Amerikaanse AI-bedrijven leggen maar liefst 500 miljard dollar bij elkaar om hun ambities vorm te geven. Tegelijk wil president Donald Trump niets meer weten van regelgeving voor veilige AI.
is techredacteur van de Volkskrant, gespecialiseerd in de impact van kunstmatige intelligentie op de maatschappij.
OpenAI, het bedrijf achter ChatGPT, investeringsmaatschappij SoftBank en softwarebedrijf Oracle voegen de komende jaren maar liefst 500 miljard dollar aan investeringen bij elkaar voor de computerinfrastructuur benodigd om kunstmatige intelligentie aan te drijven. Concreet gaat het om nieuwe datacenters voor meer computercapaciteit.
De nieuwe onderneming, Stargate genaamd, komt van de grond met de miljarden van de drie initiatiefnemers, maar staat open voor andere investeerders. Met de komst van een eerste datacenter krijgt Texas in ieder geval de primeur.
Tijdens een persconferentie zei Trump dat hij alle barrières wegneemt die de komst van meer datacenters in de weg staan. Desnoods is hij bereid ‘noodtoestanden’ af te kondigen om Stargate toe te staan zelf elektriciteit op te wekken. Voor de enorme rekenkracht is onnoemelijk veel energie nodig.
Frank van Harmelen, hoogleraar AI aan de Vrije Universiteit in Amsterdam, kijkt met de nodige jaloezie naar de miljarden die nu in de VS voorbijkomen. ‘Ik moest twee keer met de ogen knipperen. 500 miljard? Stond dat er nou echt?’
Van Harmelen en andere Europese AI-onderzoekers lopen aan tegen de beperkingen van de in Europa aanwezige rekencapaciteit. ‘Wij kunnen nooit op tegen het Amerikaanse bedrijfsleven.’ De hoogleraar wijst op Meta, dat momenteel een nieuw AI-model aan het trainen is. Alleen al dat project kost dagelijks 250 duizend dollar aan energie.
Het is alleen niet zo dat de 500 miljard nu ineens extra beschikbaar komt, afkomstig is uit een of ander potje van het Witte Huis. ‘Het bedrijfsleven veegt zijn al aangekondigde investeringen bij elkaar, waarna Trump met de veren mag pronken’, zegt Van Harmelen.
In ruil voor het witte voetje dat de techbedrijven zo bij de president halen, krijgen zij iets heel waardevols terug: minder regeltjes. Trump trok, eveneens op zijn eerste werkdag, het door zijn voorganger uitgevaardigde presidentiële bevel rondom AI-risico’s weer in.
Dat AI-decreet verplichtte AI-ontwikkelaars onder meer om veiligheidstests met de overheid te delen voordat nieuwe technologie beschikbaar werd voor het publiek. Joe Biden zei in november 2023 nog ‘de hoogste urgentie’ te geven aan ‘het veilig en verantwoord besturen van de ontwikkeling en het gebruik van AI’. Onverantwoord gebruik van AI kan volgens de oud-president grote maatschappelijke schade veroorzaken.
Dat Trump hier met één pennenstreek afstand van doet, noemt Van Harmelen ‘zeer droevig nieuws’. Maar het past volgens hem naadloos in de bredere context van Amerikaanse techbedrijven, die inmiddels nauwe banden met Trump hebben aangeknoopt. ‘Alles draait om winstmaximalisatie, zonder oog voor andere, maatschappelijke belangen.’
De rol van Musk is in dit alles wat dubbel. Publiekelijk heeft hij gezegd dat er een kans van 10 tot 20 procent bestaat dat geavanceerde AI-systemen zullen leiden tot het uitsterven van de mensheid. De maatschappij moet de risico’s van geavanceerde AI een stuk serieuzer nemen, aldus Musk.
Tegelijk heeft hij zelf ook een AI-bedrijf (xAI) dat samen met OpenAI, Google en andere concerns strijdt om het AI-overwicht. ‘De zorg om veiligheid is vooral voor de bühne’, zegt Van Harmelen. ‘Uiteindelijk trekken Musk, Zuckerberg en Altman (de topman van OpenAI, red.) allemaal aan hetzelfde einde van het touw: ze zijn tegen regelgeving.’
Twitter bericht wordt geladen...
De grote vijand van de Amerikanen is ondertussen China, volgens Van Harmelen snel opkomende opponent in het veld van AI. Hij wijst op een relatieve nieuwkomer als DeepSeek, dat er bijna in slaagt even goed te presteren als recente modellen van OpenAI, maar met veel kleinere modellen en tegen een fractie van de kosten.
Die benadering noemt hij interessant, naast de powerplay van de Amerikanen: ‘Groter is niet altijd beter.’ En hoe zit het met Europa? Daar is Van Harmelen helder over: ‘Europa worstelt. Niet vanwege de strenge regels, maar vanwege het gebrek aan rekenkracht en investeringen.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant