Het kabinet heeft een vergaand plan op tafel gelegd om studenten en wetenschappers te screenen die toegang krijgen tot gevoelige kennis of technologie. De verplichte screening moet voorkomen dat informatie in handen valt van vijandelijke buitenlandse mogendheden, maar dreigt een monsterklus te worden.
is politiek verslaggever van de Volkskrant.
Onderwijsminister Eppo Bruins maakte de plannen vlak voor het weekend bekend in een brief aan de Tweede Kamer. Aanvankelijk was het de bedoeling van het kabinet om alleen studenten en onderzoekers van buiten de Europese Unie te screenen op hun intenties en contacten, maar dat is volgens minister Bruins ‘juridisch gezien te kwetsbaar’ gebleken.
Het College voor de Rechten van de Mens en de landsadvocaat waarschuwden in hun adviezen over het voorstel voor het risico van ‘discriminatie’. Daarom is ervoor gekozen om een bredere groep te gaan screenen.
Het kabinet en de inlichtingendiensten vrezen al jaren dat buitenlandse mogendheden zoals China, Iran en Rusland studenten of wetenschappers inzetten om informatie te vergaren die de Nederlandse veiligheid in gevaar kunnen brengen. Het gaat om kennis die voor militaire doeleinden kan worden gebruikt, zoals kennis over software die het ministerie van Defensie gebruikt of kennis over microchips die worden gebruikt in computers en telefoons.
Alles over politiek vindt u hier.
In de praktijk zal de verplichte screening gaan gelden voor alle ‘onderzoekers en (master)studenten die toegang kunnen krijgen tot sensitieve kennis of technologie op een Nederlandse kennisinstelling, ongeacht nationaliteit of verblijfsrecht’, schrijft de onderwijsminister.
Op deze manier hoopt Bruins ook sluiproutes te voorkomen van ‘personen die binnenkomen via een andere EU-lidstaat en vervolgens in Nederland ongecontroleerd toegang krijgen tot sensitieve kennis of technologie bij Nederlandse kennisinstellingen’.
De onderwijsminister erkent met zoveel woorden dat de verplichte screening op deze manier een monsterklus dreigt te worden. ‘Deze aanpassingen hebben gevolgen voor de uitvoeringsopgave’, schrijft Bruins eufemistisch in zijn brief aan de Kamer.
Mogelijk belooft hij om die reden de groep af te bakenen door ‘niet meer automatisch hele vakgroepen en afdelingen onder de reikwijdte van het wetsvoorstel te laten vallen’. De te screenen groep kan bijvoorbeeld worden beperkt ‘op het niveau van projecten en onderzoekslijnen’.
In de ‘komende periode’ hoopt Bruins duidelijkheid te geven welke studies precies gaan onder de screening gaan vallen, hoe het screeningsproces er dan uit gaat zien en wie die screening gaat uitvoeren. In elk geval in ‘de eerste helft van 2025’ hoopt de minister ook antwoord te geven op vragen per wanneer de screening ingaat en wat het allemaal gaat kosten.
Over anderhalve week, op donderdag 30 januari, debatteert de Tweede Kamer over het onderwerp ‘kennisveiligheid’ in het onderwijs en de wetenschap.
Geselecteerd door de redactie
Lees hier alle artikelen over dit thema
Source: Volkskrant