Queer, gebaseerd op de gelijknamige novelle van William S. Burroughs, weet ruim twee zelfverzekerde uren lang een queer liefde in het Mexico van de jaren vijftig te vangen.
Come As You Are, zingt Kurt Cobain op de soundtrack van Queer. In beeld flaneert de in wit linnen gestoken Amerikaanse schrijver en journalist William Lee (Daniel Craig) ’s avonds door de rosse buurt van Mexico-Stad. Op gepaste afstand van de conservatieve Verenigde Staten vereenzelvigt Lee zich volledig met dit moment. Hij is vrij, omarmt zijn roes, lust en geaardheid – en dat zullen we weten. Slow motion vertraagt elke stap die hij zet. Kruisende blikken worden op hun broeierigst gevat. Die langzaam opgestoken sigaret: pure wellust.
Het zijn de jaren vijftig, Cobain is nog niet geboren, maar dat maakt regisseur Luca Guadagnino (Call Me By Your Name) niet uit. Het doelgerichte anachronisme is slechts een van de vele items uit zijn gereedschapskist waarmee hij een doorvoelde zintuiglijke ervaring weet te vangen. Hij toont zich zeer geïnteresseerd in de aantrekkingskracht tussen Lee en een jonge militair, maar filmt met evenveel fascinatie de texturen, decors en muziek die hun gevoelswereld vormgeven.
Queer is gebaseerd op de gelijknamige novelle uit 1985 van beat-icoon William S. Burroughs (1914-1997). Die pende de tekst jaren eerder neer als uitbreiding op zijn autobiografische roman Junkie: Confessions of an Unredeemed Drug Addict (1953), waarin Burroughs zijn verslavingen aan morfine en heroïne documenteerde, maar Queer werd vanwege de onomfloerste homoseksuele thematiek ongeschikt geacht voor de Amerikaanse jaren vijftig. De nabrander bleef ruim drie decennia op de plank liggen.
Guadagnino weet er wel raad mee, bewijst hij ruim twee zelfverzekerde uren lang. De film schetst de ontmoeting tussen Lee en de Amerikaanse militair Eugene Allerton (Drew Starkey) als een fijnzinnig aftasten. Lee, in zijn hoofd veel onzekerder dan aan de buitenkant, mijmert erop los. Zou deze jongen queer zijn? Hij zal het voelen, zegt hij tegen een collega-schrijver, niet vragen.
Queer staat sowieso niet te lang stil bij dat woord: queer. Guadagnino is meer geïnteresseerd in de wijze waarop de identiteit gestalte krijgt. Met Craig heeft de film een verrassende troef in handen. De Engelse acteur, wereldberoemd als James Bond (2006-2021), speelt hier in zekere zin de anti-versie van geheim agent 007. Niet berekenend en koel, maar zelfdestructief en gevoelig. Geen doelgerichte heterospion, maar een zoekende, in zelfverkozen ballingschap levende, dikwijls eenzame en met zijn verslavingen worstelende queer schrijver.
Craig overtuigt en voorziet de film van een rotsvast fundament. Dat betaalt zich uit als de zo exact opgebouwde filmwereld op losse schroeven komt te staan, tijdens een zoektocht naar het mystieke tripmiddel ‘yagé’ – tegenwoordig beter bekend onder de naam ayahuasca. Diep in een Zuid-Amerikaans regenwoud, op het territorium van de meer radicale cultcinema, vindt Guadagnino zijn film opnieuw uit. Opnieuw wordt de tijd vertraagd, mogelijk zelfs opgelost, waarna Queer op zelden eerder vertoonde wijze in de hallucinerende geliefden wegzinkt.
Ondanks een repressieve buitenwereld is volledige versmelting met de ander in elk geval voor even mogelijk, is de gedachte waarmee de ongetwijfeld beduusde kijker naar huis wordt gestuurd.
Drama
★★★★☆
Regie Luca Guadagnino
Met Daniel Craig, Drew Starkey, Lesley Manville, Jason Schwartzman
135 min., in 52 zalen
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant