Peshang A. bracht zijn zusje in Apeldoorn met 28 messteken om het leven. Dinsdag kwam de zaak voor de Arnhemse rechtbank. Honderden berichten wijzen volgens justitie op eerwraak. ‘Als ze niet gedood wordt, dan wordt ze gehandicapt. Het maakt niet uit.’
is regioverslaggever van de Volkskrant in Oost-Nederland.
Peshang A. (37). bijt glimlachend op de rand van zijn koffiebekertje als in de rechtbank berichten worden voorgelezen waarin staat dat zijn zusje ‘het verdient in twee stukken weggegooid te worden’. Het is volgens A. allemaal toeval, dat zijn broertje en twee neven dit met elkaar in berichten bespraken en hij een paar maanden later eigenhandig zijn zusje Roshin (28) met tientallen messteken om het leven bracht.
A. ontkent dinsdag in de rechtbank in Arnhem niet dat hij zijn zus in het bijzijn van haar 3-jarige dochter, zijn nichtje, op 5 september 2023 in de Casper Fagelstraat in Apeldoorn op brute wijze doodde. Hij houdt wel vol dat er geen vooropgezet plan was in samenspraak met zijn broer en neven, van wie een tevens de ex-man is van de vermoorde vrouw.
‘Ik luister naar niemand, niemand vertelt mij wat ik moet doen’, verklaart hoofdverdachte A., in capuchontrui en met net geknipt haar. ‘Van de gesprekken tussen de drie wist ik niks. Ik heb zelf besloten om naar Roshin te komen en met haar te praten. Ik was niet van plan haar te vermoorden. Toevallig is dat later wel gebeurd, wat toevallig overeenkomt met wat ze hebben gezegd.’
Honderden berichten tussen betrokkenen wijzen volgens justitie op ‘eergerelateerd geweld’, vaak aangeduid als eerwraak. ‘Je hebt ons in verlegenheid gebracht’, stuurt de moeder van Roshin in de maanden voordat haar dochter wordt gedood. ‘Laat Allah je hier en in het hiernamaals vervloeken. Door wat jij hebt gedaan moeten mijn zonen hun hele leven het hoofd gebogen houden.’
De Syrische A. werd volgens hem ‘gedwongen te zijn door de familie’ om in actie te komen. ‘Als ik het niet doe, dan doet mijn vader het’, zei hij. ‘We zijn een clan. Ik kan niet accepteren dat mijn zus prostituee is. Alles heeft grenzen.’
Eergerelateerd geweld is volgens het Kennisplatform Inclusief Samenleven ‘alle vormen van dwang, psychisch en fysiek geweld ter bescherming en herstel van de familie-eer tegen de (vermeende) eerschender’. In ongeveer 1,5 procent van de bij de politie bekende eerwraakzaken (673 in 2024) is een dode te betreuren.
In gemeenschappen waarin eerwraak voorkomt is de familie-eer vooral gekoppeld aan de seksuele eer van vrouwen en meisjes. De mannen en jongens nemen het ‘wegwassen’ van de ‘bezoedeling’, bijvoorbeeld vanwege een verbroken relatie, een niet-acceptabele partner of (het vermoeden van) seks buiten het huwelijk, doorgaans voor hun rekening, waarbij vaak geweld wordt gebruikt.
Lange tijd vond eerwraak in Nederland vooral plaats onder Turken en Marokkanen, blijkt uit cijfers van de politie. Na het uitbreken van de Syrische burgeroorlog in 2011 kwamen veel Syrische vluchtelingen naar Nederland en groeide ook hun aandeel in eergerelateerd geweld gestaag. In 2015 waren er 452 eergerelateerde politiezaken bekend, waarvan bij 19 (4 procent) Syriërs betrokken waren. Van de 619 zaken in 2023 gold dat voor 27 procent van de gevallen. Syriërs vormen momenteel de grootste groep asielzoekers in Nederland.
Nadat ze van haar neef is gescheiden, verhuist Roshin met hun dochtertje naar Apeldoorn. De familie vindt haar ‘zedenloos’ en wil dat ze terugkomt naar haar ouders in Den Haag, zoals hun traditie voor gescheiden vrouwen voorschrijft. Ze beschuldigen haar er ook van dat ze haar 3-jarige dochtertje verwaarloost. En gaat het verhaal dat de man met wie ze een nieuwe relatie kreeg, in de berichten steevast ‘het bastaardkind’ genoemd, vrouwen zou filmen met als doel ze af te persen.
‘Ik wilde erachter komen of dat werkelijk waar was’, zegt A. dinsdag. ‘Mocht dat zo zijn, dan wilde ik haar meenemen naar de politie. En zou ik hem wel slaan. Hem, niet haar.’
A. is het oudste kind en aanvankelijk niet op de hoogte van wat er rond zijn zusje speelt. Hij woont in Denemarken en wordt pas op de hoogte gesteld als Roshin geen gehoor geeft aan de eisen van haar familie om terug te komen naar Den Haag. ‘A. moet haar opwachten’, schrijven de broer en neven naar elkaar. ‘Als ze niet gedood wordt, dan wordt ze gehandicapt. Het maakt niet uit. Het moet opgelost.’
In juli 2023 gaat A. naar Nederland, maar het lukt hem niet zijn zus te ontmoeten. In september komt hij opnieuw. Met de anderen betrekt hij een B&B in Apeldoorn. Zijn broer en neven zijn er niet als A. op 5 september in de ochtend cocaïne gebruikt en richting zijn zus vertrekt. Hij neemt een groot mes mee, naar eigen zeggen om zichzelf te verdedigen, mocht de nieuwe relatie van zijn zus er ook zijn.
In de straat waar ze woont, nadert A. om iets voor elf uur in de ochtend zijn zus van achteren. Aan haar hand loopt haar dochter, zijn 3-jarige nichtje. A. hoort zijn zus in het Arabisch praten, terwijl thuis Koerdisch wordt gesproken. De naam van haar nieuwe man valt. Hij voelt woede opkomen en pakt Roshin bij haar haar. Ze dreigt de politie te bellen, waarna hij haar in haar hals steekt en daarna nog 27 keer in onder meer haar gelaat, nek en bovenlichaam. Hij perforeert daarbij haar longen en hart.
A. is zijn nichtje aan het troosten als hij om 11.09 uur door de politie wordt aangehouden. Waar zijn broer en neven dinsdag zeggen dat zij verdriet hebben, en alle woorden over vermoorden en gehandicapt maken ‘praatjes’ noemen waarvan iedereen wist dat ze niet echt gingen doen, toont A. geen berouw. Wel zegt hij dat het steken in een opwelling gebeurde, veroorzaakt door de cocaïne. ‘Ik was niet bij mijn verstand.’
A. zegt dinsdag dat de verklaring die hij onmiddellijk na de moord bij de politie aflegde, is verdraaid. Tijdens zijn vervoer naar het cellencomplex zei hij volgens justitie dat hij ‘zijn zus moest vermoorden vanuit familietraditie, niet vanuit geloof’, en dat hij was gekomen uit Denemarken, omdat ‘zijn boers en vader het niet durfden’.
De agenten zien geen emotie of medeleven bij A., citeert de rechter uit de verhoren. ‘Hij was niet verdrietig en had af en toe een glimlach op zijn gezicht.’
Donderdag gaat de zaak verder met het betoog van het OM. De uitspraak is 20 februari.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant