Goethe, Beethoven en Casanova stonden er in de rij om te worden verlost van hun kwalen. Een eeuw lang verbrokkelde de grandeur, maar nu zijn Mariënbad en Karlsbad weer zwierig als vanouds. Trein mee naar de beroemdste kuuroorden van Tsjechië.
is reisjournalist voor de Volkskrant.
Duizenden luchtbelletjes plakken aan me vast, de grotere aan mijn huid, de kleinste aan de haartjes op armen en benen. Ik lig in een bad vol bronwater. Bij iedere beweging bruist het wateroppervlak. Geenszins oncomfortabel, maar belangrijker: per minuut absorbeert mijn huid naar verluidt 50 milliliter koolzuurgas, wat de bloedsomloop versnelt, de bloeddruk verlaagt en de longcapaciteit vergroot.
Mijn immuunsysteem sterkt aan, mijn zenuwstelsel kalmeert, het risico op hart- en vaatziekten minimaliseert. Ik bubbel niet zomaar in een bad spa rood, nee, ik lig gezonder te worden. En dan is er nog het potentieverhogende effect – volgens Frau Doktor Ivana werkt zo’n koolzuurbad beter dan Viagra.
Een uur later lig ik opnieuw in bad, ditmaal voor een ‘onderwatermassage’ waar geen handen aan te pas komen. Met een robuuste waterstraal bewerkt de Tsjechische masseuse mijn spieren: nek en rug eerst, dan benen en billen. Op mijn verzoek wordt de druk opgevoerd tot 3 bar, de hoogste stand. ‘Morgen bent u völlig kaputt’, zegt de masseuse, doelend op de spierpijn die mijn lijf en leden dan zal beheersen. Ik heb mijn twijfels, want de waterstraal voel ik nauwelijks. Volgende keer toch maar weer een massage mét handen.
De Oberschwester heeft nog een toegift in petto: een paraffinebad. Mijn handen worden driemaal ondergedompeld in gesmolten kaarsvet en dan ingezwachteld. Als het gestolde goedje er een kwartier later weer vanaf gaat, zijn mijn handen poezelig zacht – daar kan geen Nivea tegenop. Eenmaal uitgekuurd voel ik me gezonder dan ooit. Maar vooral van de factuur word ik vrolijk: een halve dag vol heilzame behandelingen kost nog geen 30 euro. Voor nieuwerwetse wellness kun je er tegenwoordig ook terecht, maar ouderwets kuren is nog altijd de hoofdzaak van de Boheemse badhuizen.
Tsjechië telt 38 kuuroorden. De beroemdste daarvan liggen in het westen van het land, tegen de Duitse grens, in de Boheemse kuurdriehoek. Een halve eeuw lang kwijnde deze uithoek van het toenmalige Tsjechoslowakije weg achter het IJzeren Gordijn. De betonnen Oostblokflats die in veel andere steden werden opgetrokken, bleven hier nagenoeg achterwege. Marianske Lazne, of Mariënbad zoals westerlingen het beter kennen, staat nog altijd vol zwierige kuurhuizen, bronpaviljoens en paleishotels. Na de Fluwelen Revolutie van 1989 werd een begin gemaakt aan het herstel en sinds Tsjechië in 2004 lid werd van de Europese Unie is al het erfgoed in oude luister hersteld. Sinds 2021 pronkt de Boheemse kuurdriehoek op de Werelderfgoedlijst.
Mariënbad dankt haar bestaansrecht aan het mineraalwater dat opborrelt in honderd bronnen en rijk is aan zout, zwavel, ijzer en koolzuur. Elke bron heeft zo zijn kwaliteiten; de doktoren in de kuurhuizen vertellen waar je moet wezen voor welk gebrek. Een consult kost een tientje. Tijdens een drinkkuur dient dagelijks anderhalf tot twee liter water te worden gedronken, direct bij de bron. Daartoe zijn de kuurgasten uitgerust met porseleinen kannetjes met drinktuit. Over de bronnen zijn fraaie paviljoens opgetrokken, met de neobarokke colonnade uit 1889 als summum: een elegie van zwierigheid met gietijzeren bogen, glas-in-loodramen, bronzen beelden en fleurige fresco’s. Zoveel schoonheid, en toch kijkt iedereen stuurs, want het bronwater is dan wel medicinaal, het smaakt naar rotte eieren.
Vanuit Mariënbad loopt spoorlijn 149 naar het grootste kuuroord, Karlovy Vary, beter bekend als Karlsbad. Op dit enkelsporige nevenlijntje rijdt eens per twee uur een kleine en rumoerige rood-groene dieseltrein van de particuliere vervoerder GW Train Regio. De spoorlijn werd aangelegd door de kaiserlich-königlichen Staatsbahnen en geopend in 1898. Ook de stationsgebouwen dateren uit de Habsburgse tijd en zijn sindsdien schijnbaar niet meer onderhouden. Snel gaat het niet en bij elk gehucht wordt halt gehouden, waardoor de trein anderhalf uur doet over 56 kilometer.
Het deftige witte station van Mariënbad is keurig opgeknapt. Na vertrek maakt de trein een ruime bocht door het kuurpark en klimt dan door glooiende weilanden en loofbossen naar het hoogste punt, Ovesné Kladruby op 715 meter. Daarna gaat het via het Kaiserwald en door het dal van de Tepla naar het laagste punt, Karlsbad op 375 meter. Tunnels zijn er niet veel, bruggen des te meer; in de smalle delen van de vallei slingert het blauwe riviertje heen en weer, van links naar rechts, onder de trein door en weer terug. Al heeft de lokale bevolking er nauwelijks oog voor, dit is ’s lands plezantste treinreisje.
Karlsbad is de koningin der Boheemse kuuroorden. De stad is gelegen in een smalle vallei en de enige manier om er te komen is bovenlangs, zodat het lijkt alsof je komt aanvliegen. Honderden suikertaarten met jugendstil-gevels in zachtgeel, suikerspinroze of pistachegroen zijn tegen de valleiwanden opgestapeld, bronnen spugen heet water uit waar stoomwolken van afkomen, langs de rivier rijden paardenkoetsen af en aan en er zijn grand cafés in Weense stijl. Liefde op het eerste gezicht: Karlsbad is zwieriger dan Salzburg, aangeharkter dan Disneyland, fleuriger dan een Technicolor-film en koketter dan Praag. Een sprookje. En dankzij alle badhuizen, waterbronnen en wandelpaden door de natuur word je er nog gezonder van ook.
Heenreis
Reis overdag per trein van Amsterdam (of Utrecht of Arnhem) in ca. 10 uur via Düsseldorf, Neurenberg en Cheb naar Marianske Lazne; vanaf € 47, bahn.de/nl. Of neem de nachttrein van European Sleeper vanuit Amsterdam (of Rotterdam, Den Haag of Amersfoort) en reis vanuit Praag verder naar Marianske Lazne; vanaf € 39, europeansleeper.eu.
Treinreis
De trein van GW Train Regio rijdt ongeveer eens per twee uur van Marianske Lazne naar Karlovy Vary v.v.; info: gwtr.cz, reisplanner en tickets: idos.cz, cd.cz.
Accommodatie
• Het beste kuurhotel van Marianske Lazne is Nove Lazne uit 1896 met 5 sterren en 97 kamers vanaf € 140 euro; ensanahotels.com/nove-lazne
• Grandhotel Pupp is sinds 1701 het beste adres van Karlovy Vary, met 5 sterren en 228 kamers vanaf € 140; pupp.cz
Meer informatie
CzechTourism Benelux, visitczechia.com
Reisverhalen in de Volkskrant worden soms organisatorisch of financieel ondersteund door derden, maar zonder enige invloed op de inhoud – de redactie bepaalt de bestemming, de invalshoek en het reisprogramma. Lees hier meer over onze journalistiek.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant