Om eerlijk te zijn denk ik niet dat het een Hitlergroet was. Maar dat is, in tegenstelling tot wat veel mensen lijken te denken, ook niet het belangrijkste. Veelzeggender is de reactie van Musk na die idiote vertoning. Hoewel de gelijkenis volstrekt duidelijk is, kwam er geen verontschuldiging of excuses van Musk, die deed wat extreemrechts altijd doet: de boel schaamteloos omdraaien. ‘Links’ moest eens ophouden met zijn ‘vermoeiende’ vergelijkingen met de nazi’s.
Dat zegt alles over Musk, maar merkwaardig genoeg stond ook in Nederland een legertje apologeten klaar dat het meende op te moeten nemen voor de rijkste man ter wereld. Hij zou autistisch zijn, asperger hebben en daarom sociaal onhandige dingen doen. Dat kan best zijn, maar Greta Thunberg heeft ook asperger en die kan toch haar rechterarm prima in bedwang houden en voelt evenmin de behoefte om westerse democratieën te ondermijnen.
Over de auteur
Sander Schimmelpenninck is journalist, ondernemer en columnist van de Volkskrant. Eerder was hij hoofdredacteur van Quote. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier de richtlijnen van de Volkskrant.
Het is in de mode om mensen wel heel makkelijk serieuze diagnoses op te spelden. Wie tegenwoordig een pak melk op het aanrecht laat staan krijgt van zijn vrouw te horen een narcist te zijn, terwijl vrouwen met een slechte dag op hun beurt door Jan en alleman voor bipolair worden versleten. Blijkbaar gaat de verwatering van die begrippen gepaard met misplaatst begrip en een gemakzuchtige manier om onszelf en anderen om ons heen te ontslaan van de eigen verantwoordelijkheid.
Ik beluisterde de podcast van Alexander Klöpping en Ernst-Jan Pfauth, een favoriet, en hoorde Klöpping een tweede categorie apologeten vertegenwoordigen: de Mystieke Musketiers. Dat zijn meestal ondernemers die allerlei diepere lagen en strategieën bij Musk bevroeden, die wij allemaal niet zien, en zij eigenlijk ook niet. Maar, en hier wordt het bijna religieus, ze geloven dat er meer achter moet zitten dan slechts de proleterigheid en rancune.
Van het opkijken tegen (financieel) succesvolle ondernemers heb ik nooit wat begrepen, Klöpping en ik hebben weleens gegrapt dat niet ik, maar hij eigenlijk hoofdredacteur van Quote had moeten worden. Sterker nog, je kan succesvolle ondernemers niet genoeg onderschatten: als je de hele dag bezig bent met het optimaliseren van een klantreis of ‘funnel’ ontwikkel je heus geen interessantere ideeën dan als je koeien melkt.
De motieven van Musk zijn zonneklaar: geld en rancune. Maar belangrijker is dat het helemaal niet zo veel uitmaakt wat Musk drijft, krenkt of beweegt. Musk is door zijn bemoeienis met de politiek en publieke meningsvorming een politicus geworden en die beoordeel je op zijn daden. De door sociale media aangejaagde persoonlijkheidscultus rondom publieke figuren zorgt slechts voor extra zand, waarmee extreemrechts de massa in de ogen kan strooien.
Focus dus op de reactie van extreemrechts na een misdraging, want die is veel belangrijker dan de misdraging zelf. ‘Geloof nooit dat zij zich totaal niet bewust zijn van de absurditeit van hun antwoorden. Ze weten dat hun opmerkingen frivool zijn, open voor kritiek’, zei Jean-Paul Sartre over de antisemieten uit zijn tijd. ‘Ze vermaken zichzelf, want het is hun tegenstander die verplicht is om woorden op een verantwoorde manier te gebruiken, aangezien hij wél in woorden gelooft.’
Deze quote is tijdloos, want het is precies wat het huidige extreemrechts tot in de puntjes beheerst. Het eigen wangedrag is spielerei, want ze weten dat het de eigen achterban niet kan schelen.’
Musk had zijn excuses kunnen aanbieden, maar deed dat niet. Daarop moet hij beoordeeld worden, en nergens anders op. We hebben allemaal wel wat.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant