De Europese Commissie gaat het toezicht op grote socialemediaplatforms als Meta, X en TikTok aanscherpen. Controle op het waarheidsgehalte van de informatie die ze verspreiden, wordt wettelijk makkelijker afdwingbaar.
is EU-correspondent van de Volkskrant. Hij woont en werkt in Brussel.
Nu bepalen de platforms zelf hoe ze de risico’s op desinformatie proberen te beperken, bijvoorbeeld met de hulp van factcheckers. Afspraken daarover zijn in 2018 vastgelegd in een vrijwillige gedragscode. Europees Commissaris Henna Virrkunen (tech-soevereiniteit) zei dinsdagochtend in het Europees Parlement dat ze die code in de Europese wetgeving – de digitale Dienstenrichtlijn – wil opnemen. Daarmee wordt de code makkelijker wettelijk afdwingbaar.
De pro-Europese partijen in het parlement toonden zich zeer bezorgd over de ontwikkelingen bij X, Meta (Facebook, Instagram), TikTok en andere techbedrijven. De christen- en sociaaldemocratische parlementariërs vinden, net als de liberalen en de Groenen dat deze platforms op grote schaal desinformatie verspreiden, bewust onrust stoken, verdeeldheid zaaien en verkiezingen manipuleren.
Recente voorbeelden zijn de beïnvloeding van de Roemeense presidentsverkiezingen via TikTok en de promotie van radicaal-rechtse partijen als AfD via X. Dat de bazen van X, Meta en Google maandag op de eerste rij zaten bij de beëdiging van Donald Trump, zien ze als een teken dat politieke invloed een doel van hen is.
‘De vrijheid van meningsuiting betekent niet de vrijheid om leugens te verspreiden’, zei fractieleider Iratxe García Pérez van de sociaaldemocraten. ‘De geschiedenis toont de gevaren van propaganda.’ De radicaal-rechtse partijen in het parlement juichen meer vrijheid voor de platforms juist toe als tegenwicht voor wat zij zien als linkse media.
Commissaris Virrkunen wees erop dat de Dienstenrichtlijn, die sinds augustus 2023 van kracht is, de platforms effectief kan controleren. Er zijn tien onderzoeken begonnen, onder meer tegen X, Meta en TikTok. Vorige week nog eiste de Commissie interne documenten op van X die duidelijkheid moeten geven over de algoritmen die het platform gebruikt om informatie te verspreiden. Virrkunen beloofde dat de onderzoeken ‘zo snel als dat juridisch mogelijk is’ af te ronden. Platforms die de regels overtreden, riskeren een forse boete.
De gedragscode uit 2018 was een voorloper van de Dienstenrichtlijn. De ondertekenaars beloven helderheid te geven over hun informatiestromen en haatzaaien en desinformatie tegen te gaan. X heeft die code niet ondertekend. Meta wel, maar het bedrijf kondigde onlangs aan te stoppen met factcheckers - die leugens en laster moeten tegengaan - in de VS. Dat werd gezien als een knieval voor Trump.
De code laat het aan de platforms hoe ze desinformatie tegengaan. Ook de Europese digitale Dienstenrichtlijn schrijft niet voor hoe dit moet gebeuren, als het maar gebeurt. Dat kan door onafhankelijke factcheckers maar ook door een aantekening bij een bericht dat er twijfel is over het waarheidsgehalte. Door de code op te nemen in de EU-wet wordt de naleving ervan een stuk makkelijker, stellen betrokken Commissie-ambtenaren.
Virrkunen kondigde aan dat het Commissieteam dat zich bezighoudt met de naleving van de digitale richtlijn verdubbeld wordt: van honderd naar tweehonderd mensen. Critici van de platforms menen dat de Commissie te laks is bij het toezicht. De Commissie bestrijdt dit. Ze wijst erop dat de nationale toezichthouders de eerst aangewezenen zijn om in te grijpen. Dat hebben de lidstaten zo vastgelegd in de wetgeving.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant