Marco, een fitte vijftiger, besluit een totalbodyscan te laten maken voor 1.350 euro. Niet omdat hij klachten heeft, maar uit voorzorg, met de gedachte: ‘Baat het niet, dan schaadt het niet.’ Tot zijn schrik wordt er iets gevonden: een vlekje op één van zijn longen. Hij belandt met spoed bij de longarts in het ziekenhuis. Na aanvullende scans en een vervelende punctie blijkt, gelukkig, dat er niets aan de hand is. Toch is Marco blij dat hij zich heeft laten onderzoeken. ‘Voor hetzelfde geld was het wél kanker en dan was ik er misschien te laat achter gekomen’, redeneert hij.
Zijn ervaring werpt de vraag op of de onnodige angst, de belasting op de publieke zorg en de daarmee samenhangende maatschappelijke kosten als gevolg van zulke privéscans opwegen tegen mogelijk individuele voordelen.
Over de auteur
Danka Stuijver is huisarts en columnist van de Volkskrant. Columnisten hebben de vrijheid hun mening te geven en hoeven zich niet te houden aan de journalistieke regels voor objectiviteit. Lees hier onze richtlijnen.
Steeds meer mensen wenden zich tot zorg die buiten het publieke systeem wordt aangeboden. Deze private zorg wordt meestal volledig uit eigen zak betaald of deels vergoed via de zorgverzekering. Het aanbod is divers en groeit snel: van totalbodyscans en uitgebreide bloedonderzoeken tot vruchtbaarheidstesten, hartecho’s en luxe verloskundige pakketten. Ook particuliere thuiszorg, zorgvilla’s, zelf betaalde afslankmedicatie en operaties of ivf-behandelingen in het buitenland winnen aan populariteit.
De keuze voor meer private zorg is een trend en heeft ingrijpende gevolgen. Het publieke zorgsysteem blijft namelijk het vangnet bij complicaties en noodzakelijke vervolgzorg. Neem Marco’s bodyscan: de verdere onderzoeken en specialistenbezoeken vonden plaats in het ziekenhuis en werden gefinancierd met, collectieve, premiegelden. Of denk aan een vrouw die op haar 48ste zwanger wordt via eiceldonatie en ivf in Spanje. Bij terugkeer in Nederland komt ze vanwege haar hoogrisico- zwangerschap terecht bij een gynaecoloog in een ziekenhuis, waar uitgebreide controles en onderzoeken nodig zijn vanwege een sterk verhoogd complicatierisico.
Het is niet vreemd dat patiënten, als ze het zich kunnen veroorloven, steeds meer kiezen voor zelfbetaalde alternatieven. Terwijl de zorgpremie in vijf jaar tijd is gestegen van 119 euro naar gemiddeld 158 euro per maand, krijgen patiënten steeds vaker te maken met een recept voor een medicijn dat niet op voorraad is of een verwijzing naar een lange wachtlijst. Niet alleen in de geestelijke gezondheidszorg, ook bij de oogarts, maag-darm-leverarts, neuroloog of gynaecoloog lopen de wachttijden in bepaalde regio’s op tot meer dan een half jaar.
Wat wringt is dat ik als huisarts, die als ‘poortwachter’ de doorverwijzingen doe, merk dat afwijkingen ontdekt in het private circuit, vaak sneller toegang geven tot het publieke systeem. Waardoor anderen nóg langer moeten wachten op zorg. Deze trend vergroot de gezondheidskloof tussen arm en rijk en brengt de solidariteit in gevaar. De opmars van een private zorgmarkt zou een urgent thema moeten zijn in politiek Den Haag. Helaas blijft het daar steken in kortzichtige maatregelen voor de zorg: verlaging van het eigen risico, kunstmatige intelligentie tegen bureaucratie of het in loondienst brengen van medisch specialisten.
Oppervlakkige ingrepen die daadkracht uitstralen, maar de kern van de problemen niet raken. Private zorg sluipt stilletjes de gezondheidszorg binnen, door politieke besluiteloosheid en een marktgerichte wind. Daarmee dreigt het fundament van ons zorgsysteem, gelijke en goede toegang voor iedereen, af te brokkelen.
Nederland is een van de weinige Europese landen zonder een volledig privaat zorgsysteem, maar de grenzen tussen publiek en privaat lijken ook hier te vervagen nu steeds meer zorginstellingen beide combineren. Dit is geen onschuldige ontwikkeling, maar een voorbode. Waar blijft het debat hierover? We kijken toe alsof deze verschuiving een natuurverschijnsel is, een onafwendbare gang van zaken. Maar het is een keuze, bewust of onbewust, die ons zorgsysteem fundamenteel verandert.
Welke waarden willen we koesteren en beschermen? Kiezen we voor een solidair, toegankelijk en rechtvaardig zorgsysteem of voor een stelsel waarin zorg steeds meer een privilege wordt? Zorg is geen luxeartikel, geen product, geen markt. Het is een groot recht. De vraag is of deze regering nog de politieke moed heeft om dat recht te verdedigen.
Geselecteerd door de redactie
Source: Volkskrant columns