Na ruim tien jaar discussie werd het pensioendebat in 2023 eindelijk beslecht, toen de Wet Toekomst Pensioenen van kracht werd. Maar Nieuw Sociaal Contract (NSC) doet nu een ultieme poging de pensioendiscussie weer in troebel water te trekken.
Tot 2028 hebben pensioenfondsen nog de tijd om over te stappen naar een nieuw systeem waarin, heel kort door de bocht, ieder een persoonlijke pensioenrekening krijgt, die gezamenlijk belegd wordt en waaruit het pensioen wordt betaald. Gaat het goed met de beleggingen, dan stijgt het pensioen geleidelijk. Gaat het slecht, dan dalen de pensioenen geleidelijk. Omdat goede en slechte jaren elkaar afwisselen, maar de verwachting is dat goede jaren de overhand hebben, is de verwachting dat de pensioenen eerder stijgen dan dalen.
Als auteur van de pensioenparagraaf van het CDA-programma in 2021 had NSC-leider Pieter Omtzigt daar weinig bezwaren tegen. Al zaten daar al wat latere stokpaardjes verstopt die Omtzigt als onafhankelijk Kamerlid bereed bij de behandeling van de Wet toekomst pensioenen (Wtp): medezeggenschap, voorkomen dat pensioen te beweeglijk – volatiel – wordt en voorkomen dat er belegd wordt met geleend geld.
Bij de partij van Partij Omtzigt, NSC, spitst de kritiek zich nu toe op de medezeggenschap. Pensioenwoordvoerder Agnes Joseph wil per pensioenfonds een referendum waarin de ‘deelnemers’ – de werkenden die pensioen opbouwen of hebben opgebouwd en gepensioneerden – beslissen of hun pensioen overgaat naar het nieuwe systeem of niet.
Als ze dat niet willen, komen er twee pensioenen, één volgens de oude regels en voor degenen die nog pensioensparen één volgens de nieuwe. NSC schermt daarbij met eigendomsrechten waarover alleen de deelnemers zelf mogen beslissen. De partij kiest voor een collectief besluit van de meerderheid van de deelnemers, niet voor een individuele beslissing per deelnemer.
Over dit artikel
Gijs Herderscheê is auteur, oud-Volkskrant redacteur. Tevens is hij namens de NVJ lid van het verantwoordingsorgaan van pensioenfonds PGB
Dit is een ingezonden bijdrage, die niet noodzakelijkerwijs het standpunt van de Volkskrant reflecteert. Lees hier meer over ons beleid aangaande opiniestukken.
Eerdere bijdragen in deze discussie vindt u onder aan dit artikel.
Nu is dat beslissingsrecht overgelaten aan vakbeweging en werkgevers, die de pensioenfondsen besturen. Zij hebben, zoals men niet moe wordt te stellen, het beste pensioenstelsel ter wereld opgebouwd binnen de spelregels die de overheid sinds 1952 oplegt. Nu moeten zij volgens de Wtp bij de overgang naar het nieuwe stelsel en bij de verdeling van het vermogen over alle nieuwe pensioenrekeningen van deelnemers een evenwichtige afweging maken tussen de belangen van alle leeftijdsgroepen. Dat houden toezichthouders in de gaten, de Nederlandsche Bank voorop, maar ook deelnemersraden. En er zijn beroepsprocedures voor individuele klachten.
Een referendum onder alle deelnemers legt hier een bom onder. Omdat de middelbaren en ouderen veruit in de meerderheid zijn, ligt het voor de hand dat zij voor hun gepercipieerde eigenbelang kiezen. Dat zou een vast bedrag per maand zijn, bang gemaakt door suggestieve etiketten als ‘casinopensioen’ en de schijn dat de pensioenhoogte jaarlijks, misschien wel maandelijks (onzin) gaat variëren door wiebelige beurskoersen. Het is ook de vraag of jongeren meedoen aan zo’n referendum omdat pensioen voor hen heel ver weg is. Hoe zo’n collectief besluit evenwichtig kan zijn en juridische procedures van individueel benadeelden vermag voorkomen, is duister.
Als deelnemers in meerderheid onverhoopt kiezen voor het oude systeem dan kiezen ze voor een ‘gesloten fonds’. Het pensioenfonds moet voor nieuwe pensioenopbouw werken met het nieuwe systeem van de Wtp. Bij een gesloten fonds komen er geen nieuwe deelnemers bij, en komen geen premies binnen. Het fonds sterft op lange termijn letterlijk uit. De strenge regels van de oude Pensioenwet uit 2006 waarbij de rente doorslaggevend is, blijven voor zo’n gesloten fonds gelden. Pensioenverhoging zit er bij het gros van de fondsen echt niet in. Je weet dan wel welk bedrag er per maand komt maar de koopkracht wordt uitgehold door inflatie. De pensioenverhogingen sinds 2022 waren alleen mogelijk omdat de soepelere regels van de Wtp werden toegepast.
Als pensioenfondsen twee fondsen tegelijk moeten beheren, een oud, gesloten systeem en daarnaast een nieuw, dan stijgen de uitvoeringskosten. Met vooruitziende blik schreef NSC in 2023 in het verkiezingsprogramma: ‘We normeren en maximeren de beheers- en beleggingskosten die een pensioenuitvoerder mag maken om de regeling uit te voeren.’ Hoe dat te verenigen is met de mogelijke uitvoering van twee pensioensystemen, staat er niet bij.
Wilt u reageren? Stuur dan een opiniebijdrage (max 700 woorden) naar opinie@volkskrant.nl of een brief (maximaal 200 woorden) naar brieven@volkskrant.nl
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant