoewel in de Russische media uiterst negatief is gereageerd op Trumps openingszetten, is opvallend hoezeer het Kremlin de deur openhoudt voor bilaterale gesprekken tussen de twee presidenten, mogelijk zelfs als aanzet tot een latere topontmoeting. Daar ruikt Rusland kansen, gezien Trumps warme gevoelens voor Poetin en zijn wens de oorlog snel te beëindigen.
Die analyse vertoont gelijkenis met die in Europese hoofdsteden van Navo-bondgenoten, waar bilatere gesprekken tussen Trump en Poetin om precies die reden als zeer kwetsbare momenten worden beschouwd. Trump zou weleens veel meer kunnen weggeven dan Oekraïne of Europese bondgenoten wenselijk achten, zo is de vrees.
Hoezeer de trans-Atlantische diplomatie inzake Oekraïne en de Navo een mijnenveld is geworden sinds Trumps terugkeer in het Witte Huis, bleek donderdag in Davos. Navo-chef Mark Rutte werd terechtgewezen door Richard Grenell, net benoemd als Trumps ‘afgezant voor speciale missies’.
Rutte zei in Davos dat Rusland ‘geen veto’ mag hebben over Oekraïnes toetreding tot de alliantie: een standaarduitspraak in Navo-kringen. Hij zei ook dat Navo-toetreding voor (het vrije deel van) Oekraïne de beste oplossing zou zijn als het komt tot een akkoord met Rusland.
Grenells reactie was hard en bevatte de waarschuwing dat je ‘in Amerika in een grote cirkelzaag loopt’ als je als Navo-chef spreekt over de Navo-toetreding van Oekraïne, terwijl het Amerikaanse volk betaalt voor de verdediging. ‘Je kunt niet het Amerikaanse volk vragen de Navo-paraplu groter te maken als de huidige leden niet hun eerlijke deel betalen, en dat is inclusief de Nederlanders. Die moeten meer doen.’
Navo-leiders verklaarden afgelopen zomer in Washington dat ‘de toekomst van Oekraïne in de Navo ligt’ en dat het pad naar lidmaatschap ‘onomkeerbaar’ is. Maar het is bekend dat Trump, net als zijn voorganger Biden, tegen dat lidmaatschap op korte termijn is. Grenell liet overigens doorschemeren dat het anders zou kunnen lopen als de Europeanen een eerlijker deel van de kosten op zich nemen.
Nederland zit dit jaar op de minimale norm van 2 procent uitgaven van het bruto nationaal product, maar Grenell was tijdens Trumps eerste termijn twee jaar Amerikaans ambassadeur in Duitsland. In de tijd zat Nederland onder Ruttes leiding nog in de bezemwagen van de alliantie. Rutte beaamde in Davos, zoals hij steevast doet, dat de Europese bondgenoten niet genoeg aan defensie uitgeven en dat ook 2 procent niet genoeg is om te voldoen aan de militaire noden van deze tijd.
De Oekraïense president Zelensky riep eerder deze week, ook in Davos, al op om te komen tot een verenigd Europa dat meer van zich af bijt en zichzelf kan verdedigen. ‘Als daarvoor 5 procent (van het bnp, red.) moet worden uitgegeven aan defensie, in plaats van waaraan ze gewend zijn geraakt tijdens de jaren van verwaarlozing, dan zij dat zo.’
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant