Volgens justitie was eerwraak de reden dat de Syriër Peshang A. zijn zusje Roshin in Apeldoorn met 28 messteken om het leven bracht. ‘Als ze niet gedood wordt, dan wordt ze gehandicapt. Het maakt niet uit.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Peshang A. (37) bijt glimlachend op de rand van zijn koffiebekertje als in de rechtbank telefoonberichten worden voorgelezen waarin staat dat zijn zusje Roshin ‘het verdient in twee stukken weggegooid te worden’. Het is volgens A. toeval dat zijn broertje en twee neven dit met elkaar bespraken in die berichten, en hij haar een paar maanden later eigenhandig met tientallen messteken om het leven bracht.
A. ontkent dinsdag in de rechtbank in Arnhem niet dat hij Roshin (28) in het bijzijn van haar 3-jarige dochter op 5 september 2023 op brute wijze doodde in de Casper Fagelstraat in Apeldoorn. Hij houdt wel vol dat er geen vooropgezet plan was van hem, zijn broer en zijn neven. Een van hen is de ex-man van Roshin.
‘Ik luister naar niemand, niemand vertelt mij wat ik moet doen’, verklaart hoofdverdachte A., in capuchontrui en met net geknipt haar. ‘Van de gesprekken tussen de drie wist ik niks. Ik heb zelf besloten om naar Roshin te komen en met haar te praten. Ik was niet van plan haar te vermoorden. Toevallig is dat later wel gebeurd, wat toevallig overeenkomt met wat ze hebben gezegd.’
Honderden berichten tussen de betrokkenen wijzen volgens justitie op ‘eergerelateerd geweld’, vaak aangeduid als eerwraak. ‘Je hebt ons in verlegenheid gebracht’, schreef de moeder van Roshin aan haar dochter in de maanden voordat ze werd gedood. ‘Laat Allah je hier en in het hiernamaals vervloeken. Door wat jij hebt gedaan moeten mijn zonen hun hele leven het hoofd gebogen houden.’
De Syrische A. zegt ‘gedwongen te zijn door de familie’ om in actie te komen. ‘Als ik het niet doe, dan doet mijn vader het’, zei hij. De familie kon niet accepteren dat Roshin na haar echtscheiding niet met haar dochtertje was teruggekeerd naar haar ouderlijke huis. Ze had een nieuwe relatie. A. ziet haar als een ‘prostituee’. ‘We zijn een clan. Alles heeft grenzen.’
Het Kennisplatform Inclusief Samenleven beschouwt eergerelateerd geweld als ‘alle vormen van dwang, psychisch en fysiek geweld ter bescherming en herstel van de familie-eer tegen de (vermeende) eerschender’. In ongeveer 1,5 procent van de eerwraakzaken die bij de politie bekend zijn (673 in 2024), is een dode te betreuren.
In gemeenschappen waarin eerwraak voorkomt is de familie-eer vooral gekoppeld aan de seksuele eer van vrouwen en meisjes. De mannen en jongens nemen het ‘wegwassen’ van de ‘bezoedeling’ doorgaans voor hun rekening. Dat kan bijvoorbeeld gebeuren vanwege een verbroken relatie, een niet-acceptabele partner of (het vermoeden van) seks buiten het huwelijk. Geweld wordt vaak acceptabel gevonden.
Lange tijd vond eerwraak in Nederland vooral plaats onder Turken en Marokkanen, blijkt uit cijfers van de politie. Na het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 kwamen veel Syrische vluchtelingen naar Nederland. Hun aandeel in eergerelateerd geweld groeide gestaag.
In 2015 waren er 452 eergerelateerde politiezaken bekend, waarvan bij 19 (4 procent) Syriërs betrokken waren. Van de 619 zaken in 2023 gold dat voor 27 procent van de gevallen. Syriërs vormen momenteel de grootste groep asielzoekers in Nederland.
Nadat ze van haar neef was gescheiden, verhuisde Roshin met hun dochtertje naar Apeldoorn. De familie noemde haar ‘zedenloos’ en wilde dat ze zou terugkeren naar haar ouders in Den Haag, zoals hun traditie voor gescheiden vrouwen voorschrijft.
Ze beschuldigden haar er ook van dat ze haar 3-jarige dochtertje verwaarloosde. En het verhaal ging dat de man met wie ze een nieuwe relatie kreeg vrouwen zou filmen met als doel ze af te persen. In de berichten werd hij steevast ‘het bastaardkind’ genoemd.’
‘Ik wilde erachter komen of dat werkelijk waar was’, zegt A. dinsdag. ‘Mocht dat zo zijn, dan wilde ik haar meenemen naar de politie. En zou ik hem wel slaan. Hem, niet haar.’
A. is het oudste kind. Hij was aanvankelijk niet op de hoogte van wat er rond zijn zusje speelde. Hij woont in Denemarken en werd pas ingelicht toen Roshin geen gehoor gaf aan de eisen van haar familie om terug te keren naar Den Haag. ‘A. moet haar opwachten’, schreven de broer en neven naar elkaar. ‘Als ze niet gedood wordt, dan wordt ze gehandicapt. Het maakt niet uit. Het moet opgelost.’
In juli 2023 ging A. naar Nederland, maar het lukte hem niet zijn zus te ontmoeten. In september kwam hij opnieuw. Met de anderen betrok hij een B&B in Apeldoorn. Zijn broer en neven waren er niet toen A. op 5 september in de ochtend cocaïne gebruikte en richting zijn zusje vertrok. Hij nam een groot mes mee, naar eigen zeggen om zichzelf te verdedigen als de nieuwe relatie van zijn zusje er ook zou zijn.
A. naderde Roshin in de straat waar ze woonde van achteren, om iets voor elf uur in de ochtend. Aan haar hand liep haar dochter, zijn 3-jarige nichtje. A. hoorde zijn zus aan de telefoon in het Arabisch praten, terwijl thuis Koerdisch wordt gesproken. De naam van haar nieuwe man viel. Hij voelde woede opkomen en pakte zijn zus bij het haar. Ze dreigde de politie te bellen, waarna A. haar in haar hals stak. Daarna stak hij Roshin nog 27 keer in haar gelaat, nek en bovenlichaam. Het mes perforeerde haar longen en hart. A. was zijn nichtje aan het troosten toen hij om 11.09 uur door de politie werd aangehouden.
Zijn broer en neven zeggen dinsdag dat zij verdriet hebben. Ze noemen alle woorden over vermoorden en gehandicapt maken ‘praatjes’, waarvan iedereen wist dat ze niet echt gingen gebeuren. A. toont geen berouw. Wel zegt hij dat het steken in een opwelling gebeurde, veroorzaakt door de cocaïne. ‘Ik was niet bij mijn verstand.’
Donderdag gaat de zaak verder met het betoog van de officier van justitie (uitspraak 20 februari). Die weet al dat A. vindt dat de verklaring die hij onmiddellijk na de moord aflegde bij de politie is verdraaid. Tijdens het vervoer naar het cellencomplex zei hij volgens justitie dat hij ‘zijn zus moest vermoorden vanuit familietraditie, niet vanuit geloof’. Hij was uit Denemarken gekomen, omdat ‘zijn broers en vader het niet durfden’.
De agenten zagen geen emotie of medeleven bij A., citeert de rechter uit de verhoren. ‘Hij was niet verdrietig en had af en toe een glimlach op zijn gezicht.’
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant