Het is officieel: in Nederland is een griepepidemie in aantocht. Maar andere ziektes zijn niet weg en nieuwkomer corona waart ook nog rond. Waar bent u aan toe, als u ziek in bed belandt?
Maarten Keulemans is wetenschapsredacteur bij de Volkskrant, gespecialiseerd in klimaat en microleven.
Ik voel me beroerd. Wat heb ik?
Hoesten, proesten, koorts, rillend in bed. Afgaand op de steekproeven die onderzoeksorganisatie Nivel doorlopend houdt bij de huisarts, is de kans zo’n zes op tien dat u de griep heeft. Bij de rest is vaak het RS-virus of een rhinovirus de oorzaak.
Van alle burgers die als vrijwilliger deelnemen aan de ‘Infectieradar’, zegt intussen 7 procent last te hebben van luchtwegklachten. Het meest in Overijssel, waar een op de tien inwoners loopt te hoesten en te niezen.
Opvallend genoeg is bij deze groep van álle snotteraars meestal niet het griepvirus, maar gewoon een seizoensverkoudheid de boosdoener. De griep is ongeveer een op zeven keer de reden van de klachten.
De griep tikte in de tellingen vorige week het niveau aan waar epidemiologen van een ‘epidemie’ beginnen te spreken: meer dan 53 per 100 duizend mensen met griep. Vorige week stond de tellen op 58 per 100 duizend Nederlanders, becijfert het Nivel. Als er deze week opnieuw meer dan 53 per 100 duizend mensen griep hebben, is de epidemie officieel een feit.
Verloopt het luchtwegvirusseizoen tegenwoordig anders dan voor corona?
Intussen is er natuurlijk ook een ziekte bijgekomen: corona. Door hun ooghaartjes beginnen epidemiologen te zien hoe de nieuwe werkelijkheid met die nieuwe ziekte erbij er ongeveer uitziet. ‘Al kan er nog een nieuwe variant opduiken die het patroon verstoort, als vuistregel verwacht je pas over een paar jaar een stabielere situatie te zien’, zegt epidemioloog luchtweginfecties Rianne van Gageldonk van het RIVM daar meteen bij.
Dat nieuwe patroon: in de nazomer, als de r in de maand komt, beginnen eerst de gewone verkoudheidsvirussen rond te gaan, met ook al snel veel corona. Eind van het jaar leeft het vooral voor zuigelingen gevaarlijke RS-virus op, gevolgd door de griep. Al met al zijn dat geen heel grote veranderingen ten opzichte van vóór de pandemie; alleen het vroege snotterseizoen is wat heftiger.
Ook de huidige griepepidemie loopt langs verwachte lijnen, zegt Van Gageldonk. ‘Het lijkt op het patroon dat we vorig jaar ook zagen. Als het dat patroon volgt, duurt de griepepidemie iets van negen weken.’ Waarna de griep overigens nog wel gewoon circuleert, op een lager pitje, merkt ze op.
Ik heb de griepprik gehad. Hoe goed beschermd ben ik eigenlijk?
Precies is dat nog niet te zeggen, omdat het griepseizoen nog in volle gang is. Maar volgens een pas verschenen analyse van het griepseizoen op het zuidelijk halfrond, worden mensen die de griepprik hebben gekregen, gemiddeld zo’n 35 procent minder vaak ernstig ziek dan wie die de inenting niet kreeg. Dat is wel een gemiddelde: bij kwetsbaren en ouderen kan die bescherming tegen zwaar ziek worden oplopen tot zo’n 80 procent.
Bij ons zal dat niet heel anders zijn, verwachten de Amerikaanse Centers of Disease Control and Prevention (CDC). Dat betekent dat de huidige griepprik minder effectief is dan die van vorig jaar: die bood gemiddeld 42 procent bescherming. Ongewoon is dat niet. Genomen over de afgelopen tien jaar loopt de effectiviteit van de griepprik uiteen van 19 tot 60 procent bescherming, aldus het CDC.
Het grote probleem is dat het influenzavirus geen constant ‘ding’ is, maar evolueert, net als corona. Altijd een beetje gokken dus of de griepprik van het jaar daar wel goed op aansluit. Al benadrukt het CDC: ‘Zelfs een vaccin met een lagere effectiviteit kan het verschil betekenen tussen een milde ziekte en een ziekenhuisopname.’
En hoe zit het intussen in het ziekenhuis?
Daar is het druk. ‘Ik had vorig weekend dienst. De longafdeling, de ic, alles lag vol’, vertelt Bert Mulder, arts-microbioloog bij het Canisius Wilhelmina Ziekenhuis in Nijmegen. ‘Een beetje mosterd na de maaltijd’, vindt hij de plechtige mededeling van het Nivel dat de griepepidemie haast is begonnen dan ook. ‘We zien eigenlijk wat we elk jaar zien: na de feestdagen een sterke toename van influenza.’
Het gaat daarbij overigens vooral om patiënten met complicaties, bijvoorbeeld omdat ze bovenop de griep een bacteriële infectie hebben gekregen. ‘En er gaat nog behoorlijk veel RS-virus rond’, constateert Mulder. ‘Corona zien we ook nog wel wat, maar erg veel is het niet.’
Die indruk sluit aan bij wat andere artsen links en rechts tegen andere media zeggen: een redelijk normaal, maar wel druk griepseizoen. Centrale registraties van hoeveel mensen er met griep in het ziekenhuis liggen, zijn er ongelukkig genoeg niet. ‘Al werken we er hard aan om daarin verandering te brengen’, zegt Van Gageldonk.
Alles over wetenschap vindt u hier.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant